Nghiên cứu đặc điểm giải phẫu nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay - Đinh Văn Thái Bảo

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐINH VĂN THÁI BẢO ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU ỨNG DỤNG NHÁNH XUYÊN ĐẦU XA ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ĐINH VĂN THÁI BẢO ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU ỨNG DỤNG NHÁNH XUYÊN ĐẦU XA ĐỘNG MẠCH CÁNH TAY CHUYÊN NGÀNH: CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH MÃ SỐ: 62 72 07 25 LUẬN VĂN BÁC SĨ NỘI TRÚ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. NGUYỄN TRUNG HIẾU THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH – NĂM 2023. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của tôi.

Những số liệu và kết quả nghiên cứu là trung thực, không sao chép bất kỳ nguồn nào khác. Ngoài ra, các nguồn tài liệu tham khảo đã được trích dẫn nguồn và chú thích rõ ràng. Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước bộ môn, khoa và nhà trường về sự cam đoan này. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20 tháng 11 năm 2023 Người viết báo cáo Đinh Văn Thái Bảo.

MỤC LỤC DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. i DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT. ii DANH MỤC BẢNG. iii DANH MỤC BIỂU ĐỒ.

iv DANH MỤC HÌNH .1 Chương 1: TỔNG QUAN. Mạch máu nuôi da và phân loại vạt cân da. Giải phẫu vùng cánh tay. Sự cấp máu cho da vùng mặt trong cánh tay và vai trò của nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay.

Một số kết quả các báo cáo trước đây .21 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu .26 Chương 3: KẾT QUẢ. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm cánh tay được khảo sát. Đặc điểm nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay .45 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm cánh tay được khảo sát.

Đặc điểm nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay. Ứng dụng: Phác họa và mô tả kỹ thuật lấy vạt nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay từ kết quả phẫu tích. Hạn chế của đề tài .79 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .81 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC. i DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TÊN VIẾT TẮT TÊN ĐẦY ĐỦ cs Cộng sự ĐM Động mạch KHPM Khuyết hổng phần mềm MTLCT Mỏm trên lồi cầu trong NDSS Nội dung so sánh STT Số thứ tự TK Thần kinh TM Tĩnh mạch.

ii DANH MỤC ĐỐI CHIẾU ANH VIỆT TIẾNG ANH TIẾNG VIỆT Chinese forearm flap Vạt Trung Quốc Cutaneous perforator Nhánh xuyên da Free - style flap Vạt linh động Myocutaneous perforator Nhánh xuyên cơ da Pedicled perforator flap Vạt nhánh xuyên có cuống Propeller flap Vạt cánh quạt Septocutaneous perforator Nhánh xuyên vách da. iii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Đặc điểm nhánh xuyên ở các nghiên cứu. Phân bố tuổi theo giới tính.

Phân bố chiều dài tương đối cánh tay. Số lượng nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay. Phân bố đường kính ngoài nhánh xuyên. Phân bố chiều dài nhánh xuyên.

Khoảng cách nguyên ủy nhánh xuyên đến đường gian lồi cầu. Khoảng cách nguyên ủy nhánh xuyên đến mỏm trên lồi cầu trong xương cánh tay. Quy chiếu vị trí xuyên cân ra da lên trục Ox (tọa độ x). Quy chiếu vị trí xuyên cân ra da lên trục Oy (tọa độ y).

Vị trí tâm vòng tròn chứa phần lớn nhánh xuyên và đường kính của vòng tròn này. iv DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 1. Số lượng các nhánh xuyên cấp máu cho da mặt trong cánh tay. Đặc điểm phân bố theo tuổi.

Đặc điểm phân bố theo giới tính. Đặc điểm phân bố theo tay trái - phải. Chiều dài tương đối của cánh tay. Phân bố số lượng nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay.

