Luận án tiến sĩ: Kết quả điều trị đột quỵ nhồi máu não cấp do tắc động mạch lớn bằng stent Solitaire

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y VŨ VIẾT LANH NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ ĐỘT QUỴ NHỒI MÁU NÃO CẤP DO TẮC ĐỘNG MẠCH LỚN TRONG SÁU GIỜ ĐẦU BẰNG DỤNG CỤ STENT SOLITAIRE LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI, NĂM 2019 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y VŨ VIẾT LANH NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ ĐỘT QUỴ NHỒI MÁU NÃO CẤP DO TẮC ĐỘNG MẠCH LỚN TRONG SÁU GIỜ ĐẦU BẰNG DỤNG CỤ STENT SOLITAIRE CHUYÊN NGÀNH : KHOA HỌC THẦN KINH MÃ SỐ : 9720159 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hướng dẫn khoa học: PGS. Phan Việt Nga HÀ NỘI, NĂM 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, tất cả những số liệu do chính tôi thu thập và kết quả trong luận án này chưa có ai công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Tôi xin đảm bảo tính khách quan, trung thực của các số liệu và kết quả xử lý số liệu trong nghiên cứu này. Tác giả luận án Vũ Viết Lanh luan an MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN.

Một số khái niệm. Đặc điểm giải phẫu động mạch não. Đô ̣ng mạch cảnh trong. Hệ đô ̣ng mạch đốt sống thân nền.

Nguyên nhân, cơ chế bệnh sinh và phân loại đột quỵ nhồi máu não. Phân loại đột quỵ nhồi máu não. Cơ chế bệnh sinh nhồi máu não. Tiến triển của nhồi máu não.

Triệu chứng lâm sàng đột quỵ nhồi máu não. Vai trò hình ảnh học trong chẩn đoán đột quỵ não. Vai trò chụp cắt lớp vi tính. Vai trò cộng hưởng từ trong đô ̣t quỵ não.

Vai trò chụp mạch máu số hóa xóa nền. Các phương pháp điều trị đột quỵ não. Điều trị nô ̣i khoa. Các phương pháp điều trị can thiê ̣p.

Các nghiên cứu liên quan. Nghiên cứu trên thế giới. Nghiên cứu tại Viê ̣t Nam.34 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Số lượng bệnh nhân. Tiêu chuẩn chọn bê ̣nh nhân nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ. Phương pháp nghiên cứu.

Thiết kế nghiên cứu.2 Kỹ thuật chọn mẫu. Các bước tiến hành can thiệp lấy huyết khối. Phương pháp thu thập số liệu. Đánh giá kết quả nghiên cứu.

Xử lý kết quả.52 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm của nhóm nghiên cứu. Đặc điểm chung. Đặc điểm lâm sàng nhóm nghiên cứu.

Kết quả cận lâm sàng nhóm nghiên cứu. Kết quả điều trị. Một số yếu tố liên quan đến can thiệp nội mạch. Hiệu quả điều trị.

Kết quả về biến chứng và tử vong sau can thiệp. Một số yếu tố liên quan đến kết quả điều trị. Một số yếu tố liên quan đến hồi phục lâm sàng sau 3 tháng. Yếu tố liên quan đến tỷ lệ xuất huyết não triệu chứng.

Yếu tố ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong.77 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm của nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Đặc điểm chung nhóm nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng nhóm nghiên cứu.

Đặc điểm cận lâm sàng nhóm nghiên cứu. Kết quả điều trị của phương pháp can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học solitaire stent trên bệnh nhân nhồi máu não trong 6 giờ. Tỷ lệ tái thông mạch máu não. Mức độ hồi phục chức năng thần kinh tại thời điểm ba tháng.

Biến chứng xuất huyết não triệu chứng sau điều trị. Tỷ lệ tái tắc sau tái thông mạch máu não. Tỷ lệ tử vong trong vòng ba tháng sau điều trị. Biến chứng liên quan đến kỹ thuật.

