Luận án: Ảnh hưởng sáng tạo nhân viên đến kết quả kinh doanh doanh nghiệp vùng ĐBSCL

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ NGUYỄN THANH TÚ NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA SÁNG TẠO CỦA NHÂN VIÊN ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ NGÀNH: 62.02 THÁNG 01 NĂM 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ NGUYỄN THANH TÚ MÃ SO NCS: P0815005 NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA SÁNG TẠO CỦA NHÂN VIÊN ĐẾN KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP Ở ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÀNH QUẢN TRỊ KINH DOANH MÃ NGÀNH: 62.02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS. NGUYỄN HỮU ĐẶNG TS. TRẦN THANH LIÊM THÁNG 01 NĂM 2022 TRANG CHẤP THUẬN CỦA HỘI ĐỒNG Luận án “Nghiên cứu ảnh hưởng của sáng tạo của nhân viên đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ở đồng bằng sông Cửu Long” do học viên Nguyễn Thanh Tú thực hiện, dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Hữu Đặng và TS.

Trần Thanh Liêm. Luận án đã báo cáo và được Hội đồng chấm luận án thông qua ngày ………… Ủy viên Thư ký …………………………… …………………………… Phản biện 1 Phản biện 2 …………………………… …………………………… Cán bộ hướng dẫn Chủ tịch Hội đồng …………………………… …………………………… i LỜI CÃM ƠN Tác giả xin chân thành cám ơn: Tất cả Quý thầy cô Khoa Kinh tế, Quý thầy cô ở bộ môn Quản trị, Trường Đại học Cần Thơ đã cung cấp kiến thức và hướng dẫn cho tôi trong suốt quá trình học tập. Nguyễn Hữu Đặng là người hướng dẫn chính, và thầy TS. Trần Thanh Liêm là người hướng dẫn phụ đã tận tình hướng dẫn, góp ý cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình thực hiện nghiên cứu này.

Quý Thầy cô, anh, chị công tác tại Trung tâm Học liệu đã tạo điều kiện cho tôi trong quá trình tìm kiếm tài liệu đề hoàn thành luận án. Tôi gửi lời cám ơn chân thành đến lãnh đạo và nhân viên của các doanh nghiệp đang hoạt động khu vực đồng bằng sông Cửu Long đã hỗ trợ tôi trong thời gian phỏng vấn lấy mẫu nghiên cứu. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến gia đình và tất cả bạn bè đã giúp đỡ, động viên tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án. Cuối cùng, tôi cảm ơn khoa Sau Đại học Trường đại học Cần Thơ đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành được nghiên cứu này.

Trân trọng! Cần Thơ, ngày 08 tháng 01 năm 2022 NCS. Nguyễn Thanh Tú ii TÓM TAT Sáng tạo của nhân viên trong doanh nghiệp có vai trò rất quan trọng đối với doanh nghiệp, giúp tăng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Vai trò của sự sáng tạo của nhân viên có tầm quan trọng đặc biệt trong các công ty vì họ đóng vai trò là người tiền tuyến, là người tiếp cận thông tin thị trường, tiếp xúc thường xuyên với khách hàng, các nhà cung cấp,… và họ cũng am tường về tình hình phát triển của công ty. Tuy nhiên, các doanh nghiệp chưa thật sự có giải pháp thỏa đáng, phù hợp để tạo lập môi trường khuyến khích, thúc đẩy sáng tạo của nhân viên, nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.

Nghiên cứu này nhằm khám phá đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến sáng tạo của các nhân viên, và ảnh hưởng của sáng tạo của nhân viên đến kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp lớn khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu kế thừa mô hình lý thuyết về ba nhân tố ảnh hưởng đến sáng tạo của Amabile, kế thừa kết quả nghiên cứu của Eder và Sawyer (2008), Houghton và Dillello (1999), Oldham và Cummings (1996), Shalley và cộng sự (2004), Tierney và cộng sự (1999), Bùi Thị Thanh (2014),. để xây dựng mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu được thực hiện dựa trên phỏng vấn trực tiếp 749 nhân viên làm việc trong các phòng ban của các doanh nghiệp lớn trong khu vực đồng bằng sông Cửu Long.

