Luận án tiến sĩ điều trị hẹp hạ thanh môn – khí quản trên trẻ em - TS. Phú Quốc Việt, ĐH Y Dược TP.HCM (2021)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHÚ QUỐC VIỆT ĐIỀU TRỊ HẸP HẠ THANH MÔN – KHÍ QUẢN TRÊN Ở TRẺ EM LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP.HỒ CHÍ MINH, Năm 2021 luan an BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH PHÚ QUỐC VIỆT ĐIỀU TRỊ HẸP HẠ THANH MÔN – KHÍ QUẢN TRÊN Ở TRẺ EM NGÀNH: TAI MŨI HỌNG MÃ SỐ: 62.55 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. LÂM HUYỀN TRÂN 2. TS NGUYỄN HỮU DŨNG TP.HỒ CHÍ MINH, Năm 2021 luan an i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Phú Quốc Việt luan an MỤC LỤC Trang Lời cam đoan i Mục lục Danh mục các chữ viết tắt ii Danh mục các bảng v Danh mục các hình vii Danh mục các biểu đồ ix ĐẶT VẤN ĐỀ.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Bệnh học hẹp hạ thanh môn – khí quản mắc phải. Nguyên nhân hẹp hạ thanh môn – khí quản ở trẻ em. Chẩn đoán hẹp hạ thanh môn - khí quản.

Các phương tiện sử dụng trong điều trị hẹp hạ thanh môn - khí quản trên qua nội soi. Các phương pháp phẫu thuật hẹp hạ thanh môn và hẹp khí quản trên ở trẻ em. Một số nghiên cứu về phẫu thuật điều trị hẹp hạ thanh môn và khí quản trên qua nội soi. 29 luan an CHƯƠNG 2.

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. Phân tích và xử lý số liệu.

Đạo đức trong nghiên cứu. Đặc điểm chung và đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Các kết quả thu được khi khảo sát đoạn hẹp bằng nội soi ống cứng và CT Scan. Kết quả điều trị hẹp hạ thanh môn – hẹp khí quản trên sử dụng laser diode, bóng nong và stent Montgomery T.

79 luan an CHƯƠNG 4. Bàn về đặc điểm chung và đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu. Bàn về vai trò của nội soi ống cứng và CT Scan trong nghiên cứu. Bàn về phẫu thuật và kết quả điều trị hẹp hạ thanh môn – khí quản trên.

131 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC Phụ lục 1: Bệnh án thu thập dữ liệu. Phụ lục 2: Tờ thông tin nghiên cứu và phiếu đồng thuận tham gia nghiên cứu. Phụ lục 3: Bệnh án minh hoạ. Phụ lục 4: chứng nhận của công ty Bosmed và stent Montgomery T đặt vào đường thở trẻ em Danh sách bệnh nhân.

