Luận án tiến sĩ: Giải phẫu ứng dụng kết xương đinh nội tủy có chốt điều trị gãy xương chày - Nguyễn Việt Dũng - HVQY 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU ỨNG DỤNG KẾT XƯƠNG ĐINH NỘI TỦY KÍN CÓ CHỐT ĐIỀU TRỊ GÃY 1/3 DƯỚI VÀ ĐẦU DƯỚI XƯƠNG CHÀY LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGUYỄN VIỆT DŨNG NGHIÊN CỨU GIẢI PHẪU ỨNG DỤNG KẾT XƯƠNG ĐINH NỘI TỦY KÍN CÓ CHỐT ĐIỀU TRỊ GÃY 1/3 DƯỚI VÀ ĐẦU DƯỚI XƯƠNG CHÀY Chuyên ngành: Ngoại khoa Mã số: 97020104 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Thày hướng dẫn: GS-TS. Nguyễn Tiến Bình PGS-TS. Vũ Nhất Định HÀ NỘI – 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trình bày trong luận án này là hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Luận án này không trùng lặp với bất kỳ luận án nào khác. Trong quá trình nghiên cứu, tôi đã thực hiện nghiêm túc các quy định về đạo đức trong nghiên cứu y sinh. Nếu có điều gì sai trái tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật. Hà Nội, ngày 7 tháng 7 năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Việt Dũng LỜI CẢM ƠN Tôi xin trân trọng cảm ơn Lãnh đạo Bộ Giáo dục và đào tạo; Đảng ủy, Ban giám đốc Học viện Quân y; Phòng Sau đại học - Học viện Quân y, Bộ môn - khoa Chấn thương – Chỉnh hình viện Quân y 103 Học viện Quân y đã tạo điều kiện để tôi được học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc; Phòng Kế hoạch tổng hợp; Khoa Chấn thương – Chỉnh hình; Khoa phẫu thuật kỹ thuật cao theo yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp Hải Phòng, đã cho phép và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS-TS. Nguyễn Tiến Bình, PGS- TS. Vũ Nhất Định, những người thày đáng kính đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi hoàn thành luận án này.

Tôi vô cùng cảm ơn thày chủ tịch hội đồng và các thày trong hội đồng đã phân tích, đóng góp những ý kiến quý báu cho luận án của tôi. Tôi chân thành cảm ơn các thày, các anh, các chị, các bạn đồng nghiệp, bạn bè và gia đình tôi đã luôn động viên, cổ vũ, giúp đỡ tôi cả về tinh thần và vật chất trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 7 tháng 7 năm 2019 Nghiên cứu sinh Nguyễn Việt Dũng MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Lời cảm ơn Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình Danh mục ảnh ĐẶT VẤN ĐỀ. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU CẲNG CHÂN.

Đặc điểm về xương. Hệ thống mạch máu nuôi xương chày. Đặc điểm phần mềm. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI XƯƠNG CHÀY NGƯỜI TRƯỞNG THÀNH BẰNG XQUANG.

CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ GÃY KÍN 1/3D - ĐẦU DƯỚI XƯƠNG CHÀY KHÔNG PHẠM KHỚP CÓ HOẶC KHÔNG CÓ GÃY XƯƠNG MÁC KÈM THEO. Điều trị bảo tồn. Điều trị phẫu thuật. Kết xương 1/3D - đầu dưới xương chày không phạm khớp có hoặc không có gãy xương mác kèm theo.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU XƯƠNG CHÀY Ở NHÓM NGƯỜI VIỆT TRƯỞNG THÀNH. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ PHẪU THUẬT KẾT XƯƠNG ĐINH NỘI TỦY CÓ CHỐT ĐIỀU TRỊ GÃY 1/3D, ĐẦU DƯỚI XƯƠNG CHÀY NGOÀI KHỚP. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu.

Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU XƯƠNG CHÀY Ở NHÓM NGƯỜI VIỆT TRƯỞNG THÀNH. Đặc điểm nhóm nghiên cứu.

