Nghiên cứu thực trạng và yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ bụng tại Bệnh viện tỉnh Sơn La - Lê Anh Tuân

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y LÊ ANH TUÂN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN NHIỄM KHUẨN VẾT MỔ BỤNG TẠI BỆNH VIỆN TỈNH SƠN LA LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y LÊ ANH TUÂN NGHIÊN CỨU THỰC TRẠNG VÀ MỘT SỐ YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN NHIỄM KHUẨN VẾT MỔ BỤNG TẠI BỆNH VIỆN TỈNH SƠN LA Chuyên ngành: Ngoại tiêu hóa Mã số: 62 72 01 25 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Ngọc Bích HÀ NỘI - 2017 LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, hướng dẫn, đóng góp ý kiến quý báu và động viên của tất cả các thầy cô, bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Trước hết tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Phó Giáo sư - Tiến sĩ Vũ Huy Nùng, nguyên Phó giám đốc Học viện Quân y, người thầy hướng dẫn đã tận tình chỉ bảo dìu dắt tôi trên con đường nghiên cứu khoa học. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Ngọc Bích, nguyên Chủ nhiệm khoa ngoại bệnh viện Bạch Mai, người thầy đã giúp đỡ và đóng góp nhiều ý kiến qúy báu giúp tôi hoàn thành luận án.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PTS. Nguyễn Văn Xuyên, chủ nhiệm Bộ môn Ngoại bụng (BM2), Học viện Quân y, đã tận tình chỉ bảo, giúp cho luận án được hoàn chỉnh. Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, Phòng đào tạo sau đại học cùng các thầy cô trong Bộ môn - Khoa Ngoại bụng (BM2), Học viện Quân y đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận án. Xin cảm ơn Ban giám đốc, phòng KHTH, khoa Ngoại tổng hợp, khoa PTGMHS, khoa Huyết học Truyền máu - Vi sinh bệnh viện đa khoa tỉnh Sơn La, đã tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình nghiên cứu.

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các Phòng, Bộ môn các quý thầy cô Trường cao đẳng y tế Sơn La, bạn bè, đồng nghiệp và người thân đã giúp đỡ, động viên tôi trong qua trình học tập và nghiên cứu. Tôi xin cảm ơn gia đình đã luôn động viên chia sẻ giúp đỡ tôi vượt qua những khó khăn trong suốt quá trình học tập nghiên cứu hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Lê Anh Tuân LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan công trình nghiên cứu này là của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả Lê Anh Tuân MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ ký hiệu viết tắt Danh mục các bảng Danh mục hình, biểu đồ ĐẶT VẤN ĐỀ. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Nhiễm khuẩn vết mổ. Nhiễm khuẩn vết mổ nông.

Nhiễm khuẩn sâu trong vết mổ. Nhiễm khuẩn cơ quan hay khoang cơ thể. Sinh bệnh học và yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ. Tác nhân gây nhiễm khuẩn vết mổ.

Tác nhân gây bệnh và cơ chế lây truyền. Các yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ. Các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát nhiễm khuẩn vết mổ. Nguyên tắc chung.

Các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát. Sinh lý của sự lành vết mổ. Thời kỳ viêm. Thời kỳ tăng sinh (giai đoạn lấp đầy - phục hồi tạo mô mới).

Thời kỳ trưởng thành (giai đoạn co rút - ngoại bì co lại). Các hình thức liền vết thương. Chăm sóc điều trị nhiễm khuẩn vết mổ. Triệu chứng, chẩn đoán nhiễm khuẩn vết mổ.

Các phương pháp điều trị. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hồi phục vết mổ nhiễm khuẩn. Tình hình nhiễm khuẩn vết mổ trên thế giới và ở Việt Nam. Trên thế giới.

Tại Việt Nam. Tình hình nghiên cứu về nhiễm khuẩn vết mổ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sơn La. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Tiêu chuẩn lựa chọn. Tiêu chuẩn loại trừ. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Vật liệu nghiên cứu.

Môi trường nuôi cấy. Bộ phiếu nghiên cứu điều tra. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu.

