Luận án TS: Quản trị nhân lực xanh, hành vi môi trường & bản sắc tổ chức xanh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRẦN QUỐC CƯỜNG QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC XANH VÀ HÀNH VI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA NHÂN VIÊN: VAI TRÒ CỦA BẢN SẮC TỔ CHỨC XANH, CHIA SẺ KIẾN THỨC XANH, CHIA SẺ TẦM NHÌN XANH VÀ GIÁ TRỊ XANH LUẬN ÁN TIẾN SĨ: QUẢN TRỊ KINH DOANH Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2024 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TRẦN QUỐC CƯỜNG QUẢN TRỊ NGUỒN NHÂN LỰC XANH VÀ HÀNH VI BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA NHÂN VIÊN: VAI TRÒ CỦA BẢN SẮC TỔ CHỨC XANH, CHIA SẺ KIẾN THỨC XANH, CHIA SẺ TẦM NHÌN XANH VÀ GIÁ TRỊ XANH Chuyên ngành: QUẢN TRỊ KINH DOANH Mã số: 9340101 Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN THẾ KHẢI PGS. NGUYỄN NGỌC DUY PHƯƠNG Thành phố Hồ Chí Minh – Năm 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận án “Quản trị nguồn nhân lực xanh và hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên: vai trò của bản sắc tổ chức xanh, chia sẻ kiến thức xanh, chia sẻ tầm nhìn xanh và giá trị xanh” là nghiên cứu của chính tôi. Ngoại trừ những tài liệu tham khảo được trích dẫn trong luận án này, tôi cam đoan rằng toàn phần hay những phần nhỏ của luận án này chưa từng được công bố hoặc được sử dụng để nhận bằng cấp ở những nơi khác.

Không có nghiên cứu nào của người khác được sử dụng trong luận án này mà không được trích dẫn theo đúng quy định. Luận án này chưa bao giờ được nộp để nhận bất kỳ bằng cấp nào tại các trường đại học hoặc cơ sở đào tạo khác. Tác giả Trần Quốc Cường LỜI CẢM ƠN Sau thời gian học tập và nghiên cứu tại Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh tôi đã hoàn thành đề tài “Quản trị nguồn nhân lực xanh và hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên: vai trò của bản sắc tổ chức xanh, chia sẻ kiến thức xanh, chia sẻ tầm nhìn xanh và giá trị xanh”. Trong suốt quá trình thực hiện, tôi đã nhận được sự hướng dẫn và hỗ trợ nhiệt tình từ quý thầy cô, bạn bè, người thân.

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc đến quý thầy cô Trường Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh đã truyền đạt cho tôi những kiến thức nền tảng và tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hoạt động học tập nghiên cứu của tôi. Tôi xin chân thành cảm ơn đến hai thầy hướng dẫn khoa học của tôi là thầy TS. Nguyễn Thế Khải và thầy PGS. Nguyễn Ngọc Duy Phương đã tận tình hướng dẫn để tôi có thể hoàn thành luận án.

Tôi trân trọng cảm ơn những nhân viên y tế và người quản lý trực tiếp đang làm việc tại các bệnh viện tại Việt Nam đã nhiệt tình giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu này. Tôi cảm ơn gia đình, các anh (chị) và bạn bè, những người đã cho tôi những lời khuyên chân thành và hỗ trợ tôi trong quá trình thực hiện đề tài của mình. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 29 tháng 7 năm 2024 Học viên Trần Quốc Cường i TÓM TẮT Luận án này nhằm lược khảo chủ đề về ý hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên, nhằm xác định các nhóm nghiên cứu và danh mục nghiên cứu chính. Sau đó tiến hành nghiên cứu thực nghiệm về tác động của quản trị nhân lực xanh và các yếu tố môi trường như bản sắc tổ chức xanh, chia sẻ tầm nhìn xanh và các yếu tố cá nhân như chia sẻ kiến thức xanh, giá trị xanh cá nhân đến hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên.

Kết quả thực hiện tổng quan chủ đề hành vi bảo vệ môi trường xác định được sáu cụm chính trong các nghiên cứu về hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên bao gồm Chính sách và lý thuyết môi trường ở cấp độ cá nhân; Chuyển sang GHRM và triển khai ở cấp tổ chức; Vai trò của trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp và các chuẩn mực môi trường ở cấp độ xã hội và các yếu tố quyết định PEB tại nơi làm việc gồm Tác động môi trường của doanh nghiệp; Xu hướng gần đây của OCBE (Organizational Citizenship Behaviour for the Environment - Hành vi hướng đến môi trường của người lao động) và Xanh hóa doanh nghiệp ở cấp độ cá nhân và cấp độ tổ chức. Sau đó dựa trên những khoảng trống nghiên cứu đã tìm được, nghiên cứu định lượng chính thức với cỡ mẫu 696 nhân viên y tế đang làm việc toàn thời gian tại các bệnh viện ở Việt Nam để kiểm định mô hình đo lường, mô hình cấu trúc, các giả thuyết nghiên cứu, các tác động trung gian và tác động điều tiết. Khác với các tài liệu hiện có thảo luận về vai trò của ý thức về môi trường liên quan đến hành vi tiêu dùng xanh, nghiên cứu này đã điều tra tác động của môi trường đến ý thức của nhân viên về chiến lược môi trường và không khí tâm lý xanh. Nó giúp xác định xem mức độ ý thức về môi trường của một cá nhân có ảnh hưởng đến tác động của GHRM đến PEB.

