Luận án tiến sĩ: Phát triển kinh tế bền vững Bắc Ninh 2030 - Nguyễn Thị Xuân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN =============== NGUYỄN THỊ XUÂN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH THỜI KỲ ĐẾN NĂM 2030 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI - 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGUYỄN THỊ XUÂN PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH THỜI KỲ ĐẾN NĂM 2030 Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 9 31 01 05 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS. BÙI TẤT THẮNG HÀ NỘI - 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tác giả xin cam đoan luận án là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả, mọi trích dẫn, tài liệu sử dụng trong luận án đều minh bạch. Các kết quả phân tích ở đây chưa được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Những số liệu, tư liệu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được thu thập từ các nguồn khác nhau của các tác phẩm đã được công bố rộng rãi, có ghi rõ nguồn gốc xuất xứ trong phần tài liệu tham khảo.

Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Thị Xuân ii LỜI CÁM ƠN Tác giả xin chân thành cám ơn Viện Chiến lược phát triển, Bộ KH&ĐT đã giúp đỡ tác giả trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu luận án. Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Bùi Tất Thắng, giáo viên hướng dẫn, cùng các thầy, các cô giáo trong và ngoài Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch và Đầu tư đã tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, góp nhiều ý kiến đóng góp, sửa chữa quý báu, để tác giả hoàn thành luận án này. Tác giả cũng xin cám ơn sự nhiệt tình và hữu ích trong suốt quá trình tác giả thu thập tư liệu, đi thực tế và phỏng vấn xin ý kiến tư vấn từ các lãnh đạo và cán bộ của các cơ quan thực tế, trước hết là Văn phòng Phát triển bền vững, Bộ KH&ĐT; Viện Chiến lược phát triển, Bộ KH&ĐT; UBND, Sở KH&ĐT, Cục Thống kê tỉnh Bắc Ninh.

Cuối cùng tác giả xin gửi lời tri ân sâu sắc tới gia đình, bạn bè, những người đã luôn quan tâm động viên, giúp đỡ tôi rất nhiều trong suốt quá trình làm việc, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Trong quá trình thực hiện, tuy bản thân đã rất cố gắng, song do còn nhiều hạn chế về cả trình độ hiểu biết, cũng như kinh nghiệm thực tế, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học nên luận án không tránh khỏi còn nhiều thiếu sót. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các nhà nghiên cứu, của các thầy, cô giáo, của các bạn đọc để luận án được hoàn thiện hơn cả về lý luận khoa học lẫn thực tiễn. Xin trân trọng cảm ơn! Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả luận án Nguyễn Thị Xuân iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC BẢNG, HÌNH.ix LỜI MỞ ĐẦU.1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Một số công trình nghiên cứu ở nước ngoài. Về những vấn đề lý thuyết. Nghiên cứu về phát triển bền vững và phát triển kinh tế bền vững.

Tình hình nghiên cứu về phát triển, phát triển bền vững và phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam. Nghiên cứu về phát triển, phát triển bền vững và phát triển kinh tế bền vững ở Việt Nam. Nghiên cứu về phát triển, phát triển bền vững và phát triển kinh tế bền vững của các vùng, các địa phương và tỉnh Bắc Ninh. Đánh giá chung và những khoảng trống cần được tiếp tục nghiên cứu.48 Tiểu kết chương 1.50 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH.

Phát triển kinh tế. Phát triển bền vững. Phát triển kinh tế bền vững trên địa bàn tỉnh. Quan niệm về phát triển kinh tế bền vững trên địa bàn tỉnh.

Nội hàm của phát triển kinh tế bền vững trên địa bàn tỉnh. Các tiêu chí đánh giá phát triển kinh tế bền vững trên địa bàn tỉnh. Nhóm tiêu chí đánh giá tốc độ tăng trưởng. Nhóm tiêu chí đánh giá chất lượng tăng trưởng.

Nhóm tiêu chí đánh giá sự bình đẳng của các chủ thể trong quá trình tăng trưởng. Nhóm tiêu chí đánh giá duy trì và tái tạo các yếu tố của tăng trưởng. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển kinh tế bền vững trên địa bàn tỉnh. Các yếu tố khách quan.

Các yếu tố chủ quan.Kinh nghiệm của các địa phương quốc tế và trong nước về phát triển kinh tế bền vững. Kinh nghiệm về phát triển kinh tế bền vững ở tỉnh Kanagawa (Nhật Bản). Kinh nghiệm về phát triển kinh tế bền vững ở tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc). Kinh nghiệm về phát triển kinh tế bền vững ở tỉnh Bình Dương (Việt Nam).

Một số bài học rút ra nhằm phát triển kinh tế bền vững ở tỉnh Bắc Ninh.83 Tiểu kết chương 2.85 CHƯƠNG 3 THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH. Tổng quan về tỉnh Bắc Ninh. Những thuận lợi và khó khăn cho phát triển kinh tế tỉnh Bắc Ninh. Thực trạng phát triển kinh tế bền vững ở Bắc Ninh.

Khả năng duy trì tăng trưởng kinh tế. Chất lượng tăng trưởng. Bình đẳng trong tham gia và hưởng thụ thành quả phát triển kinh tế. Khả năng duy trì và tái tạo các yếu tố của phát triển.

Đánh giá thực trạng phát triển kinh tế bền vững ở Bắc Ninh. Nguyên nhân của các hạn chế.121 Tiểu kết chương 3.132 v CHƯƠNG 4 ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BẮC NINH THỜI KỲ ĐẾN 2030. Bối cảnh quốc tế và trong nước tác động tới PTKTBV tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030. Bối cảnh quốc tế.

