Luận án đánh giá hiệu quả ghép xương cho bệnh nhân có khe hở cung hàm - Nghiên cứu tại Bệnh viện Đa khoa Hà Nội

MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. ĐẠI CƢƠNG GIẢI PHẪU VÙNG VÒM MIỆNG. Đặ điểm giải phẫu cần chú ý của xƣơng ổ răng hàm trên.

Liên quan giải phẫu của mũi, m i và v m miệng. Mô học của xƣơng ổ răng. PHÂN LOẠI KHE HỞ MÔI VÀ VÒM MIỆNG. Khe hở tiên phát.

Khe hở thứ phát. Khe hở phối hợp môi - vòm miệng tiên phát và thứ phát. Khe hở môi và khe hở vòm miệng hai bên. CÁC BIẾN DẠNG VỀ CẤU TRÚC GIẢI PHẪU KHI MẮC DỊ TẬT KHE HỞ MÔI– VÒM MIỆNG.

Các biến dạng về cấu trúc giải phẫu khi mắc dị tật KHM - VM nói chung. Các rối loạn còn lại sau khi trẻ đã đƣợc phẫu thuật tạo hình môi và vòm miệng. Rối loạn về s mọ răng và kh p cắn. CƠ CHẾ TÁI TẠO XƢƠNG VÀ LÀNH THƢƠNG.

Cơ hế của tái tạo xƣơng. Sinh lý lành thƣơng ủa mảnh ghép. HUYẾT TƢƠNG GIÀU TIỂU CẦU. Các thành phần huyết tƣơng.

Huyết tƣơng giàu tiểu cầu. Xƣơng đồng loại. Xƣơng nhân tạo. Xƣơng ghép khá loài.

SỰ TIÊU XƢƠNG SAU PHẪU THUẬT GHÉP XƢƠNG KHE HỞ CUNG HÀM. X-QUANG TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ NGHIÊN CỨU. Nguyên lý hoạt động. Ƣu điểm và hạn chế.

THỜI ĐIỂM GHÉP XƢƠNG. LỊCH SỬ KỸ THUẬT GHÉP XƢƠNG Ổ RĂNG Ở BỆNH NHÂN SAU MỔ TẠO HÌNH KHM - VM. 38 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Các ƣ c tiến hành nghiên cứu.

QUY TRÌNH KỸ THUẬT. Quy trình kỹ thuật ghép xƣơng khe hở cung hàm. Kỹ thuật ghép xƣơng ó sử dụng huyết tƣơng giàu tiểu cầu. Chăm só sau phẫu thuật.

THEO DÕI KẾT QUẢ HẬU PHẪU VÀ CÁC TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ 59 2. Sau phẫu thuật một tuần. Sau phẫu thuật 3 tháng. Đánh giá hiệu quả sau phẫu thuật 6 tháng và 12 tháng:.

CÁC CHỈ SỐ NGHIÊN CỨU THEO MỤC TIÊU. Cá đặc điểm cá nhân, lâm sàng và x-quang. Xử lý sai số và phân tích số liệu. Đạo đức nghiên cứu.

64 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Số lƣợng khe hở. Phân loại theo vị trí.

Lỗ thông miệng-mũi. S hình thành và mọ răng. K h thƣ c khe hở. KẾT QUẢ PHẪU THUẬT.

Kết quả gần sau phẫu thuật. Kết quả 3 tháng sau ghép xƣơng. Kết quả 6 tháng sau ghép xƣơng. Kết quả 1 năm sau ghép xƣơng .76 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN.

TỔN THƢƠNG KHE HỞ CUNG HÀM VÀ CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN. Loại khe hở. Đƣờng thông miệng - mũi. S hình thành và mọ răng nanh.

Vật liệu ghép. Kỹ thuật ghép xƣơng. BIẾN CHỨNG TẠI VÙNG GHÉP VÀ LẤY XƢƠNG MÀO CHẬU. Biến chứng tại vùng ghép.

Biến chứng tại vùng lấy xƣơng mào hậu. MỨC ĐỘ TIÊU XƢƠNG GHÉP KHI SỬ DỤNG KỸ THUẬT GHÉP XƢƠNG KHE HỞ CUNG HÀM BẰNG XƢƠNG MÀO CHẬU, KẾT HỢP PRP VÀ XƢƠNG SINH HỌC. Hình thái khe hở xƣơng ung hàm trƣ c phẫu thuật. Kết quả và mứ độ tiêu xƣơng ghép khi sử dụng kỹ thuật ghép xƣơng khe hở cung hàm bằng xƣơng mào hậu, kết hợp PRP và xƣơng sinh học.

