Luận án tiến sĩ về phát triển dịch vụ viễn thông tại Việt Nam - Nguyễn Trọng Thắng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGUYỄN TRỌNG THẮNG PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CÔNG TY CỔ PHẦN VIỄN THÔNG HÀ NỘI LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ HÀ NỘI ­ 2020 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ KẾ HOẠCH ĐẦU TƯ VIỆN CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN NGUYỄN TRỌNG THẮNG PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CÔNG TY CỔ PHẦN VIỄN THÔNG HÀ NỘI Chuyên ngành: KINH TẾ PHÁT TRIỂN Mã số: 9310105 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1. PHẠM NGỌC LÃNG 2. NGUYỄN ĐỨC MINH HÀ NỘI ­ 2020 4 i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của bản thân tôi, các kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong kỳ bất công trình nào khác trước đó. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Nguyễn Trọng Thắng ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Viện Chiến lược phát triển, Bộ Kế hoạch & Đầu tư đã tạo mọi điều kiện thủ tục cho tôi hoàn thành luận án này.

Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.Phạm Ngọc Lãng, người đã tận tình hướng dẫn và định hướng cho tôi thực hiện công trình nghiên cứu này. Thầy là người đã dạy cho tôi sự nghiêm túc trong khoa học.Thầy đã luôn ủng hộ tôi hoàn thành bản luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn PGS.Nguyễn Đức Minh, người đã tận tình hướng dẫn, ủng hộ và động viên tôi hoàn thành bản luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy cô trong hội đồng chấm các chuyên đề, hội đồng chấm luận án tiến sĩ cấp cơ sở đã nhận xét và đóng góp những ý kiến quí báu để tôi tiếp thu bổ sung luận án này hoàn chỉnh hơn.

Tôi xin chân thành cảm ơn Chủ tịch kiêm tổng giám đốc Trịnh Minh Châu và các đơn vị thuộc Công ty cổ phần Viễn thông Hà Nội đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày tháng năm 2020 Tác giả Nguyễn Trọng Thắng iii iv MỤC LỤC TÔI CAM ĐOAN ĐÂY LÀ CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA BẢN THÂN TÔI, CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRONG LUẬN ÁN LÀ TRUNG THỰC VÀ CHƯA TỪNG ĐƯỢC CÔNG BỐ TRONG KỲ BẤT CÔNG TRÌNH NÀO KHÁC TRƯỚC ĐÓ.I HÀ NỘI, NGÀY THÁNG NĂM 2020. I NGUYỄN TRỌNG THẮNG. I HÀ NỘI, NGÀY THÁNG NĂM 2020.

II NGUYỄN TRỌNG THẮNG.TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU.1 LUẬN ÁN TẬP TRUNG VÀO CÁC MỤC ĐÍCH CHÍNH SAU:.1 HỆ THỐNG CÁC LÝ THUYẾT CĂN BẢN LIÊN QUAN ĐẾN VIỆC TĂNG CƯỜNG TÍNH CẠNH TRANH CỦA DỊCH VỤ VIỄN THÔNG NÓI CHUNG VÀ KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG NÓI RIÊNG. TRONG ĐÓ, LUẬN ÁN SẼ NGHIÊN CỨU VỀ KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN TÍNH CẠNH TRANH CỦA KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG;.1 PHÂN TÍCH VÀ CHỈ RA CÁC ĐIỂM YẾU, CÁC HẠN CHẾ CỦA CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU TRƯỚC LIÊN QUAN ĐẾN KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA VIỆC KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG ĐỂ XÁC ĐỊNH CÁC THIẾU SÓT, CÁC VẤN ĐỀ CÒN TỒN ĐỌNG TRONG NGÀNH KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM, NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN CHƯA ĐƯỢC GIẢI QUYẾT TRONG CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÓ;.2 PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CẠNH TRANH CỦA NGÀNH KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM TRONG QUÁ KHỨ ĐỂ TỪ ĐÓ XÁC ĐỊNH CÁC ĐIỂM MẠNH, ĐIỂM YẾU, CÁC LỢI THẾ VÀ KHÓ KHĂN TRONG VIỆC KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM. QUA ĐÓ, PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG CẠNH TRANH CỦA KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG HIỆN NAY.2 v ĐỀ XUẤT CÁC KIẾN NGHỊ, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ NÂNG CAO TÍNH CẠNH TRANH CỦA NGÀNH KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM.NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU.ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU. Ý NGHĨA KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN CỦA LUẬN ÁN.