Bối cảnh trong nước. Quan điểm, định hướng phát triển kinh tế bền vững của Bắc Ninh thời kỳ đến 2030. Quan điểm phát triển kinh tế bền vững tỉnh Bắc Ninh thời kỳ đến 2030. Định hướng phát triển kinh tế bền vững Bắc Ninh thời kỳ đến 2030.

Một số giải pháp phát triển kinh tế bền vững tỉnh Bắc Ninh đến năm 2030. Hoàn thiện các văn bản, về phát triển kinh tế bền vững trên địa bản tỉnh. Nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền. Cải thiện hệ thống hạ tầng kinh tế - kỹ thuật.

Hoàn thiện các chính sách huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực.154 Tiểu kết chương 4. 157 DANH MỤC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ159 TÀI LIỆU THAM KHẢO.168 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT Bộ KH&ĐT Bộ Kế hoạch và Đầu tư BVMT Bảo vệ môi trường CHXHCN Việt Nam Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam CIEM Viện Nghiên cứu quản lý Trung ương CNH Công nghiệp hóa CTHĐ Chương trình hành động CTNS Chương trình Nghị sự ĐBSH Đồng bằng sông Hồng DN Doanh nghiệp FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Tổng sản phẩm quốc nội GRDP Tổng sản phẩm quốc nội trên địa bàn GTGT Giá trị gia tang GTSX Giá trị sản xuất HĐH Hiện đại hóa HDI Chỉ số phát triển con người KCN, CCN Khu công nghiệp, Cụm công nghiệp KHCN Khoa học công nghệ KHHĐ Kế hoạch hành động KTTĐ Kinh tế trọng điểm KTX, TTX Kinh tế xanh, Tăng trưởng xanh KT-XH Kinh tế-Xã hội LHQ Liên Hiệp quốc vii NSLĐ Năng suất lao động PTBV Phát triển bền vững PTKTBV Phát triển kinh tế bền vững TFP Năng suất yếu tố tổng hợp UBND Ủy ban nhân dân USD Đô la Mỹ WB Ngân hàng Thế giới viii DANH MỤC BẢNG, HÌNH Bảng 2.1: Tổng hợp các tiêu chí đánh giá PTKTBV trên địa bàn tỉnh.2: Một số chỉ tiêu tổng hợp của tỉnh Kanagawa.3: Một số chỉ tiêu tổng hợp tỉnh Chiết Giang.4: Số liệu tỉnh Bình Dương qua các thời kỳ.1: Dân số tỉnh Bắc Ninh qua một số năm.2: Tăng trưởng GTGT của Bắc Ninh theo ngành và thành phần kinh tế. Cơ cấu ngành kinh tế của Bắc Ninh giai đoạn 2010-2018.4: Đóng góp của các ngành vào tăng trưởng kinh tế Bắc Ninh.5: Đóng góp của các ngành dịch vụ trong tăng trưởng GTGT Bắc Ninh.6: Đóng góp của các khu vực vào tăng trưởng kinh tế của Bắc Ninh.7: Đóng góp của các yếu tố đầu vào vào tăng trưởng kinh tế của Bắc Ninh.8: Lao động đang làm việc của tỉnh Bắc Ninh phân theo khu vực kinh tế.9: Suất đầu tư tăng trưởng của Bắc Ninh và một số địa phương.10: Giá trị sản phẩm trên 1 ha trồng trọt và nuôi trồng thuỷ sản.11: Tỷ lệ nghèo của Bắc Ninh.12: Chênh lệch giữa nhóm thu nhập cao nhất với nhóm thu nhập thấp nhất của Bắc Ninh và một số địa phương.13: Bất bình đẳng trong phân phối thu nhập của Bắc Ninh.14: Lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên của Bắc Ninh và một số địa phương.15: Tỷ suất nhập cư, xuất cư và di cư thuần của Bắc Ninh.16: Tỷ lệ lao động qua đào tạo của Bắc Ninh và một số địa phương.17: Một số chỉ tiêu về môi trường của Bắc Ninh.18: Cơ cấu nguồn vốn đầu tư xã hội của Bắc Ninh.19: Số lượng doanh nghiệp đang hoạt động trên địa bàn Bắc Ninh tại thời điểm 31/12 hàng năm.20: Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu của các doanh nghệp theo thành phần kinh tế.1: Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu của Bắc Ninh.1: Quy trình thực hiện luận án.1: Tốc độ tăng trưởng kinh tế của Bắc Ninh và một số tỉnh.2: Tỷ lệ thất nghiệp của Bắc Ninh và một số địa phương.3: Tốc độ tăng NSLĐ và tốc độ tăng GRDP của Bắc Ninh.4: NSLĐ của tỉnh Bắc Ninh phân theo thành phần kinh tế.5: VĐT toàn xã hội của Bắc Ninh giai đoạn 2010 - 2018.1 1 LỜI MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài Khái niệm phát triển bền vững (PTBV) được xuất hiện từ những năm đầu thập kỷ 80 của thế kỷ XX và nhanh chóng được phổ biến rộng rãi, với hàm ý tổng quát là sự phát triển để đáp ứng những yêu cầu của cuộc sống hiện tại, nhưng không gây trở ngại đến nhu cầu của tương lai.

Ngay từ khi mới xuất hiện, PTBV đã được toàn cầu hưởng ứng. Các tổ chức, các quốc gia, tuỳ theo những mục tiêu khác nhau của mình, đã đưa ra sự cần thiết phải PTBV và các nội dung khác nhau, song đều khẳng định PTBV là một nhiệm vụ cấp bách, hàng đầu cho toàn thế giới và cho mỗi quốc gia. Từ đó PTBV là nhu cầu cấp thiết và là xu thế tất yếu trong tiến trình phát triển của xã hội loài người.