Kết quả điều trị rách chóp xoay qua nội soi: Luận án TS Tăng Hà Nam Anh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƢỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH TĂNG HÀ NAM ANH KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ RÁCH CHÓP XOAY QUA NỘI SOI Chuyên ngành: Chấn thƣơng chỉnh hình Mã số: 62.25 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS. NGUYỄN QUANG LONG TP. Hồ Chí Minh - 2014 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tác giả TĂNG HÀ NAM ANH MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Bảng đối chiếu thuật ngữ Danh mục các bảng, hình MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN. Tổng quan về chóp xoay. Giải phẫu học gân cơ chóp xoay.

Hình dạng mỏm cùng vai và bệnh lý rách chóp xoay. Sự nuôi dƣỡng của chóp xoay. Diễn tiến của rách chóp xoay. Sinh bệnh học.

Chẩn đoán rách chóp xoay. Tổng quan các vấn đề cơ bản khâu chóp xoay qua nội soi. So sánh lành gân khi khâu vào xƣơng xốp và vào vỏ xƣơng. Kỹ thuật đóng neo vào xƣơng.

Kỹ thuật khâu một hàng. Kỹ thuật khâu hai hàng. Kỹ thuật khâu bắc cầu. So sánh giữa các kiểu khâu trong kỹ thuật khâu 1 hàng.

Các kỹ thuật cột chỉ trong nội soi khớp vai. Các biến chứng trong phẫu thuật nội soi khâu chóp xoay. Các bảng đánh giá chức năng khớp vai sau khâu chóp xoay. Tổng quan về điều trị phẫu thuật rách chóp xoay.

Phƣơng pháp điều trị phẫu thuật mổ mở. Phƣơng pháp phẫu thuật mổ mở với đƣờng mổ nhỏ. Phƣơng pháp khâu rách chóp xoay qua nội soi. Các kết quả nghiên cứu trong nƣớc.

42 Chƣơng 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tƣợng nghiên cứu. Phƣơng pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên nghiên cứu.

Tiêu chuẩn chọn bệnh và tính cỡ mẫu. Các công cụ nghiên cứu. Phƣơng pháp phẫu thuật và phục hồi chức năng. Đánh giá kết quả điều trị.

Đánh giá kết quả lành gân trên phim cộng hƣởng từ. Phƣơng pháp xử lí số liệu. 63 Chƣơng 3: KẾT QUẢ. Đặc điểm đối tƣợng nghiên cứu.

Phƣơng pháp điều trị rách chóp xoay. Kết quả điều trị. 69 Chƣơng 4: BÀN LUẬN. Thƣơng tổn kèm theo rách chóp xoay và kết quả lành gân chóp xoay qua hình ảnh cộng hƣởng từ sau mổ khâu chóp xoay.

Kết quả chức năng khớp vai sau mổ phân bố theo tuổi, giới, kiểu rách chóp xoay, kỹ thuật khâu chóp xoay, thời gian mổ và các thƣơng tổn kèm theo. Kết quả chức năng khớp vai phân bố theo giới tính. Kết quả chức năng khớp vai sau mổ ở bệnh nhân lớn tuổi. Kết quả chức năng khớp vai trƣớc và sau mổ khâu rách chóp xoay qua nội soi.

So sánh kết quả chức năng khớp vai giữa nhóm rách bán phần bề dày gân chóp xoay và nhóm rách hoàn toàn. So sánh kết quả chức năng khớp vai giữa nhóm khâu một hàng và khâu bắc cầu. Tƣơng quan giữa thời gian mổ và kết quả chức năng khớp vai sau mổ. Kết quả chức năng khớp vai sau mổ và các thƣơng tổn đi cùng.

