Luận án tiến sĩ y học: Nghiên cứu kết quả điều trị trật khớp cùng đòn bằng tái tạo dây chằng quạ đòn - Vũ Xuân Thành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH VŨ XUÂN THÀNH NGHIÊN CỨU KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ TRẬT KHỚP CÙNG ĐÕN BẰNG TÁI TẠO DÂY CHẰNG QUẠ ĐÕN Chuyên ngành: Chấn thƣơng chỉnh hình và tạo hình Mã số: 62720129 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS. LÊ CHÍ DŨNG Thành phố Hồ Chí Minh, Năm 2020 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chƣa từng đƣợc công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Vũ Xuân Thành ii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan. ii Danh mục viết tắt.

v Danh mục các bảng. ix Danh mục các biểu đồ. xii Danh mục các hình. xiii MỞ ĐẦU.

Giải phẫu và cơ sinh học khớp cùng đòn và các cấu trúc liên quan. Cơ chế tổn thƣơng. Lâm sàng và X quang. Điều trị phẫu thuật.

Phục hồi chức năng sau mổ tái tạo dây chằng quạ đòn theo giải phẫu. Giải phẫu gân gấp nông và các cấu trúc liên quan. Cơ sinh học bàn tay. Cơ chế, kết quả và tác động lâu dài lên ngón tay hiến gân gấp nông.

Gân ghép cho trật khớp cùng đòn. ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Nghiên cứu chiều dài, đƣờng kính, sức chịu lực tối đa của gân gấp nông ngón tay 3 từ vùng III trở lên. Nghiên cứu kết quả điều trị trật khớp cùng đòn bằng tái tạo dây chằng quạ đòn.

Kết quả nghiên cứu gân gấp nông ngón tay 3. Đặc tính dịch tễ học. Kết quả đo gân. Kết quả tái tạo dây chằng quạ đòn bằng gân gấp nông ngón 3.

Kết quả chung. Kết quả các ca độ III (mổ lần đầu). Kết quả các ca cấp tính (< 3 tuần). Kết quả các ca đã mổ các phƣơng pháp khác thất bại (mổ lại).

Các mối liên quan. Mảnh ghép gân gấp nông ngón tay 3. Đủ chiều dài không?. Đƣờng kính gân có phù hợp?.

Đủ sức mạnh không?. Tái tạo dây chằng quạ đòn bằng gân gấp nông ngón tay 3. Kết quả chung và các mối liên quan. Đặc điểm của bệnh nhân.

Phƣơng pháp phẫu thuật tái tạo dây chằng khớp cùng đòn bằng mô ghép gân. Về biến chứng. Các ca trật khớp cùng đòn độ III. Các ca cấp tính.

