Luận án tiến sĩ quản trị kinh doanh: Vốn tâm lý và hiệu quả công việc

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------------------------------- NGÔ THÀNH TRUNG VỐN TÂM LÝ, THÁI ĐỘ CÔNG VIỆC VÀ HIỆU QUẢ CÔNG VIỆC CỦA NHÂN VIÊN LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH -------------------------------------------- NGÔ THÀNH TRUNG VỐN TÂM LÝ, THÁI ĐỘ CÔNG VIỆC VÀ HIỆU QUẢ CÔNG VIỆC CỦA NHÂN VIÊN Chuyên ngành : Quản trị kinh doanh Mã số chuyên ngành : 62 34 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Ngƣời hƣớng dẫn khoa học PGS. Nguyễn Minh Hà Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận án ―Vốn tâm lý, thái độ công việc và hiệu quả công việc của nhân viên‖ là bài nghiên cứu của chính tôi. Ngoại trừ những tài liệu tham khảo đƣợc trích dẫn trong luận án này, tôi cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận án này chƣa từng đƣợc công bố hoặc sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác. Không có sản phẩm/ nghiên cứu nào của ngƣời khác đƣợc sử dụng trong luận án này mà không đƣợc trích dẫn theo đúng quy định.

Luận án này chƣa bao giờ đƣợc nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trƣờng đại học hoặc cơ sở đào tạo khác. Thành phố Hồ Chí Minh, năm 2020 Ngô Thành Trung luan an ii LỜI CẢM ƠN Trong thời gian học tập và nghiên cứu tại trƣờng Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, cùng với sự nỗ lực và phấn đấu của bản thân, sự hƣớng dẫn, động viên, hỗ trợ, giúp đỡ của nhà trƣờng, Thầy Cô, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã giúp tôi hoàn thành Luận án Tiến sĩ chuyên ngành Quản trị kinh doanh với đề tài ―Vốn tâm lý, thái độ công việc và hiệu quả công việc của nhân viên‖. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Trƣờng Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, Khoa Đào tạo Sau đại học đã tổ chức chƣơng trình học và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động học tập, nghiên cứu của tôi. Bên cạnh đó, nhà trƣờng cũng đã có nhiều hình thức hỗ trợ tốt để tôi hoàn thành công tác giảng dạy trong thời gian học tập.

Đặc biệt, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Thầy giáo của tôi - PGS. Nguyễn Minh Hà. Sự hƣớng dẫn chuẩn mực, tận tâm, đúng đắn trong suốt thời gian dài của Thầy là đóng góp vô cùng to lớn cho việc hoàn thành Luận án này của tôi. Tôi luôn cảm thấy may mắn khi nhận đƣợc sự hƣớng dẫn của Thầy.

Gia đình luôn là điểm tựa và là động lực to lớn của tôi. Tôi không thể hoàn thành Luận án này nếu không có sự động viên, giúp đỡ của cha mẹ, vợ con và các em. Tôi xin gửi lời cảm ơn thân thƣơng nhất đến gia đình của mình. Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn đến bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu vừa qua.

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2020 luan an iii DANH MỤC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ 1/ Các bài báo liên quan đề tài luận án Nguyen, H. Psychological capital, organizational commitment and job performance: a case in Vietnam. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 7 (5), 269-278. Mối quan hệ giữa vốn tâm lý và sự hài lòng công việc của nhân viên.

Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, 15(2), 3-14. Vốn tâm lý: Lý thuyết và thang đo. Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, 63(6), 30-42. 2/ Các công trình nghiên cứu khoa học đã thực hiện trong quá trình làm luận án a.

The effect of local foods on tourists‘ recommendations and revisit intentions: the case in Ho Chi Minh City, Vietnam. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 6(3), 215-223. The effects of job crafting on work engagement and work performance: a study of Vietnamese commercial banks. Journal of Asian Finance, Econometrics and Business, 6(2), 189-201.

Tác động của các yếu tố nội bộ đến nợ xấu của ngân hàng thƣơng mại, Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, 59(2), 88-99. Determinants of the initial start-up sizes of new firms in Ho Chi Minh City. Proceedings of The 3rd International Conference on Finance and Economics 2016 (ICFE 2016), Ho Chi Minh City, 2016 (pp. luan an iv 466-481).

Nghiên cứu môi trƣờng đầu tƣ tỉnh Gia Lai. Tạp chí Khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh, 46(1), 03-21. Đánh giá của doanh nghiệp về môi trƣờng đầu tƣ của Thành phố Hồ Chí Minh. Tạp chí Nghiên cứu phát triển 15(1), 22-39.

Môi trƣờng đầu tƣ ảnh hƣởng đến quyết định đầu tƣ của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Tạp chí Kinh tế - Kỹ thuật 13, 55-78. Các yếu tố ảnh hƣởng đến quy mô đầu tƣ ban đầu của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Gia Lai, Tạp chí Khoa học công nghệ và môi trường 3, 18-23. Đề tài nghiên cứu khoa học các cấp Chủ nhiệm đề tài Đề tài cấp Tỉnh (2015)/ Các yếu tố ảnh hƣởng đến quyết định đầu tƣ và quy mô đầu tƣ ban đầu của doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Gia Lai.