Chiều dài tuyệt đối và chiều dài thân xương chày liên quan với tuổi, giới và chiều cao. Chiều dài đầu xương chày liên quan với giới và nhóm chiều cao. Kích thước ống tủy xương chày ở các vị trí liên quan với giới. Kích thước ống tủy xương chày ở vị trí hẹp nhất liên quan với chiều cao.

Kích thước ống tủy xương chày ở vị trí hẹp nhất liên quan với tuổi. Kích thước ống tủy xương chày ở các vị trí liên quan với tuổi. Chiều dài mắt cá trong. KẾT QUẢ ỨNG DỤNG ĐIỀU TRỊ LÂM SÀNG.

Đặc điểm nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Phân loại tổn thương. Phương pháp điều trị. Kết quả điều trị.

Kết quả tập phục hồi chức năng. Theo dõi sau phẫu thuật 6 tháng. Kết quả xa sau 12 tháng. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU XƯƠNG CHÀY Ở NHÓM NGƯỜI VIỆT TRƯỞNG THÀNH.

KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ GÃY ĐẦU DƯỚI XƯƠNG CHÀY VÀ 2 XƯƠNG CẲNG CHÂN. Đặc điểm nhóm nghiên cứu. Lựa chọn thời điểm tiến hành phẫu thuật. Lựa chọn đinh nội tủy có chốt.

Vai trò của kết xương mác. Tai biến và biến chứng. Kết quả điều trị. 112 HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI KIẾN NGHỊ DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO BỆNH ÁN MINH HỌA BỆNH ÁN MINH HỌA CÁC CHỮ VIẾT TẮT 1/3D : 1/3 dưới 1/3G : 1/3 giữa 1/3T : 1/3 trên 1/4D : 1/4 dưới 2XCC : Hai xương cẳng chân AO : Arbeitsgemeinschaft für Osteosynthesefragen ASIF : Association for the Study of Internal Fixation BN : Bệnh nhân BV : Bệnh viện CĐN : Cố định ngoài CEK : Chèn ép khoang CS : Cộng sự CTCH : Chấn thương chỉnh hình ĐDXC : Đầu dưới xương chày ĐK : Đường kính ĐM : Động mạch ĐNT : Đinh nội tủy ĐNTCC : Đinh nội tủy có chốt HCVĐ : Hạn chế vận động HVQY : Học viện Quân y IME : IndiaMART InterMESH Limited KT : Kích thước KTTB : Kích thước trung bình KX : Kết xương LCP : Locking Compression Plate MIPO : Minimally Invasive Plate Osteosynthesis MM : Mạch máu NXB : Nhà xuất bản PTV : Phẫu thuật viên PHCN : Phục hồi chức năng TB : Trung bình TK : Thần kinh TNLĐ : Tai nạn lao động TNSH : Tai nạn sinh hoạt TNGT : Tai nạn giao thông VĐ : Vận động VXTX : Viêm xương tủy xương DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1.

Đường kính trung bình ống tủy đầu dưới xương chày liên quan đến độ xê dịch đầu xa đinh nội tủy trong lòng ống tủy người Việt Nam. Tiêu chuẩn đánh giá của Larson và Bostman. Đánh giá kết phục hồi chức năng của Ter. Đặc điểm tuổi, giới và chiều cao.

Chiều dài tuyệt đối và chiều dài thân xương chày liên quan với giới. Chiều dài tuyệt đối xương chày liên quan với nhóm tuổi và giới. Chiều dài thân xương chày liên quan với nhóm tuổi và giới. Chiều dài tuyệt đối xương chày liên quan với chiều cao và giới.

Chiều dài thân xương chày liên quan với chiều cao và giới. Chiều dài đầu trên xương chày liên quan với giới. Chiều dài đầu trên xương chày liên quan với chiều cao. Chiều dài đầu dưới xương chày liên quan với giới.

