Nghiên cứu bài xuất natri niệu đánh giá đáp ứng lợi tiểu quai ở bệnh nhân suy tim cấp - Luận văn Thạc sĩ Y học

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----š›&š›---- LÝ QUANG SANG BÀI XUẤT NATRI NIỆU TRONG ĐÁNH GIÁ ĐÁP ỨNG LỢI TIỂU QUAI Ở BỆNH NHÂN SUY TIM CẤP LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ----š›&š›---- LÝ QUANG SANG BÀI XUẤT NATRI NIỆU TRONG ĐÁNH GIÁ ĐÁP ỨNG LỢI TIỂU QUAI Ở BỆNH NHÂN SUY TIM CẤP NGÀNH: NỘI KHOA Mà SỐ: 8720107 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. HOÀNG VĂN SỸ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2021. i LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi.

Các số liệu và kết quả trong luận văn này là hoàn toàn trung thực. Tác giả Lý Quang Sang. ii MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT. iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH .v DANH MỤC CÁC BẢNG.

viii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ. xi DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ. xii DANH MỤC CÁC HÌNH. xiii MỞ ĐẦU .1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU .3 CHƯƠNG I: TỔNG QUAN TÀI LIỆU .1 Tổng quan về suy tim cấp .2 Đáp ứng lợi tiểu quai ở bệnh nhân suy tim cấp .3 Bài xuất natri niệu trong đánh giá đáp ứng lợi tiểu quai ở bệnh nhân suy tim cấp .27 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu .2 Thời gian và địa điểm .3 Dân số nghiên cứu .5 Phương pháp chọn mẫu.6 Phương pháp thu thập số liệu .7 Phương pháp phân tích và xử lý số liệu .8 Y đức trong nghiên cứu .55 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU .1 Đặc điểm chung .2 Các đặc điểm về liều dùng và đáp ứng sau khi điều trị lợi tiểu quai .3 Biến cố suy tim cấp nặng hơn trong thời gian nội viện .4 Đặc điểm của bài xuất natri niệu ở bệnh nhân suy tim cấp có điều trị lợi tiểu quai .5 Mối liên quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với các thang đo lâm sàng (mức sụt cân, cân bằng xuất nhập, thể tích nước tiểu) trong đánh giá đáp ứng lợi tiểu quai .6 Vai trò của các chỉ dấu bài xuất natri niệu trong tiên đoán biến cố suy tim cấp nặng hơn trong thời gian nội viện .74 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN .1 Đặc điểm chung .2 Đặc điểm đáp ứng với lợi tiểu quai .3 Đặc điểm của bài xuất natri niệu ở bệnh nhân suy tim cấp có điều trị lợi tiểu quai .4 Mối liên quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với các thang đo lâm sàng (mức sụt cân, cân bằng xuất nhập âm, và thể tích nước tiểu) trong đánh giá đáp ứng lợi tiểu quai.5 Vai trò của bài xuất natri niệu trong tiên đoán biến cố suy tim cấp nặng hơn trong thời gian nội viện .108 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI.116 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

i Phụ lục 1: Phiếu thu thập dữ liệu nghiên cứu khoa học. xiv Phụ lục 2: Bản thông tin dành cho người tham gia nghiên cứu và chấp thuận tham gia nghiên cứu. xvii Phụ lục 3: Tiêu chuẩn chẩn đoán. xix Phụ lục 4: Danh sách bệnh nhân tham gia nghiên cứu và các văn bản pháp lý có liên quan.

