Luận án phân tích chức năng hô hấp ở bệnh nhân COPD bằng thể tích ký thân

803 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHẠM THỊ PHƢƠNG NAM NGHIÊN CỨU SỰ THAY ĐỔI MỘT SỐ THÔNG SỐ CHỨC NĂNG HÔ HẤP Ở BỆNH NHÂN BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH BẰNG PHƢƠNG PHÁP THỂ TÍCH KÝ THÂN LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI – NĂM 2018 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHẠM THỊ PHƢƠNG NAM NGHIÊN CỨU SỰ THAY ĐỔI MỘT SỐ THÔNG SỐ CHỨC NĂNG HÔ HẤP Ở BỆNH NHÂN BỆNH PHỔI TẮC NGHẼN MẠN TÍNH BẰNG PHƢƠNG PHÁP THỂ TÍCH KÝ THÂN Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đồng Khắc Hƣng 2. Nguyễn Huy Lực HÀ NỘI – NĂM 2018 BẢNG CHỮ VIẾT TẮT LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt trong luận án Danh mục các hình ảnh Danh mục các biểu đồ Danh mục các bảng ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Chƣơng 1. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 3 1. Dịch tễ bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 3 1. Các thể lâm sàng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 4 1.

Các nghiên cứu về phân chia các phân nhóm trong 6 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1. Thăm dò chức năng hô hấp trong bệnh phổi tắc nghẽn 11 mạn tính bằng phƣơng pháp thể tích ký thân 1. Thăm dò chức năng hô hấp 11 1. Các nghiên cứu về thăm dò chức năng hô hấp trong 26 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1.

Các nghiên cứu vể mối liên quan giữa thông số chức 30 năng hô hấp với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng ở bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1. FEV1 không là thông số chức năng hô hấp duy nhất 30 cho đánh giá tiên lƣợng bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1. Tƣơng quan giữa sức cản đƣờng thở với đặc điểm 31 của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1. Tƣơng quan giữa thể tích khí cặn với mức độ tắc 31 nghẽn, mức độ nặng của bệnh và dự báo nguy cơ tử vong ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 1.

Tƣơng quan giữa khuếch tán khí với đặc điểm bệnh 33 phổi tắc nghẽn mạn tính 1. Tƣơng quan chỉ số khí máu với đặc điểm của bệnh 34 phổi tắc nghẽn mạn tính Chƣơng 2. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 35 2. Đối tƣợng nghiên cứu 35 2.

Số lƣợng bệnh nhân nghiên cứu 35 2. Tiêu chuẩn chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. Vật liệu nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Đánh giá sự thay đổi giá trị các thông số chức năng 38 hô hấp theo các phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định. Mối liên quan giữa các thông số chức năng hô hấp 40 với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Phƣơng pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu 41 2. Phƣơng pháp tiến hành 42 2. Phƣơng pháp thống kê, xử lý số liệu 61 2.

Đạo đức y học trong nghiên cứu 61 SƠ ĐỒ NGHIÊN CỨU 62 Chƣơng 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 63 3. Đánh giá sự thay đổi giá trị một số thông số chức năng hô 63 hấp theo các phân nhóm ở bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định bằng phƣơng pháp thể tích ký thân 3. Đặc điểm về giá trị các thông số chức năng hô hấp ở 63 bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 3.

Sự thay đổi giá trị các thông số chức năng hô hấp 67 theo các phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 3. Đánh giá mối liên quan giữa các thông số chức năng hô 73 hấp với đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 3. Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng của bệnh nhân 73 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 3. Mối liên quan giữa thông số chức năng hô hấp với 81 đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Chƣơng 4.

Đánh giá sự thay đổi một số thông số chức năng hô hấp 92 theo các phân nhóm ở bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định bằng phƣơng pháp thể tích ký thân 4. Đặc điểm giá trị các thông số chức năng hô hấp ở 92 bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 4. Sự thay đổi giá trị một số thông số chức năng hô hấp 99 theo các phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 4. Đánh giá mối liên quan giữa các thông số chức năng hô 101 hấp với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 4.

Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của bệnh nhân 101 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 4. Mối liên quan giữa thông số chức năng hô hấp với 110 đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng ở bệnh nhân bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính Một số hạn chế trong nghiên cứu 123 KẾT LUẬN 124 KIẾN NGHỊ 126 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 ACOS Asthma COPD Overlap Syndrome (hội chứng chồng lấp hen và COPD) 2 ATS American Thoracic Society (Hội lồng ngực Hoa Kỳ). 3 BB Blue Bloater (Thể xanh phị) 5 BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) 6 ± SD Chỉ số khối cơ thể trung bình ± độ dao động 7 BN Bệnh nhân 8 BODE BODE (BMI – Obstruction –Dyspnea – Exercise tolerance) Thang điểm BODE (BMI – Tắc nghẽn – Khó thở – Khả năng gắng sức) 9 BPTNMT Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính 10 CAT COPD Assessment Test (Trắc nghiệm đánh giá bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) 11 CNHH Chức năng hô hấp 12 COPD Chronic obstructive pulmonary disease (Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) 13 DLCO Diffusion Lung CO (sự khuếch tán CO của phổi) 14 DLCO h/c DLCO sau khi đã hiệu chỉnh với Hb 15 ERS European Respiratory Society (Hội hô hấp châu Âu). 16 ERV Expiratory Reserve Volume (Thể tích dự trữ thở ra) 17 FEF 25-75% Forced Expiratory Flow in 25% – 75% vital capacity (Lƣu lƣợng thở ra gắng sức trong khoảng 25% – 75% dung tích sống) TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 18 FEV1 Forced expiratory volume in the first second (Thể tích thở ra gắng sức trong giây đầu tiên) 19 FRC Functional residual capacity (Dung tích cặn chức năng) 20 FVC Forced Vital Capacity (Dung tích sống gắng sức) 21 GOLD Global initiative for chronic Obstructive Lung Disease (Chiến lƣợc toàn cầu quản lý bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính) 22 KCO The carbon monoxide transfer coefficient (Hệ số khuếch tán khí CO) 23 KCO h/c KCO sau khi đã hiệu chỉnh với Hb 24 IOS Impulse Oscillometry System (Hệ thống dao động xung ký) 25 IRV Inspiratory Reserve Volume (Thể tích dự trữ hít vào).

