Đặc điểm giải phẫu các nhánh xuyên da vạt da đùi dưới ngoài - Lâm Kiếm Hồng

LÂM KIẾM HỒNG - BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHÓA 2021 – 2023 LÂM KIẾM HỒNG ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU CÁC NHÁNH XUYÊN DA - NGÀNH: NGOẠI KHOA (CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH) CỦA VẠT DA ĐÙI DƯỚI NGOÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LÂM KIẾM HỒNG ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU CÁC NHÁNH XUYÊN DA CỦA VẠT DA ĐÙI DƯỚI NGOÀI NGÀNH: NGOẠI KHOA (CHẤN THƯƠNG CHỈNH HÌNH) MÃ SỐ: 8720104 LUẬN VĂN THẠC SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. TRANG MẠNH KHÔI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH, NĂM 2023. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.

Các kết quả và số liệu nêu trong luận văn này là hoàn toàn trung thực và chưa được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả luận văn LÂM KIẾM HỒNG. i MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. iii BẢNG ĐỔI CHIẾU CÁC THUẬT NGỮ VIỆT.

iv DANH MỤC CÁC BẢNG. v DANH MỤC BIỂU ĐỒ. vii DANH MỤC CÁC HÌNH. viii PHẦN MỞ ĐẦU.

1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. 3 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Giải phẫu vùng gối. Đặc điểm mạch máu nuôi da và vạt da.

Ứng dụng của vạt da nhánh xuyên da động mạch gối trên ngoài trên lâm sàng. Lịch sử nghiên cứu. 22 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Các bước thực hiện. Xử lý số liệu. 42 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm mẫu nghiên cứu. Nguyên ủy và kích thước của động mạch gối trên ngoài. Số lượng nhánh xuyên da và kích thước của các nhánh xuyên da. Khoảng cách từ nguyên ủy và vị trí xuyên da đầu tiên của động mạch gối trên ngoài.

Sự tương quan của kích thước ĐMGTN, các nhánh xuyên da với chiều dài tuyệt đối xương đùi. Sự khác biệt giữa giới tính và bên với kích thước và vị trí của ĐMGTN và nhánh xuyên. 58 Chương 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm chung của mẫu nghiên cứu.

Nguyên ủy và kích thước của động mạch gối trên ngoài. Số lượng nhánh xuyên da và kích thước của các nhánh xuyên da. Khoảng cách từ nguyên ủy và vị trí xuyên da đầu tiên của động mạch gối trên ngoài. Sự tương quan giữa kích thước ĐMGTN, các nhánh xuyên da với chiều dài tuyệt đối xương đùi.

Sự khác biệt giữa giới và bên với kích thước và vị trí của nhánh xuyên da mẫu nghiên cứu. Các ứng dụng có thể rút ra từ nghiên cứu. Hạn chế của đề tài. 83 TÀI LIỆU THAM KHẢO Phụ lục 1: BẢNG THU THẬP SỐ LIỆU Phụ lục 2: DANH SÁCH MẪU NGHIÊN CỨU Phụ lục 3: QUYẾT ĐỊNH Y ĐỨC.

iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ĐM : Động mạch ĐMGTN : Động mạch gối trên ngoài CS : Cộng Sự KHPM : Khuyết hổng phần mềm TM : Tĩnh Mạch. iv BẢNG ĐỔI CHIẾU CÁC THUẬT NGỮ VIỆT Tiếng Anh Tiếng Việt Adipofascial flap Vạt cân mỡ Axial pattern flap Vạt mẫu trục Cheek flap Vạt má Direct perforator Mạch xuyên trực tiếp Distal cutaneous branch Nhánh da xa Dermal Trung bì Fasciocutaneous flap Vạt cân da Free flap Vạt tự do Island flap Vạt đảo Medial cutaneous branch Nhánh da giữa Musculocutaneous artery Động mạch cơ da Perforator flap Vạt mạch xuyên Septocutaneous artery Động mạch vách da Subfascial Dưới cân Superior lateral genicular artery Động mạch gối trên ngoài Prefascial Trước cân Subcutaneous Dưới da Subdermal Dưới trung bì Subepidermal Dưới biểu bì. v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1. Các kích thước giải phẫu của động mạch gối trên ngoài và nhánh xuyên da.

