Vai trò tiên lượng của dấu ấn sinh học sST2 trong suy tim - Luận án TS Nguyễn Đức Khánh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐỨC KHÁNH VAI TRÒ TIÊN LƯỢNG CỦA DẤU ẤN SINH HỌC sST2 TRONG SUY TIM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH NGUYỄN ĐỨC KHÁNH VAI TRÒ TIÊN LƯỢNG CỦA DẤU ẤN SINH HỌC sST2 TRONG SUY TIM NGÀNH: NỘI TIM MẠCH MÃ SỐ: 62720141 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.BS ĐẶNG VẠN PHƯỚC 2.BS LÊ THANH LIÊM TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Nguyễn Đức Khánh MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH VIỆT.i DANH MỤC CÁC BẢNG.iv DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ.vii DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ.

ix DANH MỤC CÁC HÌNH. Tổng quan về suy tim mạn.2 Vai trò các dấu ấn sinh học trong tiên lượng suy tim mạn.3 Tổng quan về hệ trục IL-33/ST2 và ST2 hòa tan.4 Các nghiên cứu của sST2 trong suy tim mạn. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Cỡ mẫu của nghiên cứu. Xác định các biến số độc lập và phụ thuộc.

Phương pháp và công cụ đo lường, thu thập số liệu. Quy trình nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.1 Khảo sát đặc điểm dân số nghiên cứu.2 Khảo sát nồng độ, phân bố và đặc điểm sST2.3 Khảo sát mối liên quan giữa sST2 và các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng và đặc điểm điều trị trong suy tim mạn.4 Khảo sát vai trò tiên lượng của sST2 trong suy tim mạn.1 Đặc điểm của dân số nghiên cứu.2 Nồng độ, phân bố và đặc điểm sST2.3 Mối liên quan giữa sST2 và các yếu tố lâm sàng, cận lâm sàng trong suy tim .4 Vai trò tiên lượng của sST2 với các biến cố nhập viện do suy tim, tử vong do tim mạch và tử vong do mọi nguyên nhân.113 HẠN CHẾ ĐỀ TÀI.

128 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN.129 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC PHỤ LỤC 1. Phiếu chấp thuận tham gia nghiên cứu PHỤ LỤC 2 Bảng thu thập số liệu PHỤ LỤC 3. Quy trình xét nghiệm sST2 PHỤ LỤC 4. Triệu chứng cơ năng, triệu chứng thực thể, nguyên nhân và phân loại suy tim mạn theo Hội tim Châu Âu 2016 PHỤ LỤC 5.

Phác đồ điều trị suy tim của Bệnh viện Chợ Rẫy và Khuyến cáo chẩn đoán và điều trị suy tim của Hội Tim mạch học Việt Nam PHỤ LỤC 6. Quyết định của Hội đồng Y đức PHỤ LỤC 7. Danh sách bệnh nhân nghiên cứu i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH VIỆT Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt BCTGN Bệnh cơ tim giãn nở BPTNMT Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính BTBS Bệnh tim bẩm sinh BVT Bệnh van tim CTTA Chẹn thụ thể angiotensin ĐKA Đối kháng thụ thể aldosterone ĐKTTTTh Đường kính thất trái cuối tâm thu ĐKTTTTg Đường kính thất trái cuối tâm trương ĐKNT Đường kính nhĩ trái ĐLC Độ lệch chuẩn ĐLCTƯĐ Độ lọc cầu thận ước đoán ĐTĐ Đái tháo đường HCMVMT Hội chứng mạch vành mạn tính HTL Hút thuốc lá KTC Khoảng tin cậy NMCT Nhồi máu cơ tim PSTM Phân suất tống máu PSTMTT Phân suất tống máu thất trái THA Tăng huyết áp TTTTTTh Thể tích thất trái cuối tâm thu TTTTTTg Thể tích thất trái cuối tâm trương ii TV-MNN Tử vong do mọi nguyên nhân TV-TM Tử vong do tim mạch TK-GC Thần kinh giao cảm UCMC Ức chế men chuyển ACC American College of Cardiology Trường môn Tim Hoa Kỳ AHA American Heart Association Hội Tim Hoa Kỳ AIC Akaike Information Criteria