113 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Bảng phân loại các yếu tố sinh học của tiểu cầu .2: Bảng so sánh các loại xƣơng t thân của Peterson .1: Bảng tiêu h đánh giá kết quả sau một tuần .2: Bảng tiêu h đánh giá kết quả sau 3 tháng .3: Đặc điểm cá nhân lâm sàng và x- quang của bệnh nhân .4: Các biến số cần thu thập sau phẫu thuật.1: Phân loại tuổi theo nhóm .2: Phân loại gi i theo nhóm .3: Số lƣợng khe hở theo nhóm .4: Phân loại khe hở theo vị trí .5: S tồn tại của đƣờng thông miệng-mũi .6: Hình thành và mọ răng nanh trên vùng khe hở .7: Hình thành và mọ răng nanh trên khe hở theo nhóm tuổi .8: K h thƣ c khe hở trƣ c phẫu thuật .9: Kết quả theo dõi bệnh nhân sau 7 ngày .10: Biến chứng s m sau phẫu thuật tại vùng ghép .11: Biến chứng s m sau phẫu thuật tại vùng ho xƣơng mào hậu .12: Kết quả chiều ao xƣơng ghép sau 3 tháng .13: Kết quả mọ răng nanh sau 3 tháng .14: Kết quả đóng đƣờng thông miệng-mũi sau 3 tháng phẫu thuật .15: Kết quả nơi lấy xƣơng sau 3 tháng .16: Kết quả chiều ao xƣơng ghép sau 6 tháng .17: Kết quả mọ răng nanh sau 6 tháng .18: Kết quả nơi lấy xƣơng sau 6 tháng .19: Kết quả chiều ao xƣơng ghép sau 1 năm .20: Kết quả mọ răng nanh sau 1 năm.21: S thay đổi chiều cao cung hàm theo thời gian của nhóm 1 .22: S thay đổi chiều cao cung hàm theo thời gian của nhóm 2 .23: Kết quả nơi lấy xƣơng sau 12 tháng .1: Bảng phân loại đặc tính vật liệu ghép .2: Bảng phân loại vật liệu ghép .3: Bảng t nh điểm chiều ao xƣơng ghép ủa Bergland .4: Bảng t nh điểm chiều ao xƣơng ghép ủa Kinderland. 105 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3.1: Phân bố bệnh nh n theo đƣờng thông miệng-mũi theo nhóm bệnh nhân .2: Biểu đồ so sánh kết quả ghép xƣơng sau 7 ngày .3: S thay đổi chiều ao xƣơng ung hàm sau ghép theo thời gian của nhóm 1.4: S thay đổi chiều cao cung hàm sau ghép theo thời gian của nhóm 2.1: Biểu đồ so sánh s mọ răng nanh gi a hai nhóm nghiên cứu .2: Biểu đồ so sánh biến chứng s m tại vùng ghép gi a hai nhóm .3: Biểu đồ mô tả biến chứng đau .4: Biểu đồ mô tả khả năng vận động sau lấy xƣơng ghép.5: Biểu đồ mô tả biến chứng tê bì sau lấy xƣơng mào hậu .6: Biểu đồ mô tả kết quả sẹo vùng lấy xƣơng mào hậu.7: So sánh việc phẫu thuật lần hai gi a hai nhóm nghiên cứu. 110 5,6,8,10,11,13-16,22,28-30,33-35,37,40,45,48,51,53-64,72,75,81-94,99,102- 109,111-113,115,121,159,161-163 126-145 1-4,7,9,12,17-21,23-27,31-32,36,38,39,41-44,46-47,49-50,52,65-71,73,74,76- 80,95-98,100,101,110,114,116-120,122-125,146-158,160,164- DANH MỤC HÌNH Hình 1.1: Hình giải phẫu của vòm miệng nh thƣờng.2: Hình mô tả cấu tr xƣơng ổ răng .3: Hình ảnh minh họa khe hở môi toàn bộ một bên .4: Hình ảnh phim cắt l p 3D cho thấy tƣơng quan ủa khe hở v i cấu trúc và s phát triển của xƣơng hàm trên .5: Hình ảnh phim cắt l p 3D cho thấy s kh ng thay đổi về cấu trúc xƣơng ung hàm sau phẫu thuật tạo hình môi và vòm miệng trên bệnh nhân KHM - VM toàn bộ.6: Hình ảnh thiếu răng nanh, răng ửa ên và xoay răng ửa gi a trên cung hàm ở bệnh nhân KHM - VM toàn bộ trái đã mổ tạo hình thì đầu.7: