Luận án tiến sĩ: Giải phẫu hệ thống cân cơ nông vùng mặt người Việt trưởng thành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y LÊ QUANG TUYỀN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU HỆ THỐNG CÂN CƠ NÔNG VÙNG MẶT VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI THẦN KINH MẶT TRÊN NGƯỜI VIỆT TRƯỞNG THÀNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y LÊ QUANG TUYỀN NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU HỆ THỐNG CÂN CƠ NÔNG VÙNG MẶT VÀ MỐI LIÊN QUAN VỚI THẦN KINH MẶT TRÊN NGƯỜI VIỆT TRƯỞNG THÀNH Chuyên ngành: Khoa học Y sinh Mã số: 9 72 01 01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PHẠM ĐĂNG DIỆU 2. HOÀNG VĂN LƯƠNG HÀ NỘI - NĂM 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả Lê Quang Tuyền BẢNG CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐỦ NGHĨA ( P) Phải cm centimet cs Cộng sự d/c Dây chằng DC Dây chằng ĐHYD TPHCM Đại học Y dược thành phố Hồ Chí Minh ĐK Đường kính ĐM Động mạch H-E Hematoxylin eosin H-SG Hysterosalpingogram mm milimet NB Nước bọt STT Số thứ tự TK Thần kinh TM Tĩnh mạch TNB Tuyến nước bọt BNA Basel Nomina Anatomica IOF Inferior orbital fat ITS Inferior temporal septa LB Lower boundary LBT Lateral brow thickening of periorbital septum LCS Lateral cheek septum LD Lower division LOT Lateral brow thickening of periorbital septum M Medial cheek fat CHỮ VIẾT TẮT CHỮ VIẾT ĐỦ NGHĨA MT Main trunk NS Non sisgnificant PAF Platysma auricular fascia Mạc cơ bám da cổ - tai PS Periorbital septum SCS Superior cheek septum SLA Supraorbital ligamentus adhesion SPSS Statistical product and services solutions SMAS Superficial musculoaponeurotic system Hệ thống cân cơ nông vùng mặt STS Superior temporal septa TFN Temporal branches of facial nerve TLA Temporal ligamentus adhesion UB Upper boundary UD Upper division ZFN Zygomaticofacial nerve ZTN Zygomaticotemporal nerve BẢNG THUẬT NGỮ ANH – VIỆT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT Inferior temporal septa Vách thái dương dưới Superior temporal septa Vách thái dương trên Trunk of facial nerve Thân chính thần kinh mặt Temporofacial division Ngành thái dương mặt Cervicofacial division Ngành cổ mặt Temporal branches Nhánh thái dương Zygomatic branches Nhánh gò má Buccal branch Nhánh má Marginal mandibular branch Nhánh bờ hàm dưới Cervical branch Nhánh cổ Frontal branch Nhánh trán Orbital branches Nhánh ổ mắt Transverse facial artery Động mạch ngang mặt Superficial temporal fascia Mạc thái dương nông Temporal parietal fascial layer Deep temporal fascia Mạc thái dương sâu DANH MỤC CÁC BẢNG BẢNG TÊN BẢNG TRANG 1. Danh pháp các dây chằng nâng đỡ mặt 6 1. So sánh kết quả các kiểu phân nhánh thần kinh mặt ở 34 một số tác giả trên người da trắng, người Hàn Quốc và người Malaysia 2. Vị trí và dụng cụ đo chiều dày lớp da – mô dưới da 54 2.

Vị trí và dụng cụ đo kích thước cơ trán 55 2. Vị trí và dụng cụ đo kích thước cơ vòng mắt 55 2. Vị trí và dụng cụ đo kích thước cơ vòng miệng 55 2. Vị trí và dụng cụ đo kích thước cơ bám da cổ 56 2.

Số lượng mẫu mô và vị trí lấy khảo sát vi thể 56 3. Chiều dày da vùng mặt 61 3. Chiều dày mô dưới da vùng mặt 62 3. Kích thước cơ trán 63 3.

Kích thước cơ vòng mắt 64 3. Kích thước cơ vòng miệng 64 3. Kích thước cơ bám da cổ ở 1/3 dưới 65 3. Các kích thước lớp cân cơ nông vùng mặt 68 3.

