Luận án TS: Kết cấu nghệ thuật ba tiểu thuyết Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN THỊ HUÂN KẾT CẤU NGHỆ THUẬT TRONG BỘ BA TIỂU THUYẾT ĐƢỢC NHẬN GIẢI THƢỞNG NOBEL CỦA KAWABATA (XỨ TUYẾT, NGÀN CÁNH HẠC, CỐ ĐÔ) Chuyên ngành: Văn học nƣớc ngoài Mã số chuyên ngành: 62.45 LUẬN ÁN TIẾN SĨ VĂN HỌC NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: GS. NGUYỄN ĐỨC NINH HÀ NỘI - 2017 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án tiến sĩ “Kết cấu nghệ thuật trong bộ ba tiểu thuyết được nhận giải thưởng Nobel của Kawabata (Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô)” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu và tài liệu trong luận án là trung thực và chưa được công bố trong bất kì công trình nghiên cứu nào. Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Huân MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

1 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU. 8 T ng qu n t nh h nh nghi n cứu sáng tác c Kawabata ở Việt Nam và ở nước ngoài. 25 CHƢƠNG : KẾT CẤU CỐT TRUYỆN TRONG BỘ BA TIỂU THUYẾT T T N N NH H CỦA KAWABATA. t số v n đ chung v kết c u cốt truyện.

ết c u cốt truyện trong Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô………. Kiểu kết cấu truyện c cốt truyện đ n giản. Kiểu kết cấu cốt truyện t m l …. 57 CHƢƠNG : KẾT CẤU NHÂN VẬT TRONG BỘ BA TIỂU THUYẾT T T N N NH H CỦA KAWABATA.

67 3 t số v n đ chung v kết c u nh n v t………………………………. Nh n v t và kiến tạo nh n v t trong Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô.Các kiểu kiến t o hệ thống nh n vật nam - l khách lang thang đi tìm cái đ p .Các kiểu kiến t o hệ thống nh n vật n - hiện th n của cái đ p……….T chức mối quan hệ gi a hai kiểu nh n vật. 99 CHƢƠNG : KẾT CẤU KHÔNG GIAN - THỜI GIAN TRONG BỘ BA TIỂU THUYẾT T T N N NH H CỦA KAWABATA……. 105 t số v n đ chung v kết c u không gi n - th i gi n.

ết c u không gi n - th i gi n trong Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô .Không gian - th i gian thiên nhiên .Không gian - th i gian xã hội .Không gian - th i gian huy n ảo. Tính cấp thiết của đề tài Kawabata tên đ y đủ là Yasunari Kawabata (14/06/1899 – 16/04/1972). Ông là nhà tiểu thuyết nhà phê bình l luận v n h c c nhi u đ ng g p cho sự phát triển của n n v n h c hiện đ i Nhật ản. V i tư cách nhà l luận phê bình Kawabata đã x y dựng được một hệ thống l luận phê bình trên bốn phư ng diện nguyên t c phản ánh chức n ng của ngư i nghệ sĩ đối tượng của v n h c và nghệ thuật viết v n.

Hệ thống l luận này thể hiện được quan điểm th m mĩ Kawabata trên tinh th n kế th a truy n thống và h c h i phư ng T y để cách t n v n xuôi hiện đ i Nhật ản nên c thể n i “l luận phê bình của Kawabata Yasunari thực sự đã đ ng g p không nh vào d ng phê bình thực hành của các nhà v n v a sáng tác v a viết l luận phê bình phát triển t nh ng n m của phê bình v n h c Nhật ản hiện đ i” 55; 219]. V i tư cách nhà v n nhà v n của khuynh hư ng duy mĩ ch u ảnh hưởng của trư ng phái T n cảm giác Kawabata đã để l i cho n n v n h c Nhật ản một sự nghiệp v n h c l n lao bao g m cả truyện ng n truyện trong l ng bàn tay và tiểu thuyết mà sáng tác thuộc thể lo i nào của ông c ng là b ng chứng cho sự m u mực c ng trở thành tinh hoa của n n v n h c hiện đ i Nhật ản. Trong sự nghiệp sáng tác ấy bộ ba tiểu thuyết Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô đã vinh dự mang v cho Kawabata giải thưởng Nobel cao qu vào n m 1968 vì nghệ thuật viết v n tuyệt v i và tình cảm l n lao thể hiện được bản chất tư duy Nhật ản. Và c ng c n vì bộ ba tiểu thuyết này đã thể hiện được sự thống nhất trong phong cách nghệ thuật quan niệm th m mĩ quan niệm nghệ thuật v con ngư i của Kawabata.