Kết quả chức năng khớp vai phân bố theo thời gian theo dõi. Các biến chứng của phƣơng pháp khâu chóp xoay hoàn toàn qua nội soi. 133 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1: Các bệnh án minh họa 2: Bệnh án nghiên cứu 3: Bảng thang điểm đánh giá khớp vai Constant và UCLA 4: Danh sách thành viên ban đánh giá kết quả chức năng khớp vai bệnh nhân 5: Danh sách bệnh nhân BẢNG ĐỐI CHIẾU THUẬT NGỮ TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH TIẾNG PHÁP Ảnh giả Artifact Bài tập sức cơ đẳng Isometric strengthening trƣờng Bảng thang điểm chức University of California, năng khớp vai của đại Los Angeles’ score, học California, Los UCLA’s score Angeles Cặp đôi lực Force couple Chóp xoay Rotator cuff Cộng hƣởng từ Magnetic resonance Imagerie par Résonance Imaging, MRI Magnétique, IRM Định tâm xoay động ba Articulation à centrage chiều dynamique rotatoire tridimentionnel Động mạch cùng ngực Acromiothoracic artery L’artère acromiothoracique Gân dƣới gai Infraspinatus tendon, IS Gân dƣới vai Subscapularis tendon Gân nhị đầu Biceps tendon Gân trên gai Supraspinatus tendon, SS Gân tròn bé Teres minor tendon Giảm máu nuôi Hypovascularisation TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH TIẾNG PHÁP Hiện tƣợng thoái hóa Dégénératif d’usure do mòn Hội chứng chèn ép Impingement syndrome Syndrome du conflit dƣới mỏm cùng vai sous acromial Khoảng gian chóp xoay Rotator cuff interval Khoảng tin cậy Confidence interval Kỹ thuật khâu bắc cầu Suture bridge technique Kỹ thuật khâu hai hàng Double row technique Kỹ thuật khâu một Single row technique hàng Kỹ thuật trƣợt đôi Double sliding technique Kỹ thuật trƣợt đơn Single sliding technique Mũi khâu đơn giản simple stitch Mũi khâu Masson Mũi khâu Masson Allen Allen cải biên cải biên Mũi khâu nằm ngang horizontal stitch Mũi khâu vòng bít lớn massive cuff stitch Nghiệm pháp bàn tay palm-up test ngửa Nghiệm pháp cánh tay drop arm test rơi Nghiệm pháp ép bụng belly press test Nghiệm pháp lon đầy Full can test Rách bán phần bề dày Partial-thickness rotator TIẾNG VIỆT TIẾNG ANH TIẾNG PHÁP chóp xoay cuff tear Rách rất lớn Massive tear Rách toàn phần bề dày Full-thickness rotator chóp xoay cuff tear Tạp chí Nội Soi Khớp Journal of Arthroscopy và các nghiên cứu liên and Related Research quan Tạp chí phẫu thuật Journal of Bone and xƣơng khớp Joint Surgery Thang điểm nghiệm Simple shoulder test pháp khớp vai đơn giản score Thang điểm Phẫu thuật American Shoulder and Viên Khớp Khuỷu và Elbow Surgeons score, Khớp Vai Hoa Kỳ ASES Tổn thƣơng sụn viền Superior Labral trên từ trƣớc ra sau Anterior-Posterior, SLAP Vectơ phân giác định Bissectrices vectorielles tâm chỏm de recentrage Vùng nguy kịch Critical zone Zone Critique Tendineuse Xoay định tâm Rotation de recentrage DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 3. Tỉ lệ nam và nữ.

Tuổi trung bình của nam và nữ. Tuổi trung bình của cả nhóm. Phân bố số bệnh nhân theo nhóm tuổi. Thời gian theo dõi trung bình.

Số liệu rách toàn phần bề dày và rách hoàn toàn. So sánh kết quả tổn thƣơng SLAP trên cộng hƣởng từ và nội soi khớp vai. So sánh kết quả tổn thƣơng rách đầu dài gân nhị đầu trên cộng hƣởng từ và nội soi khớp vai. Điểm Constant trung bình chức năng khớp vai trƣớc mổ.

Điểm Contant trung bình chức năng khớp vai sau mổ. So sánh kết quả điểm Constant trung bình chức năng khớp vai trƣớc và sau mổ. Điểm trung bình UCLA chức năng khớp vai sau mổ. Phân loại kết quả chức năng khớp vai sau mổ theo điểm UCLA 71 Bảng 3.

Phân loại kết quả chức năng khớp vai sau mổ theo phân loại điểm UCLA ở bệnh nhân trên 65 tuổi. Điểm Constant của khớp vai sau mổ của hai nhóm rách bán phần bề dày và rách hoàn toàn chóp xoay. So sánh kết quả điểm Constant sau mổ của hai nhóm rách bán phần bề dày và rách hoàn toàn. So sánh kết quả điểm Constant trung bình chức năng khớp vai sau mổ giữa nhóm nữ và nam.

