Nghiên cứu chỉ số chống oxy hóa ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn HP - Trương Minh Sáng

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y TRƯƠNG MINH SÁNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ CHỈ SỐ CHỐNG OXI HÓA SOD, GPx, TAS VÀ MDA HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN VIÊM DẠ DÀY MẠN TÍNH CÓ NHIỄM VI KHUẨN HELICOBACTER PYLORI LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI 2020 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y TRƯƠNG MINH SÁNG NGHIÊN CỨU MỘT SỐ CHỈ SỐ CHỐNG OXI HÓA SOD, GPx, TAS VÀ MDA HUYẾT TƯƠNG Ở BỆNH NHÂN VIÊM DẠ DÀY MẠN TÍNH CÓ NHIỄM VI KHUẨN HELICOBACTER PYLORI Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 972 01 07 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC Cán bộ hướng dẫn khoa học 1. Nguyễn Duy Thắng 2. Nguyễn Bá Vượng HÀ NỘI 2020 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu nêu trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ công trình nào khác.

TÁC GIẢ Trương Minh Sáng LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của quý Thầy, Cô giáo, các nhà Khoa học, các anh, chị, em, bạn bè, đồng nghiệp và những người thân yêu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với Ban Giám đốc Học viện Quân y cùng các phòng ban khác đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi luôn biết ơn PGS. Trần Việt Tú và Bộ môn Nội tiêu hóa Học viện Quân y đã dành cho tôi những điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu khoa học.

Tôi xin trân trọng cảm ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Duy Thắng, PGS. Nguyễn Bá Vượng đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.Tôi xin cám ơn quý Thầy, Cô giáo đã tham gia giảng dạy và giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian qua. Tôi xin được tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng đến quý Thầy Giáo sư, Tiến sỹ trong Hội đồng chấm luận án đã dành nhiều thời gian, công sức chỉ dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thiện và bảo vệ thành công luận án.

Tôi chân thành cảm ơn PGS. Hồ Anh Sơn đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi thu thập số liệu và nghiên cứu khoa học. Tôi chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám đốc cùng các khoa, phòng Bệnh viện Đa khoa Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi học tập và nghiên cứu. Tôi luôn biết ơn gia đình, người thân, bạn bè và các đồng nghiệp đã hỗ trợ, động viên, tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án.Trương Minh Sáng MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN. Tìm hiểu một số vấn đề về viêm dạ dày mạn. Đặc điểm dịch tễ. Nguyên nhân và cơ chế bệnh sinh.

Lâm sàng và chẩn đoán viêm dạ dày mạn. Phân loại viêm dạ dày mạn. Một số vấn đề về gốc tự do và trạng thái stress oxy hóa trong y sinh học. Khái niệm về gốc tự do.

Đặc điểm gốc tự do. Các loại gốc tự do. Hệ thống chống oxy hóa. Khái niệm trạng thái stress oxy hóa.

Stress oxi hóa ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn tính. Đánh giá tình trạng stress oxy hóa. Một số nghiên cứu về stress oxy hóa trong viêm dạ dày mạn tính. Trên thế giới.37 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Nhóm viêm dạ dày mạn có Helicobacter pylori dương tính. Nhóm viêm dạ dày mạn Helicobacter pylori âm tính. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu. Các bước tiến hành. Chỉ tiêu nghiên cứu.

Xử lý số liệu. Các biện pháp khống chế sai số. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.60 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh nội soi, mô bệnh học và nồng độ một số chỉ số chống oxy hóa SOD, GPx, TAS và MDA huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn có vi khuẩn Helicobacter Pylori.

Đặc điểm lâm sàng. Hình ảnh nội soi. Đặc điểm mô bệnh học. Kết quả xét nghiệm Helicobacter pylori ở nhóm nghiên cứu.

Kết quả xét nghiệm chỉ số SOD, GPx, TAS và MDA huyết tương. Mối liên quan giữa nồng độ SOD, GPx, TAS và MDA huyết tương với hình ảnh nội soi, mô bệnh học ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn có Helicobacter pylori. Mối liên quan với tuổi. Mối liên quan với giới tính.

Mối liên quan với đặc điểm nội soi. Mối liên quan với đặc điểm mô bệnh học. Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh nội soi, mô bệnh học và một số chất chống oxy hóa SOD, GPx, TAS và MDA huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn. Đặc điểm tuổi và giới.

Đặc điểm lâm sàng. Hình ảnh nội soi. Đặc điểm mô bệnh học. Kết quả xét nghiệm Helicobacter pylori.

Kết quả xét nghiệm nồng độ SOD, GPx, TAS và MDA huyết tương. Mối liên quan giữa nồng độ SOD, GPx, TAS và MDA huyết tương với hình ảnh nội soi và mô bệnh học ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori. Liên quan với tuổi và giới. Mối liên quan với hình ảnh nội soi và mô bệnh học ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori.114 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI.124 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.125 TÀI LIỆU THAM KHẢO DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 (-) Âm tính 2 (+) Dương tính 3 O 2 Anion superoxid 1 4 O2 Oxy đơn bội 5 ADP Adenosine diphosphate 6 AMP Adenosine Mono Phosphate 7 ATP Adenosine Tri Phosphate 8 BabA Blood group antigen binding Adhesin Yếu tố kết dính kháng nguyên nhóm máu 9 BCĐN Bạch cầu đơn nhân 10 BCĐNTT Bạch cầu đa nhân trung tính 11 BN Bệnh nhân 12 Cag PAI Cag pathogenicity Island 13 CagA Cytoxin asociated gene A 14 CLO test Campylobacter-like organism test Thử nghiệm urease 15 DD -TT Dạ dày - Tá tràng 16 DNA DeoxyriboNucleic Acid 17 DSR Dị sản ruột 18 EC Năng lượng 19 G6- PDH Dehydrogenase- Glucose 6- Phosphate 20 GPx Glutathione Peroxydase 21 GSH Glutathion dạng khử 22 GS-SG Glutathion dạng oxi hóa 23 H.