Ý NGHĨA KHOA HỌC.3 LUẬN ÁN GÓP PHẦN LÀM RÕ CÁC ĐỊNH NGHĨA VỀ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, CÁC LOẠI HÌNH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, CÁC PHƯƠNG THỨC KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG.3 LUẬN ÁN LÀM PHONG PHÚ THÊM LÝ LUẬN VỀ KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, TĂNG CƯỜNG KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG GẮN LIỀN VỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ CỦA VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP KINH TẾ QUỐC TẾ.3 ÁP DỤNG LÝ THUYẾT CẠNH TRANH 5PS CỦA MICHAEL PORTER ĐỂ PHÂN TÍCH, ĐÁNH GIÁ VỀ KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN CỦA CÔNG TY.3 ÁP DỤNG MÔ HÌNH SWOT ĐỂ PHÂN TÍCH CÁC ĐIỂM MẠNH, ĐIỂM YẾU, LỢI THẾ CẠNH TRANH VÀ HẠN CHẾ CỦA KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM NÓI CHUNG VÀ CÔNG TY CỔ PHẦN VIỄN THÔNG HÀ NỘI NÓI RIÊNG.3 SỬ DỤNG CÁC MÔ HÌNH PHÂN TÍCH KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN ĐỂ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN, HOẠT ĐỘNG VÀ KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG; CÁC LÝ THUYẾT VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH DOANH LÀM CƠ SỞ CHO VIỆC ỨNG DỤNG VÀO THỰC TẾ HOẠT ĐỘNG PHÁT TRIỂN KINH DOANH CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM.4 TỔNG QUAN, ĐÁNH GIÁ QUÁ TRÌNH HỘI NHẬP KINH TẾ VÀ TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐỐI VỚI PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, VAI TRÒ vi CỦA DỊCH VỤ VIỄN THÔNG ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP. Ý NGHĨA THỰC TIỄN. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.5 TỔNG QUAN VÀ LÀM RÕ HƠN CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN, LÝ THUYẾT VỀ DỊCH VỤ KINH DOANH NÓI CHUNG VÀ CHẤT LƯỢNG KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG NÓI RIÊNG, HIỆU QUẢ PHÁT TRIỂN VÀ KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN CỦA KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LĨNH VỰC VIỄN THÔNG TRONG VÀ NGOÀI NƯỚC.

ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ VIỆC KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG.20 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KỂ TRÊN MỚI CHỈ TIẾP CẬN ĐẾN CHIẾN LƯỢC KINH DOANH SẢN PHẨM DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TỪ GIÁC ĐỘ LÝ LUẬN NHIỀU HƠN MÀ CHƯA CÓ MỘT CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CHUYÊN SÂU VỀ CHIẾN LƯỢC KINH DOANH SẢN PHẨM DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI MỘT ĐƠN VỊ CỤ THỂ. DO VẬY, CÓ THỂ NÓI ĐỀ TÀI “PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG Ở VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ: NGHIÊN CỨU TRƯỜNG HỢP CÔNG TY CỔ PHẦN VIỄN THÔNG HÀ NỘI” LÀ ĐỀ TÀI ĐẦU TIÊN NGHIÊN CỨU SÂU VỀ CHIẾN LƯỢC PHÁT TRIỂN KINH DOANH CÁC SẢN PHẨM DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM VÀ ĐỀ TÀI NÀY KHÔNG TRÙNG LẶP VỚI NHỮNG CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƯỢC NGHIÊN CỨU TRƯỚC ĐÂY.20 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1.22 CHƯƠNG 1 CỦA LUẬN VĂN ĐÃ ĐỀ CẬP ĐẾN MỘT SỐ NGHIÊN CỨU VỀ XÃ HỘI HÓA DỊCH VỤ VIỄN THÔNG NHƯ MỘT CHỦ TRƯƠNG VÀ THƯỜNG ĐƯỢC GẮN VỚI ĐỔI MỚI TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC. NHỮNG NGHIÊN CỨU TRÊN CHỦ YẾU TIẾP vii CẬN THEO HƯỚNG LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CÁC VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, DỊCH VỤ CÔNG ÍCH, XÃ HỘI HÓA DỊCH VỤ VIỄN THÔNG NHƯ MỘT ĐỐI TƯỢNG CỦA CHÍNH SÁCH VIỄN THÔNG. TUY CHƯA TIẾP CẬN VÀO LĨNH VỰC KINH DOANH DVVT NHƯNG NHỮNG NGHIÊN CỨU TRÊN GÓP PHẦN VÀO VIỆC TẠO TIỀN ĐỀ LÝ GIẢI CHO NHỮNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO.