luan an ii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT BN : Bệnh nhân BT : Bình thường Cs : Cộng sự CT Scan : Chụp cắt lớp điện toán HHTM : Hẹp hạ thanh môn HKQT : Hẹp khí quản trên KQ : Khí quản NKQ : Nội khí quản NS : Nội soi PTV : Phẫu thuật viên SN : Sụn nhẫn TKDD : Tràn khí dưới da TKMP : Tràn khí màng phổi TKQ : Thanh khí quản TL : Tỷ lệ TM : Thanh môn TMH : Tai mũi họng Tp HCM : Thành phố Hồ Chí Minh TQ : Thanh quản TS : Tổng số luan an iii BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ ANH – VIỆT ADVS :Airway–Dyspnea –Voice–Swallowing Anterio : Thuộc về phía trước Aryepiglottic : Phễu nắp Arytenoid cartilage : Sụn phễu Balloon : Bong bóng Cannulation : Việc đặt ống vào đường thở Complication : Biến chứng Corniculate cartilage : Sụn sừng Coronal : Thuộc mặt phảntrán Cricoid cartilage : Sụn nhẫn CT Scan : Chụp cắt lớp điện toán Dilation : Việc nong làm rộng Dislocation : Sự di lệch Dyspnea : Khó thở Emergency : Cấp cứu Endoscopy : Nội soi Fibrosis : Sợi xơ Flexible endoscope : Nội soi ống mềm Glossopharyngeal nerve : Thần kinh thiệt hầu Granulation : Sự tạo mô hạt Hematoma : Tụ máu Hoarseness : Khàn tiếng Hyoid bone : Xương móng Injury : Chấn thương Oblique arytenoid muscle : Cơ phễu chéo Optique rigide : Ống nội soi cứng luan an iv Platysma muscle : Cơ bám da cổ Posterio : Sau PROM : Thang điểm đánh giá bệnh nhân sau (Patient Reported Outcome Measure) mổ Reconstruction : Sự tái tạo Stenosis : Sẹo hẹp Sternocleidomastoid muscle : Cơ ức đòn chũm Sternohyoid muscle : Cơ ức móng Sternoththyroid muscle : Cơ ức giáp Subcutaneus emphysema : Tràn khí dưới da Superior laryngeal artery : Động mạch thanh quản trên Superior laryngeal nerve : Thần kinh thanh quản trên Surgery : Phẫu thuật Thyroepiglottic muscle : Cơ giáp nắp Thyrohyoid muscle : Cơ giáp móng Trachea : Khí quản Thyroid artery : Động mạch giáp dưới (trên) Thyroid Cartilage : Sụn giáp Thyroarytenoid muscle : Cơ giáp phễu Tracheal cartilage : Sụn khí quản Tracheotomy : Mở khí quản Transverse arytenoid muscle : Cơ phễu ngang Upper tracheal : Khí quản phía trên lỗ mở khí quản Vocal cord paralysis : Liệt dây thanh luan an v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Bảng phân độ hẹp thanh khí quản của Myer – Cotton. Kích cỡ bóng tối đa trong nong hẹp hạ thanh môn- khí quản. Ưu và khuyết điểm của các loại stent hạ thanh môn – khí quản.

Bảng điểm đánh giá qua triệu chứng lâm sàng. Các đặc điểm đoạn hẹp ghi nhận trên CT Scan. Các đặc điểm đoạn hẹp qua nội soi ống cứng. Bảng điểm đánh giá triệu chứng lâm sàng sau rút stent.

Bảng điểm đánh giá qua nội soi bằng ống cứng sau rút stent. Sự phân bố theo lứa tuổi và giới. Sự phân bố theo nơi cư trú. Triệu chứng lâm sàng chung của bệnh nhi trước phẫu thuật.

Đặc điểm lâm sàng phân theo vị trí hẹp đường thở. Nguyên nhân gây ra HHTM – HKQT. Phân bố vị trí chỗ hẹp qua nội soi ống cứng. Liên quan giữa hình dạng đoạn hẹp và vị trí hẹp qua nội soi.

Khoảng cách từ đoạn hẹp đến các mốc giải phẫu khảo sát qua nội Soi. Tổn thương phối hợp kèm theo. Khoảng cách từ đoạn hẹp đến các mốc giải phẫu khảo sát qua CT Scan theo từng vị trí hẹp. Thông số chung thu được qua CT Scan ở 2 nhóm.

Phân độ đoạn hẹp bằng CT Scan. So sánh các thông số đo được giữa nội soi và CT Scan. Thông tin về số lần can thiệp phẫu thuật và thời gian điều trị. Các loại phẫu thuật và thủ thuật đã được áp dụng trước đó.

So sánh giữa bệnh nhi đã rút stent được và chưa rút stent. 82 luan an vi Bảng 3. Thời gian theo dõi để rút stent và sau khi rút stent. Kết quả đánh giá lâm sàng sau khi rút stent Montgomery.