Các ca đã mổ các phƣơng pháp khác thất bại. So sánh với các tác giả trong nƣớc. Điểm mạnh và hạn chế của nghiên cứu. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC v DANH MỤC VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT VIẾT TẮT VIẾT ĐẦY ĐỦ Bn/ bn/ BN Bệnh nhân CN Công nhân ĐLC Độ lệch chuẩn KCĐ Khớp cùng đòn LĐTC Lao động thủ công ND Nông dân NVVP Nhân viên văn phòng PT Phẫu thuật SCN Sức cầm nắm TB Trung bình TKCĐ Trật khớp cùng đòn TNGT Tai nạn giao thông TNSH Tai nạn sinh hoạt TNTDTT Tai nạn thể dục thể thao TV Trung vị VĐV Vận động viên vi BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH VIỆT VÀ VIẾT TẮT TIẾNG ANH TIẾNG ANH VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Acromioclavicular distance AC Khoảng cách cùng đòn Assistant of arthroscopy A-A Hỗ trợ của nội soi Acromioclavicular joint Trật khớp cùng đòn dislocation Acromioclavicular ligament Dây chằng cùng đòn Allograft tendon Gân ghép đồng loại Anatomy coracoclavicular ACCR Tái tạo theo giải phẫu dây ligaments reconstruction chằng quạ đòn American Shoulder and Elbow ASES Thang điểm đánh giá ASES Surgeons Autograft tendon Gân ghép tự thân Check-rein Dây cƣơng Closed-kinetic chain exercise Bài tập chuỗi động đóng Concentric contraction Co cơ hƣớng tâm Constant Score CS Thang điểm Constant Coracoacromial ligament Dây chằng quạ cùng Coracoclarvicular distance CC Khoảng cách quạ đòn Coracoclavicular ligament Dây chằng quạ đòn Cortical button Nút vỏ Deltotrapezial fascia Cân thang delta Disabilities of the Arm, Shoulder DASH Thang điểm đánh giá sự and Hand giảm chức năng của vai cánh bàn tay DASH vii TIẾNG ANH VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Eccentric contraction Co cơ ly tâm Flexor digitorum superficialis Gân gấp nông ngón tendon Flip button Nút lật Isokinetic Co cơ đẳng động Isometrics Co cơ đẳng trƣờng Isotonics Co cơ đẳng trƣơng Loss of reduction LOR Mất nắn khớp Michigan Hand Questionaire MHQ Câu hỏi đánh giá chức năng bàn tay Michigan Not applicable NA Không áp dụng Not reported NR Không báo cáo Nottingham Clavicle Score NCS Thang điểm đánh giá chức năng NCS Open-kinetic chain exercise Bài tập chuỗi động mở Oxford Shoulder Score OSS Thang điểm đánh giá chức năng OSS Palmaris longus tendon Gân gan tay dài Pendulum exercise Tập đung đƣa kiểu quả lắc Quick Disabilities of the Arm, QuickDASH Thang điểm đánh giá nhanh Shoulder and Hand sự giảm chức năng của vai cánh bàn tay QuickDASH Simple shoulder test SST Thang điểm đánh giá chức năng vai SST Single Assessment Numeric SANE Thang điểm đánh giá chức Evaluation năng vai SANE viii TIẾNG ANH VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT Stress X ray X quang với 2 tay mang vật nặng 12-item Short Form Survey SF-12 PCS Thang điểm đánh giá chức Physical Component Summary năng SF-12 PCS scores Stryker notch Khe Stryker Swan neck Cổ thiên nga Total Active Motion TAM Tổng biên độ vận động University of California at Los UCLA Thang điếm đánh giá chức Angeles Shoulder Score năng vai của Đại học California, Los Angeles Vincular artery Động mạch mạc treo gân gấp nông và sâu Visual Analogue Scale VAS Thang điểm đau trực quan Whipstitch style May kiểu xƣơng cá ix DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.1: Phân loại tổn thƣơng khớp cùng đòn theo Rockwood .2: Các kỹ thuật phẫu thuật điều trị trật khớp cùng đòn .3: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo sau khi thực hiện tái tạo dây chằng quạ đòn bằng mô ghép gân.4: Các tiêu chuẩn mất nắn khớp và thất bại của các tác giả .1: Các biến số trong nghiên cứu thực nghiệm .2: Các biến số trong nghiên cứu lâm sàng .1: Kết quả đo gân gấp nông ngón tay 3 .2: Phân bố theo độ tuổi .3: Phân loại theo Rockwood những ca mổ lần đầu và những ca đã mổ những phƣơng pháp khác thất bại (mổ lại).4: Tay tổn thƣơng .5: Phân bố theo thời gian trƣớc mổ .6: Kỹ thuật phẫu thuật kèm theo và một số thông số phẫu thuật liên quan .7: Đối chiếu kết quả gân gấp nông ngón tay 3 trên 2 nhóm .8: Kết quả chức năng vai .9: Kết quả chức năng bàn tay .10: Mức độ hài lòng .11: Kết quả X quang .13: Kết quả X quang các ca độ III .14: Kết quả chức năng các ca độ III .15: Kết quả X quang các ca cấp tính .16: Kết quả chức năng các ca cấp tính .17: Tần số và % biến chứng các ca cấp tính.18: Kết quả X quang các ca mổ lại .19: Kết quả chức năng các ca mổ lại .20: Mối liên quan giữa mức độ nắn sau mổ và giảm nắn khớp .21: Mối liên quan giữa độ (không phân độ các ca mổ lại) và mất nắn khớp .22: Mối liên quan giữa độ (có phân độ các ca mổ lại) và mất nắn.23: Mối liên quan giữa biến chứng với kết quả chức năng .24: Mối liên quan các đặc tính của bệnh nhân và chức năng .1: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo sau khi thực hiện tái tạo dây chằng quạ đòn bằng mô ghép sinh học với 1 đƣờng hầm xƣơng đòn so với chúng tôi .2: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo sau khi thực hiện tái tạo dây chằng quạ đòn theo giải phẫu bằng mô ghép sinh học với 2 đƣờng hầm xƣơng đòn so với chúng tôi.3: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo sau khi thực hiện tái tạo dây chằng quạ đòn theo giải phẫu bằng mô ghép sinh học với 1 đƣờng hầm mỏm quạ và 2 đƣờng hầm xƣơng đòn so với chúng tôi.4: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo sau khi thực hiện tái tạo dây chằng quạ đòn theo giải phẫu bằng mô ghép sinh học với 2 đƣờng hầm xƣơng đòn và tái tạo dây chằng cùng đòn so với chúng tôi.5: Tỷ lệ mất nắn khớp của các phƣơng pháp .6: Tỷ lệ mất nắn khớp của phƣơng pháp mô ghép gân theo các tác giả .7: Các tiêu chuẩn mất nắn khớp và thất bại của các tác giả .8: Tỷ lệ mất nắn khớp của các tác giả cùng tiêu chuẩn mất nắn khớp với chúng tôi .9: Biến chứng gãy xƣơng đòn của các tác giả .10: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo trong điều trị phẫu thuật trật khớp cùng đòn cấp tính .11: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo cho các trƣờng hợp TKCĐ đã phẫu thuật thất bại .12: Tóm tắt các phƣơng pháp, biến chứng và kết quả đƣợc báo cáo của các tác giả trong nƣớc.