Pylori Helicobacter pylori 24 HE Nhuộm Hematoxylin - Eosin TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 25 HPLC High Performance Liquid Chromatography Sắc ký lỏng hiệu năng cao 26 HRP Horseradish Peroxydase 27 HV Hang vị 28 IL Interleukin 29 iNOS Induced Nitric oxide Synthase 30 LO• Gốc Alkoxyl 31 LOO• Peroxyl 32 LPS Lipopolysaccaride 33 MBH Mô bệnh học 34 MDA MalonDiAldehyde 35 NADPH Nicotinamide Adenine Dinucleotide Phosphate 36 NC Nghiên cứu 37 NSAIDs Thuốc chống viêm Non- Steroid (Non-Steroidal Anti-Inflammatory Drugs) 38 OH Gốc Hydroxyl 39 OHdG HydroxydeoxyGuanosine 40 OLGA Operative Link for Gastritis Assessement Liên kết hoạt động đánh giá viêm dạ dày 41 PAS Periodic Acid Shiff 42 PCR Polymerase Chained Reaction 43 PPI Proton pump inhibitors Thuốc ức chế bơm proton 44 PPP Pentose phosphate 45 R Gốc hữu cơ 46 RNS Reactive Nitrogen Species Dạng nitrogen hoạt động 47 ROOR Peroxid TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 48 ROS Reactive oxygen Species Dạng oxy hoạt động 49 RS• Gốc thyil 50 RS-SR Hợp chất Disulfur 51 SOD Super Oxide Dismutase 52 TAS Total Antioxydant Status Trạng thái chống oxy hóa toàn phần 53 TNF Tumor necrosis factor Yếu tố hoại tử u 54 TV Thân vị 55 UBT Urea Breath Test 56 UTDD Ung thư dạ dày 57 VacA Vacuolating associated cytotoxin gene A 58 VDDM Viêm dạ dày mạn tính 59 VMTHĐ Viêm mạn tính hoạt động 60 VMTKHĐ Viêm mạn tính không hoạt động DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 3. Phân bố bệnh nhân theo tuổi. Phân bố bệnh nhân theo giới. Các triệu chứng lâm sàng.

Kết quả trung bình xét nghiệm công thức máu. Kết quả trung bình xét nghiệm một số chỉ số sinh hóa. Vị trí tổn thương trên nội soi. Số lượng vị trí tổn thương trên nội soi.

Đặc điểm tổn thương trên nội soi theo phân loại Sydney. Đặc điểm mô bệnh học. Đặc điểm mô bệnh học theo mức độ nhiễm vi khuẩn. Tỷ lệ định lượng được SOD, GPx, TAS và MDA.

Nồng độ SOD huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn có Helicobacter pylori. Nồng độ GPx huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn. Nồng độ TAS huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn. Nồng độ MDA huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn.

Mối liên quan giữa nồng độ SOD huyết tương với tuổi. Mối liên quan giữa nồng độ GPx huyết tương với tuổi. Mối liên quan giữa nồng độ TAS huyết tương với tuổi. Mối liên quan giữa nồng độ MDA huyết tương với tuổi.

Mối liên quan giữa nồng độ SOD, GPx, TAS và MDA.79 huyết tương với giới tính. Mối liên quan giữa SOD huyết tương với tổn thương nội soi. Mối liên quan giữa GPx huyết tương với tổn thương nội soi. Mối liên quan giữa MDA huyết tương với tổn thương nội soi.

Mối liên quan giữa nồng độ TAS huyết tương với.83 tổn thương nội soi. Mối liên quan giữa nồng độ SOD, GPx, TAS và MDA.84 huyết tương với số lượng vị trí tổn thương. Mối liên quan giữa nồng độ SOD huyết tương với.85 mức độ tổn thương mô bệnh học. Mối liên quan giữa nồng độ GPx huyết tương với.86 mức độ tổn thường mô bệnh học.

Mối liên quan giữa nồng độ MDA huyết tương với.87 mức độ tổn thương mô bệnh học. Mối liên quan giữa nồng độ TAS huyết tương với.88 mức độ tổn thương mô bệnh học. Mối liên quan giữa nồng độ SOD huyết tương với.89 loạn sản, dị sản. Mối liên quan giữa nồng độ GPx huyết tương với.90 loạn sản, dị sản.

Mối liên quan giữa nồng độ MDA huyết tương với.91 loạn sản, dị sản. Mối liên quan giữa nồng độ TAS huyết tương với.91 loạn sản, dị sản. Mối liên quan giữa nồng độ SOD, GPx, TAS và MDA huyết ….tương với mức độ nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori trên … …………….mô bệnh học. Giá trị p trong phân tích đa biến liên quan giữa SOD, GPx, ……….

TAS và MDA huyết tương với một số đặc điểm của bệnh nhân.viêm dạ dày mạn tính. 93 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3. Phân bố theo tuổi ở các nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Phân bố theo giới ở các nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Mức độ nhiễm Helicobacter pylori. Nồng độ SOD huyết tương ở bệnh nhân VDDM có H. Nồng độ GPx huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn có Helicobacter pylori. Nồng độ TAS huyết tương ở bệnh nhân viêm dạ dày mạn có Helicobarter pylori.