Các biến số cần thu thập trong nghiên cứu. Các kích thước của động mạch gối trên ngoài. Kích thước nhánh xuyên da động mạch gối trên ngoài. Chiều dài các nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài theo nhóm.

Đường kính ngoài các nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài theo nhóm. Tương quan giữa các kích thước của động mạch gối trên ngoài và nhánh xuyên da. Khoảng cách từ nguyên ủy và vị trí xuyên da đầu tiên của động mạch gối trên ngoài. Sự tương quan giữa khoảng cách từ nguyên ủy ĐMGTN và vị trí cho nhanh xuyên đầu tiên.

Sự tương quan của kích thước ĐMGTN, các nhánh xuyên da với chiều dài tuyệt đối xương đùi. Sự khác biệt giữa nam và nữ với kích thước và vị trí của ĐMGTN và nhánh xuyên. Sự khác biệt giữa bên với kích thước và vị trí của ĐMGTN và nhánh xuyên. Chiều dài động mạch gối trên ngoài.

Đường kính của động mạch gối trên ngoài ở vị trí xuất phát tại động mạch khoeo. So sánh số lượng các nhánh xuyên da giữa các nghiên cứu. Đường kính ngoài của các nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài từ các nghiên cứu. Khoảng cách từ từ vị trí cho nhánh xuyên da đến mặt phẳng của khe khớp gối.

Khoảng cách từ nơi xuất phát tại động mạch khoeo của động mạch gối trên ngoài. vii DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ 3. Đặc điểm phân bố theo nhóm tuổi của mẫu nghiên cứu. Phân bố theo chân phải-trái của mẫu nghiên cứu.

Phân bố theo giới tính của mẫu nghiên cứu. Chiều dài tuyệt đối của đùi. Phân bố theo số nhánh xuyên của mẫu nghiên cứu. Tương quan giữa khoảng cách từ nguyên ủy của ĐMGTN với khoảng các từ vị trí cho nhánh xuyên da đầu tiên của ĐMGTN.

Sự tương quan của kích thước ĐMGTN, các nhánh xuyên da với chiều dài tuyệt đối xương đùi. Tương quan giữa chiều dài tuyệt đối xương đùi với đường kính tại cuốn của ĐMGTN. Tương quan giữa chiều dài tuyệt đối xương đùi với độ dài của động mạch gối trên ngoài. Tương quan giữa độ dài ĐMGTN với độ dài nhánh xuyên da của ĐMGTN.

viii DANH MỤC CÁC HÌNH Hình 1. Giải phẫu mặt sau vùng gối. Giải phẫu mạch máu khớp gối. Nguyên ủy động mạch gối trên ngoài.

Các đám rối mạch của da và mô dưới da. Đặc điểm mạch của vạt da theo Mathes và Hansen. Phân loại vạt da cân theo Cormack và Lamberty. Hình ảnh khuyết hổng phần mềm sau bóc u vùng gối được khắc phục bằng vạt nhánh xuyên da động mạch gối trên ngoài.

Một số hình ảnh của bệnh nhân được điều trị với vạt nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài. Một số hình ảnh lâm sàng. Hình ảnh phẫu tích nhánh xuyên da động mạch gối trên ngoài. Dụng cụ phẫu tích thông thường.

Dụng cụ vi phẫu. Một số dụng cụ khác. Chiều dài tuyệt đối đùi. Giới hạn vùng cần phẫu tích.

Bộc lộ động mạch đùi. Động mạch khoeo. Hình mạch máu được bơm xanh methylen pha gelatin sau khi thắt động mạch khoeo. Đường rạch da từ giữa nếp gấp khoeo đến bờ ngoài của 1/3 dưới đùi.

Bóc tách vách gian cơ giữa cơ nhị đầu đùi với nhóm cơ trước ngoài của đùi. Bộc lộ động mạch gối trên ngoài. Bộc lộ các nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài. Hình các nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài.