26 KTP Khí thũng phổi 27 LDL-C Low-Density Lipoprotein Cholesterol: cholesterol tỷ trọng thấp. 28 n Số bệnh nhân 29 NCS Nghiên cứu sinh 30 NETT National Emphysema Treatment Trial (Nghiên cứu toàn quốc đa trung tâm Mỹ về điều trị khí phế thũng). 31 mMRC modified Medical Research Council (Bộ câu hỏi khó thở cải biên của hội đồng nghiên cứu y khoa) 32 MVV Maximum Voluntary Ventilation (Thông khí tự ý tối đa) 33 PaCO2 Pressure of arterial carbon dioxide (Phân áp khí carbonic máu động mạch) TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 34 PaO2 Pressure of arterial oxygene (Phân áp khí oxy máu động mạch) 35 PEF Peak Expiratory Flow (Lƣu lƣợng đỉnh thở ra) 36 Post Post bronchodilator (Sau test phục hồi phế quản) 37 PP Pink Puffer (Thể hồng thổi) 38 Raw Airway Resistance (Sức cản đƣờng thở) 39 Rint Airway Resitance interruption technique (Kỹ thuật gián đoạn luồng khí để đo kháng lực đƣờng thở) 40 RV Residual volume (Thể tích khí cặn) 41 sGaw Specific Airway Conductance (Suất dẫn đƣờng thở đặc hiệu) 42 SGRQ Saint George Respiratory Questionnaire (Bộ câu hỏi hô hấp Saint George) 43 SLT Số lý thuyết 44 sRaw Specific Airway Resistance (Sức cản đƣờng thở đặc hiệu – riêng phần) 45 TLC Total Lung Capacity (Dung tích toàn phổi) 46 VPQM Viêm phế quản mạn 47 ± SD Giá trị trung bình ± độ dao động 48 WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) 49 ΔF Chênh lệch lƣu lƣợng 50 ΔP Chênh lệch áp suất 51 % Tỷ lệ phần trăm 52 %SLT Tỷ lệ phần trăm so với số lý thuyết DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH Ảnh Tên hình ảnh Trang 1. Giản đồ Venn về sự giao thoa của các bệnh lý trong bệnh 5 phổi tắc nghẽn mạn tính 1.

Phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 8 - GOLD 2013 1. Phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 9 – GOLD 2017 1. Mô hình phƣơng pháp hô hấp ký cột nƣớc của Hutchinson 12 1. Phƣơng pháp hô hấp ký hiện nay 12 1.

Phƣơng pháp thể tích ký thân hiện nay 13 1. Các thông số về thể tích và dung tích hô hấp 14 1. Biểu đồ lƣu lƣợng – thể tích và biểu đồ thể tích – thời gian 17 1. Biểu đồ lƣu lƣợng qua miệng – áp suất buồng (đo Raw) và 19 biểu đồ áp suất tại miệng – áp suất buồng (đo thể tích cặn) 1.

Biểu đồ khuếch tán khí 22 1. Các thể tích phổi trong thăm dò căng giãn phổi 27 2. Máy thể tích ký thân Care Fusion 37 2. Bình khí nén methan 0,3% và CO 0,3% 37 2.

Máy xét nghiệm khí máu GEM premier 3000 38 2. Hình ảnh thăm dò chức năng hô hấp bằng phƣơng pháp thể 46 tích ký thân. Phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 49 2. Hình ảnh khí thũng phổi trung tâm tiểu thuỳ 55 2.

Hình ảnh khí thũng phổi toàn tiểu thuỳ 55 2. Hình ảnh khí thũng phổi cạnh vách 56 Ảnh Tên hình ảnh Trang 2. Hình ảnh khí thũng phổi dạng bóng 56 2. Kỹ thuật lấy máu động mạch 58 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3.

Phân bố bệnh nhân theo các phân nhóm bệnh phổi tắc 67 nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 3. Giá trị các thông số thông khí phổi theo các phân nhóm 68 bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 3. Giá trị các thông số biểu hiện căng giãn phổi theo các 70 phân nhóm bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 3. Giá trị sức cản đƣờng thở theo phân nhóm bệnh phổi 71 tắc nghẽn mạn tính giai đoạn ổn định 3.