Phân loại nhiễm khuẩn vết mổ và các yếu tố liên quan. Các nội dung ở giai đoạn can thiệp phòng ngừa nhiễm khuẩn vết mổ. Lấy bệnh phẩm, định danh vi khuẩn và đánh giá mức độ kháng kháng sinh kháng sinh của vi khuẩn gây nhiễm khuẩn vết mổ. Lấy bệnh phẩm và đánh giá kết quả kiểm tra các yếu tố môi trường phòng mổ.

Điều trị bệnh nhân nhiễm khuẩn vết mổ. Xử lý số liệu. Nhập dữ liệu. Phân tích dữ liệu.

Khống chế sai số. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng nhiễm khuẩn vết mổ bụng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sơn La. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu.

Thực trạng nhiễm khuẩn vết mổ. Một số yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ. Các yếu tố liên quan. Đặc điểm kháng kháng sinh của một số chủng vi khuẩn phân lập được.

Hiệu quả của một số biện pháp dự phòng nhiễm khuẩn vết mổ bụng. Đánh giá không khí phòng mổ. Đánh giá nước rửa tay kíp mổ. Đánh giá vô khuẩn tay kíp mổ.

Đánh giá vô khuẩn dụng cụ phẫu thuật. Tuân thủ vệ sinh bàn tay của nhân viên y tế khi chăm sóc vết mổ. Các phương pháp dự phòng trước và trong mổ. Các phương pháp điều trị nhiễm khuẩn vết mổ.

Thời gian nằm viện.86 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Thực trạng nhiễm khuẩn vết mổ bụng tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Sơn La. Yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn vết mổ bụng. Nhóm yếu tố liên quan tới người bệnh.

Nhóm yếu tố liên quan đến phẫu thuật:. Nhóm yếu tố liên quan đến chuẩn bị người bệnh:. Căn nguyên gây nhiễm khuẩn và sự kháng kháng sinh. Căn nguyên gây nhiễm khuẩn.

Một số đặc điểm kháng kháng sinh của chủng Aci. Dự phòng nhiễm khuẩn vết mổ. Một số biện pháp can thiệp dự phòng nhiễm khuẩn vết mổ. Hậu quả của nhiễm khuẩn vết mổ.

Chiến lược kiểm soát nhiễm khuẩn vết mổ.133 DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ASA American Society of Anesthegiologists (Hội các nhà gây mê Hoa Kỳ) ASTM American Society for Testing and Materials (Hiệp hội Vật liệu và Thử nghiệm Mỹ) bcp bacterria carrying particles: per m3 air-room (Hạt mang vi khuẩn có trong 1m3 không khí) BV Bệnh viện CDC Center for Disease Control and Prevention (Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật Hoa Kỳ) CI Confidence interval (Khoảng tin cậy) CLSI Clinical and laboratory standard institute (Viện nghiên cứu chuẩn hoá lâm sàng và xét nghiệm – Hoa Kỳ) ESBL Extended spectrum β-lactamse (β-lactamse hoạt phổ rộng) GB Giường bệnh GTVTTW Giao thông vận tải trung ương HHTMVS Huyết học truyền máu - Vi sinh HSTC Hồi sức tích cực KS Kháng sinh KSDP Kháng sinh dự phòng KSĐ Kháng sinh đồ KHTH Phòng kế hoạch tổng hợp KSNK Kiểm soát nhiễm khuẩn MRSA Methicillin-Resistant Staphylococcus Aureus (Tụ cầu vàng kháng methicillin) NB Người bệnh NCCLS National committee for clinical laboratory standards (Hội đồng Quốc gia về tiêu chuẩn hoá xét nghiệm lâm sàng Hoa Kỳ) NKPBV Nhiễm khuẩn phổi Bệnh viện NKBV Nhiễm khuẩn Bệnh viện NKVM Nhiễm khuẩn vết mổ NNV Ngày nằm viện NVYT Nhânviên y tế OR Odds ratio (Tỷ xuất chênh) PT Phẫu thuật PTGMHS Khoa Phẫu thuật Gây mê Hồi sức RT Rửa tay SENIC Study on the Efficacy of Nosocomial Infection Control (Nghiên cứu hậu quả của giám sát nhiễm khuẩn bệnh viện) TKHT Thông khí hỗ trợ TMTT Tĩnh mạch trung tâm TTXN Thủ thuật xâm nhập VK Vi khuẩn VRE Vancomycin Resistant Enterococci (Liên cầu đường ruột kháng vancomycin) VRSA Vancomycin Resistant S. aureus (Tụ cầu vàng kháng vancomycin) VSBT Vệ sinh bàn tay VSV Vi sinh vật DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Các chủng vi khuẩn gây nhiễm khuẩn vết mổ thường gặp ở một số phẫu thuật. Thang điểm ASA đánh giá tình trạng người bệnh.14 trước phẫu thuật.

