Luận án tiến sĩ: Acid uric máu, gút & hội chứng chuyển hóa tại Cần Thơ (Trịnh Kiến Trung)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y TRỊNH KIẾN TRUNG NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ ACID URIC MÁU, BỆNH GÚT VÀ HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƢỜI TỪ 40 TUỔI TRỞ LÊN TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI, NĂM 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y TRỊNH KIẾN TRUNG NGHIÊN CỨU NỒNG ĐỘ ACID URIC MÁU, BỆNH GÚT VÀ HỘI CHỨNG CHUYỂN HÓA Ở NGƢỜI TỪ 40 TUỔI TRỞ LÊN TẠI THÀNH PHỐ CẦN THƠ Chuyên ngành: Nội Xƣơng khớp Mã số: 62.42 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Phan Hải Nam 2. Lê Anh Thƣ HÀ NỘI, NĂM 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi, tất cả các số liệu trong luận án là trung thực và chƣa công bố trong bất kỳ công trình nào. TÁC GIẢ Trịnh Kiến Trung LỜI CẢM ƠN Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban Giám đốc Học viện Quân y; Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trƣờng Đại học Y - Dƣợc Cần Thơ đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi học tập và thực hiện luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến thầy PGS. Phan Hải Nam và cô PGS. Lê Anh Thƣ đã tận tụy dành nhiều thời gian quý báu hƣớng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, thực hiện và hoàn chỉnh luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn thầy PGS.

Đoàn Văn Đệ, Chủ nhiệm Bộ môn Tim mạch - Thận - Khớp - Nội tiết, Học viện Quân y; các Thầy Cô trong Bộ môn Tim mạch - Thận - Khớp - Nội tiết, Học viện Quân y và các Thầy Cô trong Hội đồng chấm luận án đã tận tình đóng góp nhiều ý kiến quý báu và tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi hoàn thành tốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Tôi xin cảm ơn Ban Giám đốc Bệnh viện đa khoa Trung ƣơng Cần Thơ, khoa xét nghiệm Hóa sinh Bệnh viện đa khoa Trung ƣơng Cần Thơ; tập thể cán bộ viên chức các trạm y tế phƣờng An Khánh, phƣờng An Bình, phƣờng Phú Thứ, phƣờng Thƣờng Thạnh, xã Mỹ Khánh, xã Trƣờng Long, xã Trƣờng Thành, xã Trƣờng Thắng thuộc thành phố Cần Thơ đã giúp đỡ tôi trong quá trình thu thập số liệu và thực hiện các xét nghiệm sinh hóa. Tôi xin chân thành cảm ơn các bạn bè, đồng nghiệp đã ủng hộ, động viên tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Cuối cùng, Tôi xin giành tình cảm và lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình, ba mẹ và vợ con tôi đã luôn động viên, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu để hoàn thành luận án.

Hà Nội, tháng 09 năm 2015 Trịnh Kiến Trung MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cám ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục hình, biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Tổng quan về nồng độ acid uric máu, bệnh gút, hội chứng chuyển hóa. Nồng độ acid uric máu.

Hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội thành phố Cần Thơ. Nghiên cứu trong và ngoài nƣớc về nồng độ acid uric máu, hội chứng chuyển hóa. Liên quan giữa nồng độ acid uric máu với hội chứng chuyển hóa và một số yếu tố nguy cơ tim mạch.

Tình hình nghiên cứu về biện pháp can thiệp bằng thay đổi lối sống ở ngƣời tăng acid uric máu, hội chứng chuyển hóa. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Thời gian lấy mẫu.

Tiêu chuẩn loại trừ. Phƣơng pháp nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn mẫu. Phƣơng pháp thu thập thông tin.

Khống chế sai số. Thiết kế nghiên cứu. Đạo đức nghiên cứu. Phân tích và xử lý số liệu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Nồng độ acid uric máu, tỷ lệ và đặc điểm bệnh gút và hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm chung đối tƣợng nghiên cứu. Nồng độ acid uric máu.