Đánh giá qua tiêu chí nội soi bằng ống soi cứng. Điểm số ADVS- PROM trước và sau khi rút từ 3-6 tháng. So sánh điểm ADVS-PROM trước và sau rút stent 3 – 6 tháng. So sánh điểm ADVS-PROM trước và sau rút stent 6 – 12 tháng.

So sánh điểm ADVS - PROM tại 2 thời điểm sau rút stent từ 3–6 tháng và sau 6-12 tháng. Biến chứng sớm sau phẫu thuật. Biến chứng muộn sau phẫu thuật. Các tác giả trên thế giới sử dụng laser diode trong phẫu thuật thanh khí quản .2 Thông số bóng nong của các tác giả sử dụng trong phẫu thuật thanh Khí quản.

So sánh phẫu thuật nội soi và mổ hở trong PT thanh khí quản. Thời gian lưu stent silicone trong đường thở của các tác giả. 116 luan an vii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Sơ đồ phân chia các tầng của thanh khí quản.

Hình ảnh thanh quản hạ thanh môn qua nội soi. Nguyên nhân hẹp khí quản sau mở khí quản. Tác động của ống nội khí quản lên niêm mạc khí quản. Vị trí bóng chẹn của nội khí quản có thể gây hẹp đường thở.

Chẩn đoán hình ảnh của hẹp hạ thanh môn – khí quản. Các thông số cần đo trên CT Scan. Bóng nong và dụng cụ nong cứng. Đồng hồ đo áp lực bóng nong.

Các loại stent Montgomery T. Phương pháp đặt Montgomery T theo cách thông thường. Đặt Montgomery T bằng chỉ hoặc ống sonde dạ dày. Sơ đồ mô tả phác đồ điều trị hẹp thanh khí quản trẻ em.

Dùng laser cắt hình tia kết hợp với nong bằng bóng nong. Những sai số khi đo qua nội soi. Các thông số cần đo trên CT Scan. Hình dạng loại tổn thương trên CT Scan.

Tư thế bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật nội soi. Thực hiện phẫu thuật nội soi vùng thanh khí quản. Dụng cụ trong phẫu thuật nội soi thanh khí quản. Máy laser diode và các thông số của máy.

Đồng hồ đo áp lực bóng nong và bóng nong. Đánh dấu bằng bút trên ống nội soi khi đo các khoảng cách. Các khoảng cách của đoạn hẹp cần đo trên nội soi. Các số đo cần khảo sát trên nội soi bằng ống cứng.

54 luan an viii Hình 2. Đốt sẹo hẹp bằng laser diode qua dây dẫn thuỷ tinh. Nong đoạn hẹp bằng bóng nong. Đặt stent Montgomery T sau khi đã nong và đốt sẹo hẹp.

Hình ảnh trước và sau khi cắt đốt laser và nong sẹo hẹp. Hình dạng tổn thương trên nội soi. Tổn thương phối hợp kèm theo .3 Hẹp hạ thanh môn độ 3 bệnh nhi Nguyễn. Hẹp hạ thanh môn độ 4 – bệnh nhân Đồng.

CT Scan và nội soi hẹp hạ thanh môn độ 3, bệnh nhân Phạm. CT Scan và nội soi hẹp hạ thanh môn độ 3 bệnh nhân Nguyễn N. CT Scan và nội soi hẹp hạ thanh môn - khí quản độ 4 bệnh nhân Nguyễn. Sau phẫu thuật 3 tháng bệnh nhân Nguyễn H.

Truớc khi cắt bằng laser vùng seo hẹp khí quản độ 3. Sau khi cắt đốt bằng laser diode qua dây dẫn bằng thuỷ tinh. Quy trình điều trị hẹp hạ thanh môn – khí quản trên của nhóm Nghiên cứu. 128 luan an ix DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.

Các nguyên nhân gây hẹp hạ thanh môn – hẹp khí quản trên. Các phương pháp phẫu thuật đã từng can thiệp trước đây. Mức độ hẹp trước phẫu thuật và sau rút stent .