TIẾP CẬN LĨNH VỰC VIỄN THÔNG CÔNG ÍCH VÀ KINH DOANH DVVT, CÁC CÔNG TRÌNH NÓI TRÊN ĐỀ CẬP NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN ĐẾN NGUỒN TÀI TRỢ, QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH CỦA CƠ QUAN QUẢN LÝ VÀ CÁC NỘI DUNG TÀI CHÍNH CỦA CÁC DỰ ÁN PHỔ CẬP DVVT Ở GIAI ĐOẠN TRƯỚC KHI HÌNH THÀNH/HOẶC MỚI BƯỚC ĐẦU HOẠT ĐỘNG CỦA QUỸ DVVT VIỆT NAM. CÁC TÁC GIẢ XÂY DỰNG VÀ LIÊN KẾT CÁC MÔ HÌNH DỰ BÁO, MÔ HÌNH TÀI CHÍNH TRONG MỘT CHUỖI CÁC CÔNG VIỆC LIÊN HOÀN ĐỂ ĐỊNH LƯỢNG LỢI ÍCH VÀ SỰ THAY ĐỔI LỢI ÍCH CÁC BÊN TRONG MỐI QUAN HỆ ĐỘNG VÀ LINH HOẠT ĐỂ TẠO LẬP CÁC CƠ SỞ CỨ QUAN TRỌNG XÂY DỰNG CHÍNH SÁCH THỰC HIỆN XÃ HỘI HÓA DVVT BỀN VỮNG. VỚI NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU NÓI TRÊN CÁC CÂU HỎI MÀ ĐỀ TÀI ĐẶT RA VẪN CHƯA ĐƯỢC GIẢI QUYẾT, ĐẶC BIỆT LÀ NHỮNG ĐÁNH GIÁ TỔNG HỢP VÀ TOÀN DIỆN SAU MỘT SỐ NĂM THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH DOANH DVVT TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ NGÀY CÀNG SÂU RỘNG CỦA VIỆT NAM.22 HIỆN NAY TRÊN PHẠM VI TOÀN CẦU, NGÀNH VIỄN THÔNG ĐANG PHÁT TRIỂN MẠNH MẼ, CÓ TỐC ĐỘ THAY ĐỔI RẤT NHANH CHÓNG VÀ MỨC TĂNG TRƯỞNG CAO HÀNG ĐẦU TRONG NỀN KINH TẾ THẾ GIỚI, TRỞ THÀNH MỘT TRONG NHỮNG HẠ TẦNG QUAN TRỌNG NHẤT ĐỐI VỚI CÁC HOẠT ĐỘNG XÃ HỘI, VĂN HOÁ VÀ CHÍNH TRI.̣ VIỄN THÔNG ĐANG TỪNG NGÀY TẠO NÊN MỘT THẾ GIỚI GẦN HƠN CHO TẤT CẢ MỌI NGƯỜI, XOÁ ĐI TRỞ NGẠI VỀ KHOẢNG CÁCH ĐỊA LÝ, TẠO RA NHIỀU CƠ HỘI GIAO LƯU. VẬY DỊCH VỤ VIỄN THÔNG LÀ GÌ, NGUYÊN NHÂN SỰ PHÁT TRIỂN MẠNH MẼ CỦA DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TRONG THỜI GIAN GẦN ĐÂY, NHỮNG TÁC ĐỘNG NÀO viii LÀM CHO DỊCH VỤ VIỄN THÔNG PHÁT TRIỂN? ĐI TÌM CÂU TRẢ LỜI CHO NHỮNG CÂU HỎI ĐÓ, CHƯƠNG 2 SẼ TRÌNH BÀY TỔNG QUAN VỀ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, CÁC PHƯƠNG THỨC CUNG CẤP DỊCH VỤ, CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÁT TRIỂN CỦA DỊCH VỤ VIỄN THÔNG ĐỒNG THỜI NGHIÊN CỨU KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI.

PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA CHƯƠNG NÀY SẼ LÀ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG DI ĐỘNG TẠI VIỆT NAM VÀ CÁC QUỐC GIA KHÁC TRÊN THẾ GIỚI. ĐỒNG THỜI CHƯƠNG NÀY SẼ CUNG CẤP NHỮNG THÔNG TIN CƠ BẢN VỀ DỊCH VỤ VIỄN THÔNG, QUA ĐÓ, CÁC DOANH NGHIỆP CÓ THỂ NẮM ĐƯỢC MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ DOANH NGHIỆP VIỄN THÔNG, PHÁT TRIỂN KINH DOANH VIỄN THÔNG VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH VIỄN THÔNG, TRÊN CƠ SỞ LÀM NỀN TẢNG CHO VIỆC TIẾP CẬN CÁC LĨNH VỰC PHÁT TRIỂN KINH DOANH VIỄN THÔNG. CHƯƠNG NÀY CŨNG ĐỀ CẬP ĐẾN NHỮNG TÁC ĐỘNG ĐẾN VIỆC PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG CỦA HỌ ĐỂ CÓ NHỮNG CHIẾN LƯỢC KỊP THỜI NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG, ĐỒNG THỜI CÓ THỂ ÁP DỤNG NHỮNG THÀNH CÔNG CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG HAY KHẮC PHỤC NHỮNG HẠN CHẾ MÀ CÁC NƯỚC KHÁC ĐÃ GẶP PHẢI. CÁC PHƯƠNG THỨC CUNG CẤP DỊCH VỤ.

LÝ THUYẾT CẠNH TRANH TRÊN NỀN TẢNG SỰ CẠNH TRANH CỦA NGÀNH KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM. KINH NGHIỆM KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG CỦA MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM RÚT RA CHO CÁC DOANH NGHIỆP KINH DOANH VIỄN THÔNG TẠI VIỆT NAM.38 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGÀNH KINH DOANH DỊCH VỤ VIỄN THÔNG VIỆT NAM.