Tiêu chuẩn thông tin Akaike ANP Atrial-type natriuretic peptide Peptide lợi niệu loại nhĩ AUC Area Under Curve Diện tích dưới đường cong BIC Bayes information criteria Tiêu chuẩn thông tin Bayes BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể BNP B-type natriuretic peptide Peptide lợi niệu loại B BUN Blood Ure Nitrogen Ni-tơ Urê máu CABG Coronary artery bypass graft Phẫu thuật bắc cầu nối mạch surgery vành CKMB Creatine Kinase – MB CKMB Cre Creatinine Creatinin máu CRP C-reactive protein Protein phản ứng C cTn Cardiac troponin Troponin tim EF Ejection Fraction Phân suất tống máu ELISA Enzyme linked Kỹ thuật miễn dịch gắn enzym immunosorbent assay ESC European Society of Cardiology Hội Tim Châu Âu GDF-15 Growth differentiation factor-15 Yếu tố biệt hóa tăng trưởng 15 HDL High density Lipoprotein Lipoprotein tỷ trọng cao HFpEF Heart Failure With Suy tim với phân suất tống Preserved Ejection Fraction máu bảo tồn iii HFrEF Heart Failure With Reduced Suy tim với phân suất tống Ejection Fraction máu giảm HFmrEF Heart Failure With Mid- Suy tim với phân suất tống Range Ejection Fraction máu giảm nhẹ HR Hazard Ratio Tỷ số nguy hại Hs- Tn T High sensitivity Troponin T Troponin T siêu nhạy IL Interleukin Interleukin Ig Immunoglobulin Immunoglobulin LDL Low density Lipoprotein Lipoprotein tỷ trọng thấp NHANES National Health and Nutrition Khảo sát dinh dưỡng và sức Examination Survey khoẻ quốc gia Hoa Kỳ NOS/ROS Nitric oxide synthase/ Men tổng hợp NO/ các phân tử reactive Oxy phản ứng oxygen species NT-proBNP N-terminal pro-hormone BNP Tiền chất BNP ở đầu tận N NYHA New York Heart Association Hội Tim New York Pro-ANF Pro-Atrial Natriuretic Factor Tiền yếu tố bài natri niệu nhĩ RAS Renin_Angiotensin System Hệ Renin-Angotensin ROC Receiver Operating Đường cong ROC Characteristic Curve ST2 Supperssion of Gen ức chế tính sinh ung 2 Tumorigenicity gene 2 sST2 Soluble isoform of ST 2 ST2 dạng hòa tan ST2L Transmembrane isoform of ST2 ST2 dạng xuyên màng WHO World Health Organization Tổ chức Y tế Thế giới iv DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1 Các phân tích gộp vai trò tiên lượng của sST2 trong suy tim mạn.2 Các nghiên cứu vai trò tiên lượng sST2 trong suy tim.1 Phân loại chỉ số khối cơ thể theo tiêu chuẩn châu Á – Thái Bình Dương .2 Tiêu chuẩn chẩn đoán thiếu máu theo Tổ chức Y tế Thế Giới 225.3 Giá trị các biến số sử dụng trong nghiên cứu.1 Giá trị trung bình tần số tim và huyết áp.2 Đặc điểm giá trị xét nghiệm huyết học.3 Đặc điểm xét nghiệm sinh hóa.4 Đặc điểm các trị số siêu âm tim.5 Đặc điểm điều trị nội khoa lúc thu dung và sau 6 tháng.6 Đặc điểm sST2 trong nghiên cứu.7 Mối liên quan giữa sST2 và các đặc điểm lâm sàng.8 Sự khác biệt nồng độ sST2 theo giới và chỉ số khối cơ thể.9 Sự khác biệt nồng độ sST2 và NT-proBNP theo phân độ NYHA.10 Nồng độ sST2 theo nguyên nhân suy tim.11 Sự khác biệt nồng độ sST2 ở các nhóm bệnh đồng mắc.12 Mối liên quan giữa các chỉ số xét nghiệm và nồng độ sST2.13 Liên quan giữa sST2 và NT-proBNP với các thông số siêu âm tim .14 Nồng độ sST2 theo số lần nhập viện.15 Nồng độ sST2 theo chỉ định các nhóm thuốc điều trị.16 Phân tích hồi quy Cox đơn biến tử vong do mọi nguyên nhân.17 Phân tích hồi quy Cox đa biến tử vong do mọi nguyên nhân.18 HR hiệu chỉnh theo biến cố tử vong do mọi nguyên nhân.19 