iv DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ ALĐĐTT Áp lực đổ đầy thất trái ALTMC Áp lực tĩnh mạch cảnh BMV Bệnh mạch vành BTM Bệnh thận mạn CBXN Cân bằng xuất nhập ĐKLT Đề kháng lợi tiểu ĐLCT Độ lọc cầu thận ĐMBCSTM Đợt mất bù cấp suy tim mạn ĐTĐ Đái tháo đường ĐULT Đáp ứng lợi tiểu HATTh Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương KTC 95% Khoảng tin cậy 95% KTPV Khoảng tứ phân vị NC Nghiên cứu PSTM Phân suất tống máu SGCNT Suy giảm chức năng thận STCMKP Suy tim cấp mới khởi phát STCNH Suy tim cấp nặng hơn TĐCN Thay đổi cân nặng THA Tăng huyết áp TKGC Thần kinh giao cảm TM Tĩnh mạch TTDNB Thể tích dịch ngoại bào UCMC Ức chế men chuyển UCTT Ức chế thụ thể. v DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết tắt Từ viết đầy đủ Nghĩa tiếng Việt 6h-UNa 6-hour sodium excretion Bài xuất natri niệu 6 giờ Tỉ số albumin/creatinin ACR Albumin creatinine ratio niệu The Acute Decompensated Heart Failure ADHERE National Registry ADP Adenosine Diphosphate Acute Heart Failure Global Survey of ALARM-HF Standard Treatment AMP Adenosine Monophosphate Acute Study of Clinical Effectiveness of ASCEND-HF Nesiritide in Decompensated Heart Failure ATP Adenosine Triphosphate The acute decompensated heart failure ATTEND syndromes AUC Area Under Curve Diện tích dưới đường cong AVP Arginine Vasopressin Thông khí hai mức áp lực BiPAP Bilevel Positive Airway Pressure dương BMI Body mass index Chỉ số khối cơ thể BNP B-type Natriuretic Peptide Peptide bài natri niệu típ B BSA Body surface area Diện tích bề mặt cơ thể BUN Blood urea nitrogen CARRESS- Cardiorenal Rescue Study in Acute HF Decompensated Heart Failure Chronic Kidney Disease Epidemiology CKD-EPI Collaboration COPD Chronic obstructive pulmonary disease. vi COX-2 Cyclooxygenase-2 Thông khí áp lực dương CPAP Continuous Positive Airway Pressure liên tục Diuretic Optimal Strategy Evaluation in DOSE-AHF Acute Heart Failure eGFR Estimated Glomerular Filtration Rate Độc lọc cầu thận ước tính EHFS II EuroHeart Failure Survey II ENaC Epithelial sodium channel Kênh natri biểu mô ESC European Society of Cardiology Hội Tim Châu Âu Evaluation Study of Congestive Heart ESCAPE Failure and Pulmonary Artery Catheterization Effectiveness The Efficacy of Vasopressin Antagonism EVEREST in Heart Failure Outcome Study With Tolvaptan FeNa Fractional Excretion of Sodium Phân suất thanh thải natri GFR Glomerular Filtration Rate Độ lọc cầu thận Hội Suy Tim thuộc Hội HFA Heart Failure Association of the ESC Tim Châu Âu HR Hazard ration Tỉ số nguy hại KIM-1 Kidney Injury Molecule-1 Thuốc đối kháng thụ thể MRA Mineralocorticoid receptor antagonist Mineralocorticoid MR-proANP Midregional pro-Atrial Natriuretic Peptide Neutrophil Gelatinase-Associated NGAL-18 Lipocalin-18 NO Nitric oxide NPs Natriuretic Peptides Các peptide bài natri niệu NT-proBNP N-terminal pro B-type Natriuretic Peptide. vii NYHA New York Heart Association Hội Tim New York Organized Program to Initiate Lifesaving OPTIMIZE - Treatment in Hospitalized Patients with HF Heart Failure OR Odds ratio Tỉ số chênh Phân áp riêng phần của PaCO2 Arterial partial pressure of carbon dioxide CO2 trong máu động mạch Phân áp riêng phần của oxy PaO2 Arterial partial pressure of oxygen trong máu động mạch Can NT-ProBNP-Guided Therapy During Hospital Admission for Acute PRIMA II Decompensated Heart Failure Reduce Mortality and Readmissions? RAA Renin – Angiotensin – Aldosterone RBF Renal blood flow Lưu lượng máu thận RELAX-AHF The RELAXin in Acute Heart Failure ROC Receiver operating curve TIMP 2 Tissue Inhibitor Of Metalloproteinases 2 UNa Urine sodium concentration Nồng độ natri niệu Value of Endothelin Receptor Inhibition VERITAS with Tezosentan in Acute Heart Failure Studies.