Vị trí các điểm xuyên cân trong hệ trục tọa độ phân bố theo giới. Vị trí các điểm xuyên cân trong hệ trục tọa độ phân bố theo trái – phải. Vị trí các điểm xuyên cân trong hệ trục tọa độ phân bố theo thứ tự nhánh xuyên. Vị trí các điểm xuyên cân của nhánh xuyên 1 trong hệ trục tọa độ.

Vị trí tâm vòng tròn chứa phần lớn nhánh xuyên của các nghiên cứu. v DANH MỤC HÌNH Hình 1. Hệ thống mạch máu nuôi da. Sơ đồ các nhánh xuyên da chính của cơ thể.

Phân loại các mạch máu nuôi da theo Cormack và Lamberty. Phân loại các mạch máu nuôi da theo Nakajima và cs. Phân loại động mạch xuyên da dựa theo Đồng Thuận “Gent” từ Hội Nghị Quốc Tế lần thứ 5 về vạt nhánh xuyên tại Gent, Bỉ. Vạt cân da loại A.

Vạt cân da loại B. Vạt cân da loại C. Vạt cân da loại D. Thiết đồ ngang qua chỗ nối 1/3 giữa và 1/3 dưới cánh tay.

Vùng cánh tay trước. Vùng cánh tay sau. Sơ đồ cấp máu da vùng cánh tay trong. Che phủ khuyết hổng vùng khuỷu bằng vạt nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay.

Hình ảnh phẫu tích nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay trên xác. Hệ trục tọa độ để xác định vị trí nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay. Dụng cụ thực hiện. Nhánh xuyên da.

Trục tọa độ Oxy minh họa. Đo chiều dài tương đối cánh tay. Bộc lộ và cột động mạch cánh tay vị trí bờ dưới cơ ngực lớn. Bơm rửa cây mạch máu.

Bơm dung dịch màu đánh dấu mạch máu. Phác họa đường rạch da. Xác định vị trí xuyên cân sâu ra da của các nhánh xuyên. Vị trí xuyên cân ra da của các nhánh xuyên.

Phẫu tích tìm các nhánh xuyên da. Đo đường kính ngoài của nhánh xuyên da. Đo chiều dài nhánh xuyên da. Đo vị trí nguyên ủy nhánh xuyên.

Đo vị trí xuyên cân ra da của các nhánh xuyên trong hệ trục tọa độ Oxy 56 Hình 3. Sự liên quan của nhánh xuyên với thần kinh cảm giác xung quanh. Vùng da chi phối của thần kinh bì cẳng tay trong. Xoay vạt từ nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay theo kiểu cánh quạt che phủ khuyết hổng vùng khuỷu.

Xoay vạt nhánh xuyên đầu xa động mạch cánh tay che phủ khuyết hổng vùng khuỷu. 1 MỞ ĐẦU Khuyết hổng vùng khuỷu là một tổn thương thường gặp, do nhiều nguyên nhân khác nhau gây nên: chấn thương, nhiễm trùng, bỏng, sau cắt u, … Do đặc điểm giải phẫu vùng khuỷu là da che phủ thường mỏng, mạch máu nuôi nghèo nàn, ít mô đệm và cơ, ngay bên dưới là cấu trúc gân xương nên khi bị chấn thương rất dễ hoại tử da hoặc mất da làm lộ gân, xương, khớp, mạch máu, thần kinh.1,2 Những khuyết hổng này làm tăng nguy cơ nhiễm trùng dẫn đến mất chức năng, thậm chí là cắt cụt tay nếu bệnh nhân không được điều trị sớm và đúng cách. Do vậy, vết thương gây ra khuyết hổng vùng khuỷu là một trong tổn thương phức tạp cần phải được che phủ tốt và sớm để phục hồi vận động vùng khuỷu, hạn chế cứng khớp và co rút cơ vùng khuỷu.3,4,5,6,7 Theo y văn, nhiều giải pháp che phủ khuyết hổng vùng khuỷu đã được báo cáo: vạt cơ lưng rộng, vạt cơ cánh tay quay, vạt cơ gấp cổ tay trụ, …Tuy vậy, các vạt này đòi hỏi phải bóc tách rộng, ảnh hưởng chức năng do phải hy sinh cơ.3,4,5,6 Ngoài các vạt thường được sử dụng trên thì vạt nhánh xuyên có cuống, vạt cánh quạt đại diện cho các xu hướng mới nhất trong che phủ với ưu điểm giảm thiểu tổn thương vùng cho vạt, đáp ứng yêu cầu che phủ, không hy sinh mạch máu lớn, đảm bảo nguyên tắc mô giống vùng nhận, kỹ thuật tương đối đơn giản. Vạt nhánh xuyên được thiết kế thông qua việc tìm ra các nhánh xuyên trên đường đi của động mạch (ĐM) chính tại vùng gần kề với vị trí cần che phủ và sau đó lựa chọn những nhánh xuyên phù hợp nhất để nuôi dưỡng cho vạt.8,9,10,11,12,13 Hiện nay, nhiều nghiên cứu về sử dụng các vạt nhánh xuyên tại chỗ che phủ khuyết hổng vùng khuỷu cho kết quả rất khả quan: vạt nhánh xuyên ở vùng cánh tay ngoài được cấp máu bởi nhánh xuyên vách da tách từ ĐM bên quay của ĐM cánh tay sâu, vạt nhánh xuyên vùng giữa và trong cánh tay được cấp máu bởi nhánh xuyên da của cung ĐM quặt ngược trụ sau – ĐM bên trụ trên, …5,6,7.