Một số yếu tố liên quan đến tiên lượng kết quả điều trị lấy huyết khối bằng dụng cụ cơ học solitaire. Một số yếu tố liên quan đến kết quả PHCN thần kinh. Một số yếu tố liên quan đến tỷ lệ XHN triệu chứng sau điều trị. Một số yếu tố liên quan đến tỷ lệ tử vong.115 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.116 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT luan an TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 NMN Nhồi máu não 2 XHN Xuất huyết não 3 rtPA Recombinant Tissue Plasminogen Activator (chất hoạt hóa Plasminogen) 4 DSA Digital Subtraction Angiography (chụp mạch máu số hóa xóa nền) 5 OR Odds Ratio (tỷ suất chênh) 6 CI Confidence Interval (khoảng tin cậy) 7 NIHSS National Institutes of Health Stroke Scale (thang điểm đột quỵ não của viện sức khỏe Quốc gia Hoa Kỳ) 8 TICI Thrombolysis in Cerebral Infarction (thang điểm tái thông mạch máu não) 9 THA Tăng huyết áp 10 mRS Modified Rankin Scale (thang điểm Rankin sửa đổi) 11 PHCN Phục hồi chức năng 12 ASITN/SIR American Society of Interventional and Therapeutic Neuroradiology/Society of Interventional Radiology thang điểm tuần hoàn bàng hệ của hội can thiệp thần kinh và điện quang can thiệp Hoa Kỳ 13 CBV Cerebral Blood Volume (thể tích máu não) 14 CBF Cerebral Blood Flow (lưu lượng máu não) 15 MTT Mean to time (thời gian trung bình) 16 ADC Apparent difussion coefficient map (cộng hưởng từ khuếch tán) 17 TTP Time to peak (thời gian đỉnh) 18 MRC Medical Research Council Scale for Muscle Strength (theo thang điểm của Hội đồng nghiên cứu Y học Anh để đánh giá sức cơ) 19 WHO World Health Organization (Tổ chức Y thế Thế giới) 20 ĐQN Đột quỵ não 21 ĐM Động mạch 22 TSH Tiêu sợi huyết luan an DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.

Thang điểm tuần hoàn bàng hệ ASITN/SIR. Phân loại tăng huyết áp theo JNC VII. Thang điểm Glasgow. Thang điểm phân loại đánh giá sức cơ.

Các chỉ số glucose và lipid. Phân loại tuần hoàn bàng hệ theo thang điểm ASITIN/SIR. Tuổi theo nhóm và tuổi trung bình. Tiền sử bệnh nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Triệu chứng khởi phát đột quỵ não. Các triệu chứng lâm sàng khi nhập viện. Phân loại mức độ nặng lâm sàng theo thang điểm NIHSS. Siêu âm tim và siêu âm Doppler hệ mạch cảnh – đốt sống.

Các biểu hiện tổn thương trên phim cắt lớp vi tính sọ não trước can thiệp. Tổn thương nhu mô não trên phim cắt lớp vi tính sọ não theo thang điểm ASPECTS. Các chỉ số về thời gian liên quan đến điều trị can thiệp. Phân bố vị trí mạch máu tắc.

Phân loại mức độ tái thông theo thang điểm TICI. Kết quả phục hồi chức năng thần kinh sau 3 tháng. Tỷ lệ hồi phục chức năng thần kinh sau 3 tháng theo thang điểm ASPECTS. Tỷ lệ hồi phục chức năng theo thang điểm ASITN/SIR.

Tỷ lệ hồi phục chức năng thần kinh sau 3 tháng theo thời gian từ khởi phát đến tái thông mạch máu.63 Bảng Tên bảng Trang 3. Tỷ lệ xuất huyết não triệu chứng theo thang điểm ASIRN/SIR. Tỷ lệ tử vong theo thang điểm ASITN/SIR. Yếu tố tuổi liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh.

Một số yếu tố tiền sử ảnh hưởng đến phục hồi chức năng thần kinh sau 3 tháng. Mức độ tái thông liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh sau 3 tháng.Vị trí tắc mạch máu liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh sau 3 tháng. Tuần hoàn bàng hệ theo thang điểm ASITN/SIR ảnh hưởng đến phục hồi chức năng thần kinh. Tổn thương nhồi máu não diện rộng liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh sau 3 tháng.