viii DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1 Các thể lâm sàng suy tim cấp của 2 nghiên cứu EHFS II và ALARM-HF .2 Động học của các thuốc lợi tiểu quai .3 Một số định nghĩa đề kháng lợi tiểu quai.1 Thông tin phương pháp xét nghiệm, máy đo các xét nghiệm máu .2 Thông tin phương pháp xét nghiệm, máy đo nồng độ ion đồ niệu và creatinine niệu .1 Đặc điểm tuổi và giới tính.2 Liều furosemide uống ngoại trú và thời gian chẩn đoán suy tim mạn .3 Các đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu.4 Các đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu .5 Liều lợi tiểu được sử dụng .6 So sánh cân nặng ban đầu, sau 24 giờ và sau 48 giờ kể từ lúc bắt đầu nghiên cứu.7 Đáp ứng lợi tiểu quai đánh giá thông qua các thang đo thay đổi cân nặng và xuất nhập .8 Biến cố suy tim cấp nặng hơn trong thời gian nội viện .9 Kết quả bài xuất natri niệu thời điểm và thời khoảng 6 giờ.10 Mối liên quan giữa các đặc điểm chung với nồng độ natri niệu thời điểm .11 Mối liên quan giữa các đặc điểm chung với bài xuất natri niệu 6 giờ .12 Mối tương quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với liều lợi tiểu sử dụng .13 Mối tương quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với các thang đo đáp ứng lợi tiểu quai thông qua thay đổi cân nặng .14 Mối tương quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với các thang đo đáp ứng lợi tiểu quai thông qua lượng xuất nhập .15 Tương quan giữa bài xuất natri niệu 6 giờ với các chỉ dấu natri niệu khác .16 Mối liên quan giữa các đặc điểm nhân trắc, tiền căn với đáp ứng lợi tiểu quai.17 Mối liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng với đáp ứng lợi tiểu quai .18 Mối liên quan giữa các đặc điểm cận lâm sàng với đáp ứng lợi tiểu quai .19 Mối liên quan giữa liều lợi tiểu với đáp ứng lợi tiểu quai .20 Mối liên quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với đáp ứng kém lợi tiểu quai.21 Hồi quy logistic đơn biến mối liên quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với từng thang đo đánh giá đáp ứng lợi tiểu quai (≥ trung vị) .22 Diện tích dưới đường cong ROC (AUC), điểm cắt tối ưu, độ nhạy, độ đặc hiệu của các chỉ dấu niệu trong tiên đoán đáp ứng kém lợi tiểu quai .23 Diện tích dưới đường cong ROC (AUC), điểm cắt tối ưu, độ nhạy, độ đặc hiệu của các chỉ dấu niệu trong tiên đoán thể tích nước tiểu 24 giờ < 2100mL .24 Diện tích dưới đường cong ROC (AUC), điểm cắt tối ưu, độ nhạy, độ đặc hiệu của các chỉ dấu niệu trong tiên đoán mức sụt cân sau 24 giờ < 1 kg .25 Diện tích dưới đường cong ROC (AUC), điểm cắt tối ưu, độ nhạy, độ đặc hiệu của các chỉ dấu niệu trong tiên đoán cân bằng xuất nhập âm 24 giờ < 1500 mL .26 Mối liên quan giữa các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng với suy tim cấp nặng hơn nội viện .27 Mối liên quan giữa liều lợi tiểu với suy tim cấp nặng hơn nội viện .28 Mối liên quan giữa các chỉ dấu bài xuất natri niệu với suy tim cấp nặng hơn nội viện .29 Mối liên quan giữa các thang đo đáp ứng lợi tiểu quai với suy tim cấp nặng hơn nội viện .30 Diện tích dưới đường cong ROC (AUC), điểm cắt tối ưu, độ nhạy, độ đặc hiệu của các chỉ dấu bài xuất natri niệu và các thang đo đáp ứng lợi tiểu quai trong tiên đoán suy tim cấp nặng hơn nội viện .1 So sánh tuổi và tỷ lệ nam/nữ với một số tác giả khác .2 Tỷ lệ các bệnh lý mạn tính ở bệnh nhân suy tim cấp qua các nghiên cứu 81 Bảng 4.3 Tỷ lệ sử dụng các thuốc điều trị ngoại trú ở bệnh nhân suy tim cấp qua các nghiên cứu .4 So sánh đáp ứng lợi tiểu quai qua các nghiên cứu .5 Liều lợi tiểu sử dụng (quy đổi sang liều furosemide tương đương đối với lợi tiểu quai) vào bài xuất natri niệu qua các nghiên cứu .