So sánh kết quả điểm UCLA trung bình chức năng khớp vai sau mổ của nhóm rách toàn phần bề dày và rách một phần bề dày chóp xoay. So sánh kết quả điểm UCLA trung bình chức năng khớp vai sau mổ của hai nhóm nam và nữ. Thời gian mổ trung bình. So sánh điểm Constant trung bình chức năng khớp vai sau mổ của hai nhóm kỹ thuật khâu một hàng và bắc cầu.

So sánh kết quả điểm UCLA trung bình chức năng khớp vai sau mổ của hai nhóm khâu 1 hàng và bắc cầu. Số liệu thƣơng tổn kèm theo rách chóp xoay. So sánh kết quả điểm Constant trung bình trƣớc mổ giữa nhóm có thƣơng tổn SLAP kèm theo rách chóp xoay và nhóm rách chóp xoay đơn thuần. So sánh kết quả điểm UCLA trung bình chức năng khớp vai sau mổ của nhóm có tổn thƣơng SLAP kèm theo rách chóp xoay và nhóm rách chóp xoay đơn thuần.

So sánh điểm Constant trung bình chức năng khớp vai sau mổ của nhóm có thƣơng tổn SLAP kèm theo và nhóm rách chóp xoay đơn thuần. So sánh điểm Constant trung bình chức năng khớp vai trƣớc mổ của nhóm có thƣơng tổn đầu dài gân nhị đầu kèm theo và nhóm rách chóp xoay đơn thuần. So sánh điểm Constant chức năng khớp vai sau mổ của nhóm có thƣơng tổn đầu dài gân nhị đầu kèm theo và nhóm rách chóp xoay đơn thuần. So sánh điểm UCLA trung bình chức năng khớp vai sau mổ của nhóm có thƣơng tổn đầu dài gân nhị đầu kèm theo và nhóm rách chóp xoay đơn thuần.

Số bệnh nhân theo tháng theo dõi. Bảng điểm Constant trung bình sau mổ của từng nhóm theo thời gian theo dõi. Bảng điểm UCLA trung bình sau mổ của từng nhóm theo thời gian theo dõi. Số bệnh nhân theo nhóm điểm Constant sau mổ.

Danh sách bệnh nhân và kết quả chụp MRI kiểm tra sau mổ. 89 DANH MỤC CÁC HÌNH Trang Hình 1. Các gân cơ chóp xoay. Diện bám gân dƣới vai.

Gân trên và dƣới gai có đoạn đan xen lẫn nhau. Cáp chóp xoay nhìn thấy qua nội soi khớp vai. Hình vẽ mô tả cáp chóp xoay. Cáp chóp xoay giống nhƣ cấu trúc dây treo của cầu treo.

Hình dạng mỏm cùng vai. Hình X quang chụp tƣ thế xƣơng bả vai tiếp tuyến, mỏm cùng vai hình móc. Hình X quang chụp tƣ thế xƣơng bả vai tiếp tuyến, mỏm cùng vai hình cong. Hình minh họa khái niệm vectơ phân giác định tâm chỏm.

Hình minh họa các véc tơ lực vùng chỏm cánh tay. Ví dụ về nút chặn mềm dẻo. Hình minh họa các véc tơ lực tác động lên chỏm cánh tay khi bắt đầu giạng vai. Hình minh họa tổng hợp các lực khi xoay trong hoặc xoay ngoài.

Hình ảnh rách chóp xoay rất lớn làm chỏm xƣơng cánh tay chạy lên cao và tiếp xúc trực tiếp với mỏm cùng vai lâu ngày làm thoái hóa khớp vai. Nghiệm pháp bàn tay ngửa. Nghiệm pháp Jobe. Nghiệm pháp Patte.

Nghiệm pháp Gerber. Nghiệm pháp ép bụng. Nghiệm pháp Napoléon. Nghiệm pháp cánh tay rơi.

X-quang khớp vai thẳng. X-quang khớp vai nghiêng kiểu Lamy cho phép đánh giá hình dạng mỏm cùng vai. MRI khớp vai có bơm thuốc cản từ cho thấy đầu gân rách tụt vào trong, thuốc cản từ màu trắng nằm ở bên ngoài. Phân loại rách chóp xoay theo hình dạng rách .