Luận án Tiến sĩ: Phát triển nhân lực ngành công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc - Đoàn Quang Thắng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐOÀN QUANG THẮNG PH¸T TRIÓN NH¢N LùC NGµNH C¤NG NGHIÖP TØNH VÜNH PHóC LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN ĐOÀN QUANG THẮNG PH¸T TRIÓN NH¢N LùC NGµNH C¤NG NGHIÖP TØNH VÜNH PHóC Chuyên ngành : Kinh tế phát triển Mã số : 62 31 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Vũ Quang Thọ HÀ NỘI - 2018 i Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu nªu trong luËn ¸n lµ trung thùc. Nh÷ng kÕt luËn khoa häc cña luËn ¸n ch­a tõng ®­îc ai c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo kh¸c. T¸c gi¶ luËn ¸n Đoàn Quang Thắng ii LỜI CẢM ƠN Luận án tiến sĩ chuyên ngành Kinh tế phát triển với đề tài "Phát triển nhân lực ngành công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc" là kết quả của quá trình cố gắng không ngừng của bản thân và được sự giúp đỡ, động viên khích lệ của các thầy, cô, bạn bè đồng nghiệp và người thân.

Tôi xin tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đối với thầy giáo PGS.TS Vũ Quang Thọ đã trực tiếp tận tình hướng dẫn cũng như cung cấp tài liệu thông tin khoa học cần thiết cho luận án. Xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo, Thầy, Cô tại Viện Chiến lược phát triển - Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tạo điều kiện cho tôi để hoàn thành tốt công việc nghiên cứu khoa học của mình. Xin gửi lời cảm ơn tới bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã giúp đỡ trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận án. T¸c gi¶ luËn ¸n Đoàn Quang Thắng iii MỤC LỤC Trang MỞ ĐẦU 1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ 8 PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC NGÀNH CÔNG NGHIỆP 1.

Các nghiên cứu của các tác giả trên thế giới 8 1. Các nghiên cứu về nhân lực và phát triển nhân lực 8 1. Các nghiên cứu về phát triển nhân lực ngành công nghiệp 13 1. Các nghiên cứu của các tác giả trong nước 14 1.

Các nghiên cứu về nhân lực và phát triển nhân lực 14 1. Các nghiên cứu về phát triển nhân lực ngành công nghiệp 17 1. Hướng nghiên cứu của luận án 20 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN 23 NHÂN LỰC NGÀNH CÔNG NGHỆP CỦA TỈNH 2. Các khái niệm cơ bản 23 2.

Phát triển nhân lực 23 2. Phát triển nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 28 2. Nội dung phát triển nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 33 2. Phát triển quy mô nhân lực ngành công nghiệp 34 2.

Phát triển về chất lượng nhân lực ngành công nghiệp 35 2. Đảm bảo hợp lý về cơ cấu nhân lực ngành công nghiệp 45 2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển nhân lực ngành công 47 nghiệp của tỉnh 2. Các yếu tố chủ quan 47 2.

Các yếu tố khách quan 54 2. Tiêu chí đánh giá phát triển nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 62 2. Kinh nghiệm phát triển nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 66 2. Kinh nghiệm của một số tỉnh ở một số quốc gia trong việc phát triển nhân lực ngành công nghiệp 2.

Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước 69 iv 2. Bài học kinh nghiệm cho tỉnh Vĩnh Phúc trong phát triển nhân lực 71 ngành công nghiệp Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC NGÀNH CÔNG 75 NGHIỆP TỈNH VĨNH PHÚC 3. Một số đặc điểm chung về phát triển kinh tế - xã hội và phát 75 triển công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc 3. Đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội tỉnh Vĩnh Phúc 75 3.

Đặc điểm phát triển công nghiệp trên địa bàn tỉnh 81 3. Đặc điểm sản xuất kinh doanh của các cơ sở công nghiệp tỉnh 83 Vĩnh Phúc 3. Phân tích thực trạng phát triển nhân lực ngành công nghiệp 86 tỉnh Vĩnh Phúc 3. Sự phát triển về quy mô nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 86 3.

Sự phát triển về chất lượng nhân lực ngành công nghiệp tỉnh 91 3. Cơ cấu nhân lực ngành công nghiệp tỉnh 103 3. Thực trạng các yếu tố chủ yếu ảnh hưởng đến phát triển nhân 108 lực ngành công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc 3. Chính sách phát triển nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 108 3.

Quy mô và chất lượng dân số của tỉnh 111 3. Năng lực cung ứng của các cơ sở đào tạo và dạy nghề trong tỉnh 114 3. Tốc độ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh 116 3. Sự phát triển của hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe tại tỉnh 117 3.

Sử dụng nhân lực của các doanh nghiệp công nghiệp trên địa bàn tỉnh 118 3. Đánh giá chung về thực trạng phát triển nhân lực ngành công 121 nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc 3. Ưu điểm và nguyên nhân 121 3. Hạn chế và nguyên nhân 122 Chương 4: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC NGÀNH CÔNG 127 NGHIỆP TỈNH VĨNH PHÚC 4.

Bối cảnh kinh tế - xã hội và định hướng phát triển nhân lực 127 ngành công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc 4. Bối cảnh kinh tế - xã hội 127 v 4. Định hướng phát triển công nghiệp của tỉnh Vĩnh Phúc 130 4. Định hướng phát triển nhân lực ngành công nghiệp của tỉnh 133 4.

Giải pháp phát triển nhân lực ngành công nghiệp trên địa bàn 135 tỉnh Vĩnh Phúc 4. Đẩy mạnh các hoạt động đào tạo 135 4. Phát triển thị trường lao động tỉnh Vĩnh Phúc 140 4. Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho công nhân, lao động 147 trong các doanh nghiệp công nghiệp Vĩnh Phúc 4.