Tỷ lệ và đặc điểm bệnh gút. Tỷ lệ và đặc điểm hội chứng chuyển hóa. Liên quan giữa nồng độ acid uric máu với hội chứng chuyển hóa và một số yếu tố nguy cơ tim mạch. Kết quả bƣớc đầu của biện pháp can thiệp bằng thay đổi lối sống ở ngƣời tăng acid uric máu, hội chứng chuyển hóa.

Liên quan nồng độ acid uric máu với hội chứng chuyển hóa và một số yếu tố nguy cơ tim mạch. Kết quả bƣớc đầu của biện pháp can thiệp bằng thay đổi lối sống ở ngƣời tăng acid uric máu, hội chứng chuyển hóa. Nồng độ acid uric máu, tỷ lệ và đặc điểm bệnh gút và hội chứng chuyển hóa. Đặc điểm chung đối tƣợng nghiên cứu.

Nồng độ acid uric máu. Tỷ lệ và đặc điểm bệnh gút. Tỷ lệ và đặc điểm hội chứng chuyển hóa. Liên quan giữa nồng độ acid uric máu với hội chứng chuyển hóa và một số yếu tố nguy cơ tim mạch.

Kết quả bƣớc đầu của biện pháp can thiệp bằng thay đổi lối sống ở ngƣời tăng acid uric máu, hội chứng chuyển hóa. Liên quan nồng độ acid uric máu với hội chứng chuyển hóa và một số yếu tố nguy cơ tim mạch. Kết quả bƣớc đầu của biện pháp can thiệp bằng thay đổi lối sống ở ngƣời tăng acid uric máu, hội chứng chuyển hóa. 121 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN Phần viết tắt Phần đầy đủ ATP III Adult Treatment Panel III (Bảng điều chỉnh điều trị ngƣời lớn lần 3) AU Acid uric BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) CT Can thiệp ĐTĐ Đái tháo đƣờng HA Huyết áp HCCH Hội chứng chuyển hóa HDL-C High density lipoprotein cholesterol JNC Joint National Committee LDL-C Low density lipoprotein cholesterol Max Maximum (Tối đa) Min Minimum (Tối thiểu) National Cholesterol Education Program NCEP (Chƣơng trình giáo dục về cholesterol quốc gia của Hoa Kỳ) OR Odd Ratio (Tỷ số chênh) RLLP Rối loạn lipid SL Số lƣợng TB Trung bình TG Triglycerid TT Tâm thu TTR Tâm trƣơng VB Vòng bụng YTNC Yếu tố nguy cơ DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2.

Phân loại béo phì theo bảng phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2003. Đặc điểm tuổi đối tƣợng nghiên cứu (n=1185). Đặc điểm địa giới hành chính ở các đối tƣợng nghiên cứu (n=1185). Đặc điểm nghề nghiệp của đối tƣợng nghiên cứu (n=1185).

Đặc điểm dân tộc của đối tƣợng nghiên cứu (n=1185). Đặc điểm tôn giáo ở đối tƣợng nghiên cứu (n=1185). Đặc điểm học vấn ở đối tƣợng nghiên cứu (n=1185). Tỷ lệ một số yếu tố nguy cơ tim mạch.

Tỷ lệ các thành phần chuyển hóa trong hội chứng chuyển hóa (n=1185). Trung bình các thành phần trong hội chứng chuyển hóa (n=1185). Nồng độ acid uric máu (n=1185). Tỷ lệ hiện mắc tăng acid uric máu theo địa giới hành chính (n=1185).

Nồng độ trung bình acid uric máu theo địa giới hành chính (n=1185). Tỷ lệ hiện mắc bệnh gút theo địa giới hành chính (n=1185). Tỷ lệ một số đặc điểm bệnh gút (n=18). Trung bình một số đặc điểm bệnh gút (n=18).