Phân loại vết mổ và nguy cơ nhiễm khuẩn vết.15 mổ theo Altermeier. Tiêu chuẩn vi khuẩn cho không khí phòng mổ. Những chất dinh dưỡng cần thiết cho việc lành vết thương. Tiêu chuẩn chẩn đoán nhiễm khuẩn vết mổ theo CDC.

Tiêu chuẩn vệ sinh nước dùng cho sinh hoạt về mặt vi sinh vật của Bộ Y tế Việt Nam. Phân bố bệnh nhân nghiên cứu theo nhóm tuổi. Đặc điểm về cận lâm sàng trước phẫu thuật. Đặc điểm về tình trạng bệnh nhân sau phẫu thuật.

Phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ theo nhóm tuổi, giới. Tỷ lệ cấy khuẩn dương tính ở các bệnh nhân có biểu hiện NKVM. Tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ và loại nhiễm khuẩn vết mổ. Phân bố tỷ lệ nhiễm khuẩn vết mổ theo nhóm.70 cơ quan được phẫu thuật.

Phân bố loại vi khuẩn theo nhóm cơ quan được phẫu thuật. Tỷ lệ bệnh nhân được sử các loại kháng sinh để điều trị. Số lượng vi khuẩn trong mẫu cấy dịch vết mổ. Thời gian sử dụng kháng sinh ở nhóm NKVM.

Tỷ lệ bệnh nhân sử dụng kháng sinh dự phòng.73 trước phẫu thuật. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với tuổi. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với giới. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với kết quả xét nghiệm máu.

Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với phân loại phẫu thuật Altemeire. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với phân loại phẫu thuật Altemeire của nhóm trước can thiệp và sau can thiệp. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với kế hoạch phẫu thuật. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với thời gian phẫu thuật.

Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với với bệnh kèm theo. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với thời gian.77 nằm viện trước mổ. Liên quan giữa nhiễm khuẩn vết mổ với điểm ASA. Đặc điểm kháng kháng sinh của E.

Đặc điểm kháng kháng sinh của Enterococus faecalis. Đặc điểm kháng kháng sinh của Aci. Kết quả kiểm tra vô khuẩn không khí phòng mổ. Kết quả phân lập vi khuẩn không khí phòng mổ.

Kết quả kiểm tra nước rửa tay kíp mổ. Kết quả kiểm tra vô trùng tay kíp mổ. Kết quả kiểm tra vô khuẩn dụng cụ phẫu thuật kim loại. Kết quả kiểm tra vô khuẩn đồ vải phẫu thuật.

Kết quả kiểm tra tuân thủ vệ sinh bàn tay của nhân viên y tế khi chăm sóc vết mổ. Kết quả phân lập vi khuẩn trên bàn tay của nhân viên y tế khi.83 chăm sóc vết mổ. So sánh nhóm tắm bằng xà phòng diệt khuẩn trước mổ với nhóm không áp dụng. So sánh giữa hai nhóm không và có áp dụng các phương pháp dự phòng nhiễm khuẩn vết mổ trong mổ.

So sánh hiệu quả điều trị nhiễm khuẩn vết mổ giữa hai nhóm có áp dụng các biện pháp can thiệp dự phòng trước mổ và nhóm không áp dụng. Số ngày điều trị theo nhóm nhiễm khuẩn.