Thành viên thực hiện Đề tài cấp Bộ (2018)/ Nghiên cứu quy mô dự án đầu tƣ trực tiếp nƣớc ngoài (FDI) tại Việt Nam. Thành viên thực hiện đề tài cấp Thành phố (2016)/ Đánh giá của doanh nghiệp về môi trƣờng đầu tƣ tại Thành phố Hồ Chí Minh. Thành viên thực hiện Đề tài cấp cơ sở (2018)/ Các yếu tố tác động đến việc lựa chọn hình thức đầu tƣ của FDI tại Việt Nam. Thành viên thực hiện Đề tài cấp cơ sở (2014)/ Các yếu tố quyết định đến quy mô thành lập của doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh.

luan an v TÓM TẮT Luận án nghiên cứu về mối quan hệ giữa vốn tâm lý của nhân viên, thái độ công việc và hiệu quả công việc của nhân viên. Bốn thái độ công việc cụ thể của nhân viên đƣợc nghiên cứu trong luận án là sự hài lòng công việc, sự cam kết với tổ chức, sự căng thẳng công việc, ý định nghỉ việc. Luận án đã xây dựng một mô hình nghiên cứu tổng thể, bốn mô hình nghiên cứu chi tiết và đề xuất 09 giả thuyết nghiên cứu về mối quan hệ giữa vốn tâm lý của nhân viên, các thái độ công việc cụ thể của nhân viên và hiệu quả công việc của nhân viên. Luận án đã sử dụng cả phƣơng pháp nghiên cứu định tính và phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng trong quá trình thực hiện.

Phƣơng pháp nghiên cứu định tính đƣợc sử dụng trong xây dựng bảng câu hỏi phỏng vấn bằng hình thức trao đổi trực tiếp để lấy ý kiến chuyên gia về nội dung các thang đo đã xây dựng, bổ sung thêm các biến đo lƣờng mới để thang đo đầy đủ ý nghĩa và phù hợp với bối cảnh nghiên cứu tại Việt Nam. Trong khi đó, phƣơng pháp nghiên cứu định lƣợng đƣợc sử dụng trong hoạt động phân tích dữ liệu nghiên cứu thu thập đƣợc. Các hoạt động phân tích định lƣợng đƣợc nghiên cứu thực hiện gồm: phân tích độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach‘s Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích nhân tố khẳng định CFA, phân tích mô hình phƣơng trình cấu trúc SEM. Luận án thu thập dữ liệu nghiên cứu sơ cấp thông qua hoạt động phỏng vấn dựa trên bảng câu hỏi phỏng vấn đƣợc xây dựng sẵn trong tháng 11 năm 2018.

Sử dụng phƣơng pháp chọn mẫu thuận tiện, luận án đã khảo sát các nhân viên đang làm việc tại nhiều tổ chức, doanh nghiệp tại nhiều tỉnh, thành phố ở Việt Nam. Cỡ mẫu chính thức đƣợc sử dụng trong luận án này là 848. Bốn mô hình nghiên cứu chi tiết đƣợc xây dựng nhằm xem xét riêng lẻ từng thái độ công việc của nhân viên trong mối quan hệ với vốn tâm lý của nhân viên và hiệu quả công việc của nhân viên. Kết quả thu đƣợc về mối quan hệ giữa các khái niệm trong từng mô hình nghiên cứu chi tiết nhƣ sau: (i) Vốn tâm lý có tác động dƣơng có ý nghĩa thống kê đến sự hài lòng công việc, hiệu quả công việc của nhân viên.

Sự hài lòng công việc cũng có tác động dƣơng có ý nghĩa luan an vi thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên và thể hiện vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và hiệu quả công việc của nhân viên. (ii) Vốn tâm lý có tác động dƣơng có ý nghĩa thống kê đến sự cam kết với tổ chức, hiệu quả công việc của nhân viên. Sự cam kết với tổ chức cũng có tác động dƣơng có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên và thể hiện vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và hiệu quả công việc của nhân viên. (iii) Vốn tâm lý có tác động âm có ý nghĩa thống kê đến sự căng thẳng công việc và có tác động dƣơng có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên.

Sự căng thẳng công việc cũng có tác động âm có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên và thể hiện vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và hiệu quả công việc của nhân viên. (iv) Vốn tâm lý có tác động âm có ý nghĩa thống kê đến ý định nghỉ việc và có tác động dƣơng có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên. Ý định nghỉ việc cũng có tác động âm có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên và thể hiện vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và hiệu quả công việc của nhân viên. Trong khi đó, mô hình nghiên cứu tổng thể đƣợc xây dựng để xem xét mối quan hệ giữa vốn tâm lý của nhân viên, đồng thời bốn thái độ công việc của nhân viên và hiệu quả công việc của nhân viên.

Kết quả nghiên cứu thu đƣợc nhƣ sau: (i) Vốn tâm lý có tác động dƣơng có ý nghĩa thống kê đến sự hài lòng công việc, sự cam kết với tổ chức, hiệu quả công việc của nhân viên và có tác động âm có ý nghĩa thống kê đến sự căng thẳng công việc và ý định nghỉ việc của nhân viên. (ii) Sự hài lòng công việc, sự cam kết với tổ chức, sự căng thẳng công việc không có tác động có ý nghĩa thống kê đến hiệu quả công việc của nhân viên và không thể hiện đƣợc vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa vốn tâm lý và hiệu quả công việc của nhân viên.