Tỷ lệ hiện mắc hội chứng chuyển hóa theo địa giới hành chính (n=1185). 65 Bảng Tên bảng Trang 3. Phân bố đối tƣợng theo số các thành phần của hội chứng chuyển hóa (n=1185). Phân bố số thành phần của hội chứng chuyển hóa theo địa giới hành chính (n=1185).

Tỷ lệ các thành phần chuyển hóa trong hội chứng chuyển hóa (n=196). Liên quan acid uric máu với hội chứng chuyển hóa. Liên quan nồng độ trung bình acid uric máu với hội chứng chuyển hóa theo giới nam (n=322). Liên quan nồng độ trung bình acid uric máu với hội chứng chuyển hóa theo giới nữ (n=863).

Tỷ lệ tăng acid uric máu và các thành phần trong hội chứng chuyển hóa (n=1185). Nồng độ trung bình acid uric và các thành phần trong hội chứng chuyển hóa (n=1185). Liên quan tỷ lệ tăng acid uric và số thành phần của hội chứng chuyển hóa theo giới (n=149). Liên quan bệnh gút với hội chứng chuyển hóa (n=1185).

Trung bình các thành phần hội chứng chuyển hóa và bệnh gút (n=1185). Liên quan tỷ lệ tăng acid uric máu với một số yếu tố nguy cơ tim mạch (n=1185). Liên quan trung bình acid uric máu với một số yếu tố nguy cơ tim mạch (n=1185). Liên quan tỷ lệ acid uric máu và nhóm tuổi ở nam (n=322).

Liên quan tỷ lệ acid uric máu và nhóm tuổi ở nữ (n=863). 75 Bảng Tên bảng Trang 3. Liên quan bệnh gút với một số yếu tố nguy cơ tim mạch (n=1185). Liên quan tỷ lệ bệnh gút và nhóm tuổi (n=1185).

Liên quan hội chứng chuyển hóa với một số yếu tố nguy cơ tim mạch (n=1185). Liên quan tỷ lệ hội chứng chuyển hóa và nhóm tuổi ở nam (n=322). Liên quan tỷ lệ hội chứng chuyển hóa và nhóm tuổi ở nữ (n=863). Đặc điểm dân số học nhóm can thiệp (n=65).

Nồng độ trung bình acid uric máu trƣớc và sau can thiệp (n=65). Nồng độ trung bình acid uric máu trƣớc và sau can thiệp theo nhóm tuổi (n=65). Nồng độ trung bình acid uric máu trƣớc và sau can thiệp theo giới (n=65). Nồng độ trung bình acid uric máu trƣớc và sau can thiệp theo địa giới hành chính (n=65).

Tỷ lệ hội chứng chuyển hóa trƣớc và sau can thiệp theo nhóm tuổi (n=65). Tỷ lệ hội chứng chuyển hóa trƣớc và sau can thiệp theo giới (n=65). Tỷ lệ hội chứng chuyển hóa trƣớc và sau can thiệp theo địa giới hành chính (n=65). Tỷ lệ các thành phần trong hội chứng chuyển hóa trƣớc và sau can thiệp (n=65).

85 Bảng Tên bảng Trang 3. Trung bình các thành phần trong hội chứng chuyển hóa trƣớc và sau can thiệp (n=65). So sánh nồng độ acid uric với một số tác giả trong nƣớc. So sánh nồng độ acid uric với một số tác giả ngoài nƣớc.

So sánh tỷ lệ hội chứng chuyển hóa với một số tác giả ngoài nƣớc. 96 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang 2. Sơ đồ cách chọn mẫu. Máy phân tích hóa sinh tự động AU 640 của hãng Olympus Nhật.

52 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3. Đặc điểm giới đối tƣợng nghiên cứu (n=1185). Tỷ lệ bệnh gút (n=1185). Tỷ lệ hội chứng chuyển hóa (n=1185).

Tỷ lệ đối tƣợng tuân thủ và không tuân thủ can thiệp (n=109). So sánh tỷ lệ hội chứng chuyển hóa trƣớc và sau can thiệp (n=65) .