Các kích thước vùng thái dương và tĩnh mạch liên lạc 71 3. Chiều dài và đường kính thân chính thần kinh mặt 76 3. Khoảng cách từ góc hàm tới vị trí phân chia thần kinh 76 mặt 3. Số ngành từ thân chính thần kinh mặt tách ra ở 2 bên 77 3.

Số ngành trung bình tách ra từ thân chính thần kinh mặt 77 3. Góc tạo bởi ngành trên và ngành dưới thần kinh mặt 8 3. Chiều dài ngành trên và ngành dưới thần kinh mặt 76 BẢNG TÊN BẢNG TRANG 3. Đường kính ngành trên và ngành dưới thần kinh mặt 79 3.

Các dạng phân nhánh thần kinh mặt theo phân loại 79 Davis R. Các dạng phân nhánh thần kinh mặt theo phân loại Tsai 81 S. Phân nhánh từ ngành trên thần kinh mặt 83 3. Phân nhánh từ ngành dưới thần kinh mặt 84 4.

So sánh số thân chính thần kinh mặt với một số tác giả 108 4. Tỉ lệ có ngành thứ 3 tách ra từ thân chính thần kinh mặt 109 của các tác giả 4. So sánh chiều dài thân chính thần kinh mặt với các tác 109 giả 4. So sánh phân loại theo Davis R.

và cs với các tác giả 110 khác 4. Tỉ lệ phân nhóm dạng phân nhánh thần kinh mặt theo 111 chúng tôi đề xuất 4. So sánh phân chia thân chính với Tsai S.C-S 111 DANH MỤC HÌNH HÌNH TÊN HÌNH TRANG 1. Vị trí giải phẫu các dây chằng nâng đỡ trên mặt 4 1.

Các lớp vùng mặt 7 1. Vùng giữa mặt có mặt trước và mặt bên 9 1. Gò má giữa có hình tam giác 10 1. Cấu trúc dây chằng đa liên kết sợi của hệ thống nâng đỡ 10 mặt giống như cấu trúc dạng cây 1.

Hệ thống dây chằng, vách, sợi dính ở các lớp vùng mặt 12 1. Cấu trúc hệ thống dây chằng vùng thái dương và liên quan 13 nhánh thái dương với vách thái dương dưới 1. Dây chằng cơ bám da cổ-tai và dây chằng tai-cơ bám da 17 cổ 1. Cấu trúc dạng dây chằng của vùng trước tai 18 1.

Mạc cơ bám da cổ-tai 19 1. Phẫu tích vùng trước tai trên tử thi 20 1. Dây chằng da-cơ bám da cổ trước 21 1. Dây chằng da cơ cắn 21 1.

Dây chằng da tuyến mang tai-cơ cắn 22 1. Dây chằng da gò má trên cung gò má 23 1. Vùng cơ gò má lớn và bé được phẫu tích 23 1. Các dây chằng nâng đỡ của vùng thái dương 25 1.

Bộc lộ khoang dưới tiền cơ cắn 28 1. Mối liên quan giải phẫu và hình dạng của khoang tiền cơ 28 cắn HÌNH TÊN HÌNH TRANG 1. Lớp mỡ má giữa, lớp mỡ má trong và lớp mỡ thái dương 29 ngoài - má 1. Lớp mỡ thái dương ngoài-má trái rộng từ trán tới vùng cổ 30 1.

Các dạng phân chia thân chính thần kinh mặt theo Tsai 31 1. Sáu dạng phân nhánh và thông nối thần kinh mặt theo 33 Davis 1. Hình vẽ phác họa vùng mạc chuyển tiếp các nhánh trán 35 1. Tiêu bản mô học vùng thái dương được nhuộm ba màu 36 Masson 2.

Bộ dụng cụ phẫu tích 40 2. Bộ dụng cụ đo đạc 40 2. Kính hiển vi Olympus DP73 41 2. Các đường rạch da vùng mặt 42 2.

Bóc tách lớp thứ 2 mô dưới da vùng mặt 43 2. Bóc tách lớp PAF đi vào tuyến mang tai tìm dây thần kinh 43 mặt 2. Bóc tách SMAS, dây thần kinh mặt, các cấu trúc dưới 44 SMAS 2. Phẫu tích các nhánh thần kinh mặt 45 2.

Khảo sát dây chằng góc mắt ngoài 45 2. Khảo sát dây chằng ổ mắt, gò má, cơ cắn 46 2. Khảo sát bộ ba McGregor, dây chằng cơ cắn, hàm dưới 46 2. Khảo sát bộ ba Mc Gregor và dây chằng hàm dưới 47 2.