Phân tích hồi quy Cox đơn biến đến tử vong do tim mạch.20 Phân tích hồi quy Cox đa biến tử vong do tim mạch.21 Các yếu tố tiên lượng độc lập tử vong do nguyên nhân tim mạch .22 Phân tích hồi quy Cox đơn biến nhập viện do suy tim.23 Phân tích hồi quy Cox đa biến nhập viện do suy tim.24 So sánh tỷ lệ các biến cố tim mạch theo phân nhóm nồng độ sST2 .25 Liên quan giữa nồng độ sST2 với tử vong do mọi nguyên nhân.26 So sánh giá trị thống kê C của giá trị sST2 và NT-proBNP.27 So sánh các mô hình tiên lượng.28 So sánh các mô hình tiên lượng kết hợp.29 Phân tích theo nhóm với biến cố tử vong do mọi nguyên nhân.1 Đặc điểm về tuổi trong các nghiên cứu.2 Đặc điểm bệnh đồng mắc trong các nghiên cứu.3 Đặc điểm PSTM trong các nghiên cứu.4 Đặc điểm các thông số siêu âm tim trong các nghiên cứu.5 Đặc điểm điều trị nội khoa trong các nghiên cứu.6 Đặc điểm nồng độ sST2 trong các nghiên cứu.7 Liên quan giữa sST2 và các chỉ số sinh hóa trong các nghiên cứu 111 Bảng 4.8 Liên quan giữa sST2 và NT-proBNP trong các nghiên cứu.9 Liên quan giữa sST2 và PSTM, TTTTTTg, ĐKNT trong các nghiên cứu.10 Tần suất các biến cố trong các nghiên cứu.11 Điểm cắt sST2 trong các nghiên cứu.119 vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1.1 Tần suất suy tim mạn theo tuổi và giới.2 Tỷ lệ sống còn sau chẩn đoán suy tim mạn.3 Giá trị tiên lượng của sST2 theo điểm cắt 28 ng/ml.4 So sánh tiên lượng của sST2, NT-proBNP và troponin T.1 Phân bố giới tính theo các nhóm tuổi.2 Phân bố đặc điểm thể trạng của dân số nghiên cứu.3 Phân độ chức năng NYHA.4 Phân bố nguyên nhân suy tim mạn trong nghiên cứu.5 Tỷ lệ các bệnh đồng mắc.6 Phân bố số lượng các bệnh đồng mắc.7 Tỷ lệ (%) các triệu chứng cơ năng và thực thể.8 Phân bố thiếu máu mạn.9 Phân bố mức lọc cầu thận ước đoán.10 Đặc điểm X quang của dân số nghiên cứu.11 Biểu đồ tương quan giữa các chỉ số siêu âm tim.12 Biểu đồ phân bố của NT-proBNP.13 Tỷ lệ các biến cố cộng dồn sau 3,6,12 tháng theo dõi.14 Biểu đồ phân bố nguyên nhân tử vong.15 Tỷ lệ tần suất nhập viện trong 12 tháng.16 Phân bố nồng độ sST2.17 Phân bố nồng độ sST2 và NT-proBNP theo phân độ chức năng NYHA.18 Nồng độ sST2 và NT-proBNP theo số bệnh đồng mắc.19 Biểu đồ tương quan giữa nồng độ sST2 và NT-proBNP.20 Biểu đồ theo dõi sST2 và tử vong do mọi nguyên nhân theo thời gian.21 Đường cong ROC biểu diễn giá trị tiên đoán tử vong do mọi nguyên nhân của sST2.22 Đường biểu diễn tử vong do mọi nguyên nhân theo nồng độ sST2 .23 Đường cong ROC so sánh giá trị sST2 và NT-proBNP theo biến cố tử vong do mọi nguyên nhân.24 Đường cong ROC so sánh giá trị sST2 và NT-proBNP theo biến cố tử vong do tim mạch.25 Đường cong ROC so sánh giá trị sST2 và NT-proBNP theo biến cố nhập viện do suy tim.26 Tỷ lệ các biến cố tim mạch theo các phân nhóm của sST2 và NT- proBNP.86 ix DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ Sơ đồ 1.1 Cơ chế sinh lý bệnh suy tim.2 Sơ đồ chẩn đoán suy tim.3 Lược đồ các vùng gen khởi động giải mã gen ST2.4 Cấu trúc hai đồng dạng ST2 chính: ST2L và sST2.5 Cơ chế điều chỉnh tại chỗ và chức năng cytokine của IL-33.6 Chức năng viêm và miễn dịch động của hệ thống IL-33/ST2L.1 Sơ đồ tiến hành nghiên cứu.58 x DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1.1 Tần suất suy tim mạn trên thế giới.2 Các dấu ấn sinh học theo cơ chế sinh lý bệnh suy tim.