2 Vạt da vùng cánh tay trong sở hữu những đặc điểm tương đồng với vùng cánh tay sau và cẳng tay trong che phủ các khuyết hổng vùng khuỷu: độ dày, kích thước, độ đàn hồi, sự tương ứng vùng cho vạt với vùng nhận. Ngoài ra, vạt da này còn có các đặc điểm tốt hơn về mặt thẩm mỹ: không mọc lông, liền sẹo kín đáo. Cấp máu da vùng cánh tay trong xuất phát từ các nhánh của ĐM cánh tay, trực tiếp hoặc gián tiếp qua ĐM bên trụ trên, ĐM bên trụ dưới.14,15,16,17,18,19,20 Năm 2010, Yakup Cil và cs đã báo cáo nghiên cứu về nhánh xuyên xa chính của ĐM cánh tay sau khi phẫu tích trên 7 xác tươi (14 cánh tay). Kết quả cho thấy có ít nhất 1 nhánh xuyên vách ra da chính hằng định ở đầu xa ĐM cánh tay, vạt từ nhánh xuyên này đủ che phủ cho tổn thương mô mềm vùng khuỷu, việc bóc tách nhánh ĐM xuyên này đơn giản hơn so với bóc tách ĐM bên trụ trên và dưới, ĐM quặt ngược trụ sau.

Kết luận của nghiên cứu cho thấy vạt từ ĐM xuyên vách ra da ở đầu xa của ĐM cánh tay cho kết quả khả quan trong che phủ khuyết hổng vùng khuỷu.21 Kể từ đó, đã có thêm nhiều tác giả thực hiện nghiên cứu nhánh xuyên đầu xa ĐM cánh tay và cũng cho kết quả gần tương tự về tính hằng định của nhánh xuyên này. Điều này tạo cơ sở cho việc áp dụng vạt nhánh xuyên này trong che phủ khuyết hổng phần mềm (KHPM) vùng khuỷu.16,17,22 Tuy nhiên, hiện tại các nghiên cứu trên chưa có sự tương đồng hoàn toàn về các số liệu của ĐM xuyên này, có thể do sự khác nhau về giải phẫu giữa các chủng tộc.16,17,21,22 Do đó, việc nghiên cứu khảo sát về nhánh xuyên đầu xa ĐM cánh tay trên người Việt Nam là thực sự cần thiết. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu này nhằm cung cấp thêm tài liệu hướng dẫn cụ thể cách thực hiện lấy vạt nhánh xuyên đầu xa ĐM cánh tay.