Phẫu tích khoang tiền cơ cắn 47 2. Xác định ranh giới SMAS trên vùng mặt 48 2. Đo các kích thước SMAS 49 HÌNH TÊN HÌNH TRANG 2. Phẫu tích các nhánh thần kinh mặt 50 2.

Phẫu tích các nhánh má và khoang tiền cơ cắn 50 2. Đo chiều dài ngành trên thần kinh mặt 51 2. Đo đường kính thân chính dây thần kinh mặt 51 2. Đo đường kính ngành dưới dây thần kinh mặt 52 2.

Đo khoảng cách từ góc hàm đến vị trí phân chia của thân 52 chính thần kinh mặt 2. Xác định liên quan giữa tam giác thái dương với tĩnh 54 mạch liên lạc 2. Bộ tiêu bản hình ảnh vi thể các mẫu mô vùng mặt 59 2. Đọc kết quả mô học 59 3.

Chiều dày da vùng mặt 62 3. Chiều dày mô dưới da vùng mặt 63 3. Cơ vòng mắt, vòng miệng và lớp cân cơ nông vùng mặt 65 3. Cơ bám da cổ và lớp cân cơ nông vùng mặt 66 3.

Dạng 1 lớp cân cơ nông vùng mặt 67 3. Dạng 2 lớp cân cơ nông vùng mặt 67 3. Sợi dầy lên vách thái dương 69 3. Dây chằng góc mắt ngoài và gò má 70 3.

Nhánh ổ mắt đi trong dây chằng góc mắt ngoài 70 3. Nhánh trán và ổ mắt đi dưới SMAS liên quan tĩnh mạch 72 liên lạc 3. Các dây chằng cơ cắn 73 3. Dây chằng hàm dưới 74 3.

Khoang tiền cơ cắn vùng mặt lớp đệm khối mỡ má 75 HÌNH TÊN HÌNH TRANG 3. Các thành phần trong khoang tiền cơ cắn vùng mặt 75 3. Thân chính thần kinh mặt chia thành 2 ngành 77 3. Thân chính thần kinh mặt chia thành 3 ngành 78 3.

Nhóm 1 phân chia thần kinh mặt theo Davis R. Nhóm 2 phân chia thần kinh mặt theo Davis R. Nhóm 3 phân chia thần kinh mặt theo Davis R. Dạng 1 phân chia thần kinh mặt theo Tsai 82 3.

Dạng 2 phân chia thần kinh mặt theo Tsai 82 3. Dạng 3 phân chia thần kinh mặt theo Tsai 83 3. Nhánh trán đi qua PAF trước bình tai 85 3. Nhánh trán đi qua PAF trước bình tai 85 3.

Nhánh trán đi qua dây chằng góc mắt ngoài 86 3. Nhánh trán dưới dây chằng góc mắt ngoài 86 3. Nhánh ổ mắt đi trên xương gò má chạy vào cơ vòng mắt 87 3. Nhánh ổ mắt đi dưới cơ vòng mắt 87 3.

Nhánh trán vào cơ vòng mắt 88 3. Nhánh trán thấp đi dưới cơ vòng mắt 88 3. Nhánh trán đi vào dây chằng góc mắt ngoài 89 3. Nhánh trán thấp đi vào dây chằng góc mắt ngoài 89 3.

Nhánh trán đi vào cơ trán 90 3. Nhánh trán đi vào cơ trán 90 3. Nhánh thái dương trong hố thái dương 91 3. Nhánh thái dương trong hố thái dương 91 3.

Nhánh má đi vào tuyến nước bọt mang tai 92 3. Nhánh má chạy vào tuyến nước bọt mang tai 92 3. Bộ ba McGregor 93 HÌNH TÊN HÌNH TRANG 3. Bộ ba McGregor 93 3.

Nhánh má đi qua dây chằng cơ cắn 94 3. Nhánh má chui qua dây chằng cơ cắn 94 3. Nhánh má đi dưới cơ gò má lớn 95 3. Nhánh má chui dưới cơ gò má lớn 95 3.

Nhánh hàm dưới với động mạch mặt 96 3.47 Nhánh bờ hàm dưới bắt chéo động mạch mặt 96 4. Áp dụng lâm sàng đường rạch trước PAF vào dưới SMAS 100 4. Đường vẽ trên da đường đi nhánh trán trên cung gò má 113 (A) 4.