Xuất huyết não triệu chứng liên quan đến phục hồi chức năng thần thần kinh. Mức độ nặng lâm sàng theo thang điểm NIHSS liên quan đến Phục hồi chức năng thần kinh. Tiêu huyết khối tĩnh mạch trước khi can thiệp nội mạch liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh. Rung nhĩ trên điện tâm đồ liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh.

Thời gian điều trị liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh. Phân tích hồi quy các yếu tố liên quan đến phục hồi chức năng thần kinh. Tuổi liên quan đến xuất huyết não triệu chứng. Một số yếu tố tiền sử ảnh hưởng đến xuất huyết não triệu chứng.72 Bảng Tên bảng Trang 3.

Tiêu huyết khối tĩnh mạch trước can thiệp liên quan đến xuất huyết não triệu chứng. Tổn thương nhồi máu não theo thang điểm ASPECT liên quan đến xuất huyết não triệu chứng. Vị trí mạch máu tắc liên quan đến xuất huyết não triệu chứng. Mức độ tái thông liên quan đến xuất huyết não triệu chứng.

Mức độ tuần hoàn bàng hệ liên quan đến xuất huyết não triệu chứng. Mức độ nặng đột quỵ theo thang điểm NIHSS lúc nhập viện ảnh hưởng đến xuất huyết não triệu chứng. Thời gian tái thông kéo dài liên quan đến xuất huyết não triệu chứng. Yếu tố tuổi liên quan đến tỷ lệ tử vong.

Một số yếu tố tiền sử ảnh hưởng đến tỷ lệ tử vong. Rung nhĩ trên điện tâm đồ liên quan đến tử vong. Tiêu huyết khối tĩnh mạch trước can thiệp liên quan đến tử vong. Tổn thương nhồi máu não theo thang điểm ASPECT liên quan đến tỷ lệ tử vong.

Vị trí mạch máu bị tắc liên quan đến tỷ lệ tử vong. Yếu tố xuất huyết não triệu chứng liên quan đến tỷ lệ tử vong. Mức độ nặng đột quỵ theo thang điểm NIHSS liên quan đến tử vong. Mức độ tái thông mạch máu liên quan đến tử vong.

Thời gian tái thông kéo dài liên quan đến tử vong. Tuần hoàn bàng hệ dựa phân loại ASITN/SIR liên quan đến tỷ lệ tử vong. Phân tích hồi quy đa biến các yếu tố liên quan đến tử vong.82 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3. Phân bố bệnh nhân theo giới tính.

Biến đổi điện tâm đồ. Tỷ lệ bệnh nhân tiêu huyết khối tĩnh mạch trước can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ stent solitaire. Tỷ lệ hẹp động mạch não khi can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ stent solitaire. Tỷ lệ xuất huyết não có triệu chứng và tử vong.63 Y luan an luan an DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang Y1.

Giải phẫu hệ động mạch não 1. Phân đoạn MCA, ACA. Phân đoạn PCA. Phân chia các vùng theo thang điểm ASPECTS.

Phân loại tuần hoàn bàng hệ theo Miteff system. Mô tả dụng cụ MERCI. Nguyên lý hoạt động của dụng cụ MERCI. Mô tả dụng cụ Penumbra.

Hệ thống MAX. Nguyên lý hoạt động của hệ thống hút Penumbra. Mô tả dụng cụ stent solitaire. Nguyên lý hoạt động của dụng cụ stent solitaire.28 luan an 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đột quỵ não đang là một vấn đề thời sự cấp bách của Y học, của mọi lứa tuổi, mọi giới và mọi sắc tộc [1], [2].

Đột quỵ não là nguyên nhân gây tử vong đứng thứ ba sau bệnh tim mạch, ung thư và là nguyên nhân gây tàn phế đứng hàng đầu. Theo ước tính, ở Hoa Kỳ có khoảng hơn 700.000 người bị đột quỵ não mỗi năm và chi phí liên quan đến đột quỵ não khoảng 45 tỷ đô la Mỹ [3].