Chiều dài của nhánh xuyên da thứ nhất của động mạch gối trên ngoài. Chiều dài của nhánh xuyên da thứ hai của động mạch gối trên ngoài. Chiều dài nhánh xuyên da thứ ba của động mạch gối trên ngoài 41 Hình 4. Hình ảnh bản đồ các nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài.

1 PHẦN MỞ ĐẦU Khuyết hổng mô mềm vùng gối luôn là một vấn đề thách thức đối với các phẫu thuật viên trong việc điều trị. Vùng này có ít các mô đệm dưới da nên khi gặp các chấn thương rất dễ để lộ các cấu trúc như gân xương và dây chằng. Việc không điều trị sớm và không đúng cách sẽ dẫn tới tình trạng nhiễm trùng sâu, thông vào khớp gây khó khăn hơn trong xử trí, hoặc nặng hơn dẫn đến cứng khớp, đoạn chi làm mất chức năng chi và ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống.1 Vì vậy các phẫu thuật viên chỉnh hình không những phải tìm cách che phủ sớm các khuyết hổng mà còn phải đảm bảo giữ được chức năng vận động của khớp. Phương pháp thường được lựa chọn cho các khuyết hổng phần mềm vùng gối như ghép da, vạt da ngẫu nhiên, vạt cơ có cuống tại chỗ, vạt da cân hay vạt tự do….

Tuy nhiên các phương pháp trên có một số nhược điểm như đòi hỏi vùng bóc tách rộng và hy sinh chức năng của cơ và đòi hỏi phẫu thuật viên phải có nhiều kinh nghiệm. Hiện nay có nhiều báo cáo từ tác giả về việc sử dụng vạt nhánh xuyên da đùi dưới ngoài vào điều trị các khuyết hổng phần mềm vùng gối, khắc phục nhược điểm của các phương pháp trên như: giảm thiểu mất chức năng ở vùng cho vạt, kỹ thuật đơn giản, có độ tương đồng giữa mô cho và nhận. Vạt da dưới đùi ngoài lần đầu được Hayashi2 báo cáo thực hiện thành công vào năm 1990. Trước đó vào năm 1989, Laitung3 đã báo cáo khả năng sử dụng vạt này dựa trên các nghiên cứu giải phẫu tử thi.

Năm 1995, Spokevicius và Jankauskas đã mô tả một vạt dựa trên nhánh xuyên da của động mạch gối ngoài có giải phẫu phù hợp, cuống dài và tỷ lệ thương tổn tại vùng cho thấp.4 Năm 2005, Zumiotti và cộng sự5 đã tiến hành một nghiên cứu để xác minh độ tin cậy về mặt giải phẫu của vạt da dưới đùi ngoài và thực hiện thành. 2 công vạt da này ở bốn bệnh nhân. Nguyen và cs. 6 đã thực hiện một nghiên cứu tương tự vào năm 2011 nhằm lập bản đồ rõ ràng các ranh giới của vạt và các vị trí liên quan đến các mốc xương tiêu chuẩn.

Gần đây nhất tác giả O-Wern Low và cs7 đã thực hiện các nghiên cứu trên lâm sàng về sử dụng vạt da nhánh xuyên da động mạch gối trên ngoài để sửa chữa các khuyết hổng về phần mềm, tác giả đã đánh giá 29 trường hợp trên lâm sàng trong số này có 38,5% là các khuyết hổng do chấn thương, 21,3% là các biến chứng sau bỏng, 12,8% là khuyết hổng sau điều trị cắt bỏ khối u, 10,3% là khuyết hổng do loét. Tất cả các trường hợp trên đều có kết quả thuận lợi với vết thương lành hoàn toàn, và biến chứng hay gặp nhất là hoại tử đầu vạt. Cho đến nay, Việt Nam chưa có nghiên cứu nào khảo sát cụ thể về đặc điểm giải phẫu nhánh xuyên da của động mạch gối trên ngoài.