Kết quả từ nghiên cứu thực nghiệm đã xác nhận khả năng ứng dụng của thuyết Khả năng - Cơ hội - Động lực (AMO); thuyết Giá trị - Niềm tin - Chuẩn mực (VBN); thuyết Phù hợp giữa giá trị và sự cung cấp (SFV) trong việc giải thích mối quan hệ từ quản trị nhân lực xanh, bản sắc tổ chức xanh, chia sẻ kiến thức xanh, ii chia sẻ tầm nhìn xanh, giá trị xanh cá nhân đến hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên. Nghiên cứu này nhấn mạnh vai trò quan trọng của quản trị nhân lực xanh đối với hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên được nghiên cứu với sự trợ giúp của các cơ chế cơ bản, các hoạt động quản trị nhân lực xanh sẽ hướng tới việc xây dựng bản sắc tổ chức xanh và chia sẻ kiến thức xanh trong tổ chức. Các kết quả ủng hộ các giả thuyết bản sắc tổ chức xanh và chia sẻ kiến thức xanh có vai trò trung gian trong mối quan hệ giữa quản trị nhân lực xanh và hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên. Lý thuyết SFV hỗ trợ thêm cho mô hình bằng cách giải thích tác động điều tiết của chia sẻ tầm nhình xanh và giá trị xanh cá nhân đến tác động của quản trị nhân lực xanh trong việc nâng cao bản sắc tổ chức xanh, chia sẻ kiến thức xanh và hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên.

Nghiên cứu cung cấp thêm bằng chứng thực nghiệm trong bối cảnh ngành y tế tại quốc gia đang phát triển như Việt Nam. Những kết quả này cung cấp cơ sở để phát triển kiến thức sâu hơn về quản trị nhân lực xanh và vai trò đối với hành vi bảo vệ môi trường của nhân viên. iii ABSTRACT This thesis aims to provide an overview of the topic of employee pro- environmental behavior, aiming to identify research groups and main research categories. It then conducts empirical research on the impact of green human resource management and environmental factors such as green organizational identity, green vision sharing, and individual factors such as green knowledge sharing, and green individual values on employee pro-environmental behavior.

The findings give a broad overview of the subject of employee pro- environmental behavior and identify six major research clusters on the topic. These clusters include the following: Environmental impact of businesses; Transitioning to green human resource management and implementation at the organizational level; Policies and environmental theories at the individual level. The role of corporate social responsibility and environmental standards at the societal level; and Determinants of pro-environmental at the workplace. Afterward, a formal quantitative study was conducted on 696 full-time healthcare workers in Vietnamese hospitals to test the measurement model, structural model, research hypotheses, mediating effects, and moderating effects, addressing identified research gaps.

This study examined the effect of employee environmental consciousness on environmental strategy and the green psychological climate, in contrast to previous research that examines the relationship between environmental awareness and green consumption behavior. Determining if a worker’s degree of environmental consciousness influences how GHRM affects PEB is valuable. The relationship between green organizational identity, green knowledge sharing, green vision sharing, green individual values, and employee pro- environmental behavior was found to be explainable by the Ability - Motivation - Opportunity (AMO), Value - Belief - Norm (VBN), and Supply - Fit - Value (SFV) theories. This study shows that green HRM has a considerable impact on employees’ environmental conservation activities.

With fundamental procedures, green HRM efforts seek to build a green corporate identity and spread green iv knowledge throughout the company. Based on the results, green corporate identity and green information exchange create a mediation influence between employee environmental protection behavior and green HRM. The SFV describes how green vision sharing and green personal values modify the benefits of green HRM on green corporate identity, green information sharing, and employee pro- environmental behavior, further supports the approach. The study provides additional empirical evidence in the context of the healthcare sector in a developing country like Vietnam.

These results provide a basis for developing deeper knowledge about green human resource management and its role in employee pro- environmental behavior. v DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Cụm từ Tiếng Anh Tiếng Việt AMOS Analysis of MOment Structures Phân tích cấu trúc mô măng AVE Average variance extracted Trung bình phương sai trích CB-SEM Covariance-based SEM Mô hình phương trình cấu trúc dựa trên hiệp phương sai CFA Confirmatory factor analysis Phân tích nhân tố khẳng định CFI Comparative Fit Index Chỉ số so sánh độ phù hợp của mô hình CMIN Chi-square Chỉ số Chi bình phương CMIN/df Chi-square divided by its Chi bình phương chia cho bậc tự do degrees of freedom & cs và cộng sự EFA Exploratory Factor Analysis Phân tích nhân tố khám phá GC Green Creativity Sáng tạo xanh GFI Good of Fitness Index Độ phù hợp tuyệt đối (không điều chỉnh bậc tự do) GHRM Green Human Resource Quản trị nhân lực xanh Management GIV Individual green values Giá trị xanh cá nhân GKS Green knowledge sharing Chia sẻ kiến thức xanh GOI Green organizational identity Bản sắc tổ chức xanh GSV Green share values Chia sẻ tầm nhìn xanh HRM Human Resource Management Quản trị nguồn nhân lực KMO Kaiser-Meyer-Olkin Kiểm định KMO LOV List of Values Bảng liệt kê các giá trị LMX Leader–member exchange Mối quan hệ giữa lãnh đạo – nhân viên NCS Nghiên cứu sinh vi Cụm từ Tiếng Anh Tiếng Việt PEB Pro-environment behavior Hành vi bảo vệ môi trường PLS-SEM Partial Least Squares Structural Mô hình cấu trúc bình phương tối Equation Modeling thiểu riêng phần RMSEA Root Mean Square Error of Mức độ phù hợp của mô hình so với Approximation tổng thể SEM Structural Equation Modeling Mô hình mạng SPSS Statistical Package for the Phần mềm thống kê cho khoa học Social Sciences xã hội TP.