Hình ảnh bệnh nhân sau mổ tạo hình môi - vòm miệng, trƣ c ghép xƣơng ổ răng .8: Sơ đồ mô tả quá tr nh lành thƣơng .9: Hình ảnh tiêu bản tiểu cầu .10: Hình ảnh mô tả vị trí lấy xƣơng ghép từ vỏ hộp sọ.11: Hình ảnh mô tả vị trí lấy xƣơng ghép từ trong miệng .12: Hình ảnh mô tả vị trí lấy xƣơng ghép từ đầu trên xƣơng hày .13: Hình ảnh mô tả vị trí lấy xƣơng ghép từ xƣơng mào hậu .14: Hình ảnh xƣơng đ ng kh đồng loại .15: Hình ảnh xƣơng nh n tạo Hydroxylapatite .16: Hình ảnh xƣơng ị loại - Bio Oss làm từ xƣơng .17: Mô hình máy chụp cắt l p chùm hình nón.18: Hình ảnh chụp cắt l p chùm hình nón .19: Hình ảnh minh họa trƣ c - sau ghép cung hàm .1: Hình ảnh mô tả vị tr đo hiều cao và rộng của khe hở .2: Sơ đồ đƣờng rạch tạo vạt nhìn từ phía ngách tiền đ nh .3: Sơ đồ đƣờng rạch tạo vạt nhìn từ phía ngách tiền đ nh cho khe hở một bên .4: Sơ đồ đƣờng rạch tạo vạt khe hở cung hàm hai bên .5: Sơ đồ đƣờng rạch tạo vạt nhìn từ phía vòm miệng .6: Sơ đồ đƣờng rạch hai bên bờ khe hở .7: Sơ đồ bóc tách vạt niêm mạc tiền đ nh.8: Hình ảnh bóc tách vạt niêm mạ màng xƣơng ph a vòm miệng .9: Hình ảnh sau kh u đóng vạt niêm mạ màng xƣơng phía vòm miệng.10: Hình ảnh ghép xƣơng.11: Giảm ăng vạt niêm mạ màng xƣơng ph a tiền đ nh .12: Hình trong và sau khi khâu phục hồi .13: Đƣờng rạch vào mào chậu.14: Hình mô tả lấy xƣơng xốp mào chậu.15: Sơ đồ mô tả kỹ thuật hai mảnh xƣơng ép .16: Hình ảnh lâm sàng kỹ thuật hai mảnh xƣơng ép .17: Máy quay ly tâm máu .18: Bộ dụng cụ lấy máu và quay ly tâm .19: Huyết tƣơng giàu tiểu cầu sau khi liên kết bằng Calcium Chloride .20: Hình ảnh ghép xƣơng.1: Hình ảnh kết quả đóng lỗ thủng miệng-mũi ằng vạt lƣ i .2: Ảnh mô tả răng nanh mọ ra ùng ghép xƣơng sau 3 tháng.3: Hình ảnh phẫu thuật lấy xƣơng vỏ hộp sọ .4: Sơ đồ mô tả phối hợp vật liệu ghép .5: Mô tả sử dụng mem rane để che chắn gi a vùng xƣơng ghép v i hố mũi .6: Hình ảnh sử dụng màng fibrin và vạt NM để đóng lỗ thủng gi a vùng xƣơng ghép v i hố mũi.7: Hình ảnh mô tả đƣờng rạch giảm ăng vạt NM màng xƣơng .8: Hình ảnh khe hở cung hàm hẹp và mất cân xứng.9: Hình mô tả hƣ ng phát triển của xƣơng ung hàm trên ệnh nhân có KHCH .103 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Khe hở m i và v m miệng (KHM-VM) là ị tật ẩm sinh vùng hàm mặt thƣờng gặp ở Việt Nam và thế gi i. Trên thế gi i, tỷ lệ trẻ em m i sinh mắ phải loại i tật này ao động từ 1/750 đến 1/1000, tùy thuộ vào địa lý và điều kiện kinh tế, xã hội tại vùng đó.

Ở Việt Nam, tỷ lệ trẻ mắ ệnh vào khoảng 1/1000 – 2/1000 [1],[3]. Khi mắ phải i tật ẩm sinh là KHM-VM, ngƣời ệnh ó nh ng iến đổi về ấu tr giải phẫu m i, mũi, ung hàm và v m miệng làm ảnh hƣởng t i việ h nh thành và mọ răng hàm trên vùng khe hở, ẫn đến thiếu và lạ hỗ ủa á răng nằm ở vị tr khe hở [4]. Để điều trị i tật ẩm sinh KHM - VM và nh ng rối loạn o KHM - VM g y ra ho ngƣời ệnh ần s phối hợp của á á sĩ thuộ nhiều chuyên ngành, ũng nhƣ sử ụng các kỹ thuật khác nhau, an thiệp trong một thời gian ài, trong đó phẫu thuật tạo h nh đóng k n khe hở là iện pháp đầu tiên và ơ ản nhất [5],[6],[7].