ởi n i đến “bộ ba” là n i ba cá thể ba đ n v độc lập nhưng l i c nh ng n t chung c mối quan hệ ch t ch v i nhau như ba m t của một vấn đ. Nh thế nên t n m thế gi i biết đến một ngư i con ưu t của n n v n h c Nhật ản mang tên Yasunari Kawabata – nhà v n “tiêu biểu cho một khuynh hư ng r rệt nh m n ng niu gi gìn một 1 phong cách d n tộc truy n thống thu n khiết” 5 ; 5 ], “ngư i thấu hiểu một cách tinh tế ph n ngư i c “biệt tài trong nghệ thuật t o hình biết truy n đ t mối quan hệ gi a con ngư i ch nh xác đến mức ngư i đ c không nghi ng gì v t nh ch n thực của n ” 5 ; 1050] ngư i ch d ng “vài phư ng tiện t i mà n i lên được nhi u nhất biết d ng ngôn ng và màu s c để truy n đ t các cảm x c và kinh nghiệm nhìn đ i của mình” 5 ; 1034] ngư i đã “b ng cách của riêng của mình đ ng g p vào việc b c một nh p c u tinh th n gi a phư ng ông và phư ng T y” 56; 960]….Qua bộ ba tiểu thuyết này ngay t n m thế gi i đã biết đến một Nhật ản đ p và đ y b n v v n h a bên c nh một Nhật ản giàu v kinh tế m nh v khoa h c kĩ thuật. Vậy nên việc nghiên cứu tìm hiểu sáng tác Kawabata n i chung Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc, Cố đô n i riêng là c n thiết để không ch thêm hiểu v giá tr bộ ba tiểu thuyết – một “hiện tượng xuất s c trong v n h c Nhật ản và v n h c thế gi i” [56; 1052] hiểu thêm v phong cách nghệ thuật Kawabata mà c n để hiểu thêm v n h a Nhật ản c ng là để m i độc giả Việt Nam tìm thấy con đư ng đến v i thế gi i ch n – thiện – mĩ, đến v i tình yêu v n h a truy n thống d n tộc mình qua cách yêu v n h a truy n thống Nhật ản của Kawabata. V i sự c n thiết n i trên, việc nghiên cứu Kawabata ở Việt Nam và trên thế gi i đã được b t đ u ngay t nh ng n m của thế k trư c.

Tuy nhiên số lượng các công trình nghiên cứu chưa nhi u chủ yếu là các bài báo đ ng trên các t p ch. Nội dung nghiên cứu chủ yếu tập trung theo hai hư ng Hư ng thứ nhất nghiên cứu nh ng vấn đ khái quát như con ngưởi - cuộc đ i sự nghiệp sáng tác phong cách nghệ thuật quan niệm th m mĩ Kawabata…Hư ng thứ hai thiên v cảm th ph n t ch giá tr nghệ thuật ở một ho c một vài tác ph m của Kawabata. C n một công trinh nghiên cứu s u v ết c u nghệ thu t trong tiểu thuyết đư c nh n gi i thưởng No el c w t (Xứ tuyết, Ngàn cánh hạc Cố đô) theo sự quan sát của ch ng tôi, cho đến này v n chưa c. Trong khi đ việc nghiên cứu Xứ tuyết, Ngàn 2 cánh hạc, Cố đô t g c độ kết cấu nghệ thuật không ch là một cách để hiểu thêm v đ c điểm thi pháp phong cách sáng tác, quan niệm th m mĩ quan niệm nghệ thuật v con ngư i và cuộc đ i của Kawabata mà c n là một trong nh ng con đư ng g p ph n li giải một cách khoa h c tài n ng t chức bộ ba tiểu thuyết đã mang v cho Kawabata giải thưởng Nobel cao qu.

H n n a n i đến Kawabata là n i đến nhà v n c cuộc đ i đ y b n v i biệt danh “ông chủ tang l ” “l khách lang thang đi tìm cái đ p” là n i đến một ngư i luôn phản đối hành động tự sát nhưng l i lựa ch n tự sát để kết th c cuộc đ i. C n n i đến v n nghiệp Kawabata là n i đến hiện tượng v n h c kh giải mã không ch v i ngư i nư c ngoài mà v i cả ngư i Nhật. ởi các sáng tác của Kawabata n i chung bộ ba tiểu thuyết mang l i cho ông giải thưởng Nobel n i riêng thư ng là nh ng truyện c cốt truyện đ n giản như không c cốt truyện ngôn ng giàu t nh biểu tượng và n d kì diệu như th nh c. y là thứ v n chư ng đ i h i độc giả “phải vận d ng m i giác quan để nhận thức mở m t mà nhìn lấy tai mà nghe trải l ng ra mà nhận” 6; 45] nên không t độc giả đ c nhưng không hiểu hiểu t ho c hiểu chưa đ ng d ng nghệ thuật của nhà v n như trư ng hợp Ngàn cánh hạc: “nếu các v nghĩ r ng trong thiên truyện Ngàn cánh hạc tôi muốn mô tả v đ p của t m h n và nh ng hình thức nghi l trà đ o đi u đ là không đ ng.

Thật ra là ngược l i tôi chối b n tôi cảnh báo chống l i sự phàm t c thô thiển mà nh ng nghi thức trà đ o hiện nay đang sa vào” 5 ; 964].