Chiều dài đầu dưới xương chày liên quan với chiều cao. Kích thước ống tủy xương chày ở các vị trí liên quan với giới. Kích thước ống tủy xương chày ở vị trí hẹp nhất liên quan với chiều ca. Kích thước ống tủy xương chày ở vị trí hẹp nhất liên quan với tuổi.

Kích thước ống tủy xương chày ở các vị trí 1/3D liên quan với tuổi. Kích thước ống tủy xương chày ở các vị trí 1/3G liên quan với tuổi. Kích thước ống tủy xương chày ở các vị trí 1/3T liên quan với tuổi. Chiều dài mắt cá trong liên quan với giới.

Chiều dài mắt cá trong liên quan với chiều cao. Đặc điểm tuổi và giới. Nguyên nhân chấn thương. Đặc điểm hình thái gãy xương chày.

Khoảng cách từ ổ gãy đến khớp chày sên. Phân loại gãy xương chày theoAO. Thời gian từ khi gãy xương đến khi phẫu thuật. Đường kính và chiều dài đinh.

Khoảng cách từ ổ gãy đến khớp chày sên liên quan đến kỹ thuật bắt vít chốt. Kỹ thuật bắt vít chốt. Kết quả nắn chỉnh ổ gãy theo phân loại gãy xương AO. Thời gian tập vận động tỳ nén.

Kết quả phục hồi vận động khớp cổ chân. Triệu chứng đau tại chỗ ổ gãy khi đi lại. Thời gian theo dõi sau phẫu thuật. 84 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang 3.

Phân loại chân bị tổn thương. Vị trí gãy xương mác so với xương chày. Thương tổn kết hợp. Phẫu thuật kết xương ổ gãy xương mác.

Thời gian tập bỏ nạng tập vận động. Thời gian đi lại bình thường. Theo dõi di lệch sau 6 tháng. Đánh giá phục hồi chức năng sau 6 tháng.

Kết quả liền xương chày. Kết quả chung. 84 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang 1. Giải phẫu hai xương cẳng chân bên phải.

Phân loại gãy đầu xương chày theo AO. Phân loại gãy thân xương chày theo AO. Thiết đồ cắt ngang cẳng chân. Uốn nẹp theo hình thể giải phẫu xương chày.

Chốt đầu dưới của đinh Expert. Xác định đầu trên và đầu dưới xương chày theo AO. Mối liên hệ giữa chiều dài mắt cá trong và lỗ vít chốt cuối. Dựng hình lòng ống tủy và lối vào của đinh.

67 DANH MỤC ẢNH Ảnh Tên ảnh Trang 1. Kết xương bằng đinh nội tủy có chốt với gãy thấp, gãy đầu dưới xương chày. Gãy thấp đầu dưới 2XCC, đóng ĐNTCC bị lệch trục, mở góc. Kết xương chày bằng đinh nội tủy có chốt và xương mác bằng nẹp vít với gãy 1/3 dưới hai xương cẳng chân.

Đo các chỉ số xương chày trên phim Xquang thẳng. Đo các chỉ số xương chày trên phim Xquang nghiêng. Bộ dụng cụ đóng đinh IME. Đinh lắp vào khung ngắm.

Tư thế bệnh nhân. Vị trí rạch da và dùi ống tủy. Đặt guide dẫn đường và khoan lòng ống tủy. Đóng đinh theo guide dẫn đường.

Bắt vít chốt đoạn ngoại vi theo khung ngắm. Kết xương mác bằng nẹp vít. 47 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Gãy xương ở đoạn 1/3D và đầu dưới xương chày là tổn thương hay gặp do nhiều nguyên nhân, chủ yếu do tai nạn giao thông, tai nạn lao động và tai nạn trong sinh hoạt [1]. Theo thống kê của Trung tâm Y tế Quốc gia Hoa Kỳ ước tính mỗi năm có khoảng 492.000 người bị gãy xương chày [2].

Đây là vị trí gãy xương điều trị tương đối phức tạp, khó khăn do liên quan đến đặc điểm tổn thương và cấu trúc giải phẫu.