Tuyên truyền, giáo dục đạo đức nghề nghiệp, tác phong làm việc 154 cho nhân lực ngành công nghiệp Vĩnh Phúc 4. Phát triển nhân lực chất lượng cao trong ngành công nghiệp trên 158 địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc 4. Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của chủ doanh nghiệp và người 163 lao động về phát triển nhân lực ngành công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc 4. Một số khuyến nghị 165 4.

Đối với Chính phủ 165 4. Đối với các Bộ 166 4. Đối với Tỉnh ủy Vĩnh Phúc 166 4. Đối với Ủy ban nhân dân và ban ngành chức năng tỉnh Vĩnh Phúc 167 KẾT LUẬN 169 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA 171 TÁC GIẢ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 172 PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT CLNL : Chất lượng nhân lực CMKT : Chuyên môn kỹ thuật CNH, HĐH : Công nghiệp hóa, hiện đại hóa CSĐT : Cơ sở đào tạo DNCN : Doanh nghiệp công nghiệp GD-ĐT : Giáo dục - đào tạo GDP : Tổng sản phẩm quốc nội GTSX : Giá trị sản xuất GTSXCN : Giá trị sản xuất công nghiệp FDI : Vốn đầu tư nước ngoài (Foreign Direct Investment) KCN : Khu công nghiệp KT-XH : Kinh tế - xã hội NCN : Ngành công nghiệp NNL : Nguồn nhân lực NSLĐ : Năng suất lao động PTCN : Phát triển công nghiệp PTNL : Phát triển nhân lực SXCN : Sản xuất công nghiệp SXKD : Sản xuất, kinh doanh TTLĐ : Thị trường lao động UBND : Ủy ban nhân dân vii DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang bảng 1 Số lượng và cơ cấu mẫu khảo sát doanh nghiệp 5 2.1 Quan hệ giữa GDP bình quân/người và cơ cấu lao động theo 46 ngành ở các nước đang phát triển 3.1 Nhân lực công nghiệp so với quy mô dân số và lực lượng lao 88 động tỉnh Vĩnh Phúc 3.2 Quy mô nhân lực trong các DNCN phân theo sở hữu tại tỉnh 88 Vĩnh Phúc giai đoạn 2005-2015 3.3 Quy mô nhân lực giữa các NCN tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 89 2005-2015 3.4 Ý kiến đánh giá về đảm bảo số lượng, hợp lý về cơ cấu nhân 91 lực đáp ứng yêu cầu phát triển của DNCN 3.5 Sức khỏe, thể lực nhân lực công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc 92 3.6 Đánh giá về sức khỏe của nhân lực trong DNCN 93 3.7 Trình độ chuyên môn của nhân lực NCN tỉnh Vĩnh Phúc 95 3.8 Sự phát triển về trình độ chuyên môn của nhân lực NCN tỉnh 96 Vĩnh Phúc qua các năm 3.9 Đánh giá về trình độ chuyên môn của nhân lực NCN 97 3.10 Đánh giá về ý thức chấp hành kỷ luật của nhân lực NCN 100 3.11 Kết quả khảo sát về sự chuẩn bị kỹ năng, chuyên mônnghề 102 nghiệp cho tương lai 3.12 Cơ cấu nhân lực NCN theo độ tuổi ở Vĩnh Phúc giai đoạn 103 2010 - 2015 3.13 Cơ cấu nhân lực trong DNCN theo giới tính 104 3.14 Trình độ CMKT của dân số trong độ tuổi lao động tỉnh Vĩnh Phúc 113 3.15 Một số chỉ tiêu về hệ thống y tế vàchăm sóc sức khỏe tỉnh 118 Vĩnh Phúc 4.1 Dự báo nguồn lao động và sử dụng lao động tỉnh Vĩnh Phúc 134 đến năm 2020 viii DANH MỤC CÁC HÌNH Số hiệu Tên hình Trang hình 2.1 Nội dung PTNL NCN 33 3.1 Sự phát triển về quy mô nhân lực công nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc, 87 giai đoạn 2005-2015 1 MỞ ĐẦU 1.

Tính cấp thiết của đề tài Phát triển công nghiệp (PTCN) là nhân tố cốt lõi quyết định thành công của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH). Ở các nước phát triển, giá trị sản xuất công nghiệp (GTSXCN) chiếm tỷ trọng cao trong tổng sản phẩm quốc dân, tạo đà cho sự phát triển của nông nghiệp, thương mại dịch vụ. Vì vậy, đầu tư cho PTCN là chiến lược quan trọng trong tổng thể các chiến lược phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) ở nhiều quốc gia trên thế giới. Trong PTCN thì phát triển nhân lực (PTNL) được coi là nhân tố quyết định, bởi vốn đối ứng của PTCN là chất lượng nhân lực (CLNL).

Việc phát huy tri thức khoa học - công nghệ và thông tin vào sản xuất công nghiệp (SXCN) phụ thuộc phần lớn vào việc phát huy và sử dụng có hiệu quả tài nguyên con người. Vì vậy PTNL, đặc biệt là nhân lực có chất lượng cao là yêu cầu cốt lõi trong PTCN. Tỉnh Vĩnh Phúc nằm ở cửa ngõ phía Bắc Thủ đô Hà Nội, là cầu nối giữa các tỉnh Việt Bắc với Hà Nội và đồng bằng châu thổ sông Hồng; là mắt xích quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Vĩnh Phúc cũng nằm trong hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Do vậy, Vĩnh Phúc có vai trò, vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế quốc gia và khu vực. Tốc độ tăng trưởng của tỉnh luôn đạt ở mức cao, bình quân giai đoạn 2005- 2015 đạt 14,7%/năm.