143 xii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Trang Biểu đồ 3.1: Tuổi trung vị .2: Phân bố theo giới tính.3: Phân bố theo nghề nghiệp .4: Phân bố theo nguyên nhân tai nạn .5: Trung vị thời gian từ lúc bị tai nạn đến khi đƣợc phẫu thuật .6: Phân bố theo thời gian từ lúc bị tai nạn đến khi đƣợc phẫu thuật .7: Tỷ lệ mức độ CS của bệnh nhân.8: Tỷ lệ kết quả biên độ vận động TAM ngón III .9: Tỷ lệ mức độ hài lòng của bệnh nhân. 83 xiii DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1.1: Các độ nghiêng khác nhau của khớp cùng đòn.2: Dây chằng QĐ gồm 2 thành phần: nón và thang .3: Mặt dƣới xƣơng đòn bên trái.4: Diện bám của dây chằng quạ đòn tại mặt dƣới xƣơng đòn trái .5: Diện bám của dây chằng quạ đòn trên mỏm quạ (bên phải) .6: Hình chụp vai phải xác tƣơi cho thấy sự liên quan giữa mỏm quạ và thần kinh cơ bì, bó ngoài đám rối thần kinh cánh tay và cơ quạ cánh tay .7: Kỹ thuật Weaver-Dunn cải biên. Cắt đầu ngoài xƣơng đòn, chuyển dây chằng quạ cùng chui và cố định vào ống tủy của đầu ngoài xƣơng đòn, tăng cƣờng bằng vòng chỉ quạ đòn.8: Tái tạo cấu trúc giải phẫu với mảnh ghép gân cơ bán gân 2 bó gắn vào hốc xƣơng mỏm quạ .9: Kỹ thuật Weaver – Dunn cải biên .10: Tái tạo giải phẫu cùng đòn .11: Tái tạo giải phẫu cùng đòn. Khoan 2 đƣờng hầm đƣờng kính 2,5mm tại mỏm cùng từ trong ra ngoài, giữa xƣơng đòn, khoảng cách giữa 2 đƣờng hầm tối thiểu 1cm.12: Tái tạo giải phẫu cùng đòn.

Luồn gân ghép .13: Tái tạo giải phẫu cùng đòn. Nắn khớp cùng đòn .14: Vai phải của mẫu xác tƣơi với dây chằng quạ đòn bình thƣờng .