Luận án sử dụng phương pháp (i) kiểm định độ tin cậy thang đo bằng Cronbach’s alpha để đánh giá chất lượng các thang đo trong mô hình, (ii) phân tích nhân tố khám phá EFA (Exploratory Factor Analysis) để kiểm định giá trị phân biệt và hội tụ của các nhân tố trong mô hình, (iii) phân tích nhân tố khẳng định CFA (Confirmatory Factor Analysis) để xác định sự phù hợp của dữ liệu nghiên cứu với mô hình lý thuyết, và (iv) mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modeling) để kiểm định mối quan hệ giữa các nhân tố ảnh hưởng đến sáng tạo, và ảnh hưởng của sáng tạo đến kết quả hoạt động kinh doanh. Kết quả nghiên cứu cho thấy rằng (i) động lực nội tại, (ii) tự chủ trong sáng tạo, (iii) tự chủ trong công việc, (iv) phong cách tư duy sáng tạo, và (v) môi trường làm việc của nhân viên trong doanh nghiệp có tác động tích cực đến sự sáng tạo của nhân viên, và sáng tạo của nhân viên có ảnh hưởng tích cực đến kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp lớn khu vực đồng bằng sông Cửu Long. Nghiên cứu này nhằm hỗ trợ cho các doanh nghiệp lớn tạo lập một môi trường thúc đẩy sáng tạo cho nhân viên thông qua mô hình nghiên cứu về 5 nhóm nhân tố thúc đẩy sáng tạo, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh cũng như iii nâng cao kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng đánh giá thực trạng kết quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp lớn khu vực đồng bằng sông Cửu Long để từ đó đề ra các giải pháp, nhằm tạo lập môi trường thúc đẩy sáng tạo cho nhân viên mang tính khả thi cao.

Từ khóa: Sáng tạo, kết quả hoạt động kinh doanh, tự chủ, động lực. iv ABSTRACT Employee’s creativity in the enterprise plays a very important role in the business, helping to increase the efficiency of the business, the creativity of employees is recognized as a key factor to create a competitive advantage. The role of employees' creativity is of particular importance in companies because they act as frontlines, access to market information, in regular contact with customers, and in business suppliers, etc. and they are also knowledgeable about the company's development.

However, businesses firm do not really have satisfactory and suitable solutions to create an environment that encourages and promotes the creativity of employees in order to enhance their competitiveness. The study aims to explore and measure the factors that influence employees' creativity, and the effect of creativity on business performance in large enterprises in the Mekong Delta. The study inherits the theoretical model of Amabile's three factors influencing creativity, inherits the research results of Eder and Sawyer (2008), Houghton and Dillello (1999), Oldham and Cummings (1996), Shalley et. The study was conducted based on direct interviews with 749 employees working in departments of large enterprises in the Mekong Delta.

The author used the method of (i) testing the reliability of the scale with Cronbach alpha to evaluate the quality of the scales in the model, (ii) Exploratory factor analysis (EFA) to verify the differentiation and convergence of the model (iii) Confirmatory factor analysis (CFA) to determine the suitability of research data with theoretical models, (iv) Structural equation modeling (SEM) for testing the relationship between the factors that influence creativity. The research results confirm that (i) intrinsic motivation, (ii) creative autonomy, (iii) autonomy in work, (iv) creative thinking style, and (v) working environment that employee work in the enterprise has a positive impact on the employee's creativity, and creativity has a positive effect on the business performance of large enterprises in the Mekong Delta. This study aims to support large enterprises to create an environment that promotes creativity for employees through a research model on 5 groups of factors that promote creativity, thereby improving competitiveness as well as improving productivity business performance of the enterprise. In addition, the study also assesses the current status of business results of large enterprises in the Mekong Delta region to propose solutions to create a highly feasible environment to promote creativity for employees.

Keywords: Creativity, business results, autonomy, motivation. v LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng sử dụng để bảo vệ ở bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cám ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Cần Thơ, ngày 08 tháng 01 năm 2022 Người hướng dẫn Nghiên cứu sinh PGS.

Nguyễn Hữu Đặng TS. Trần Thanh Liêm Nguyễn Thanh Tú vi MỤC LỤC CHƯƠNG 1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.1 Mục tiêu chung.2 Mục tiêu cụ thể.3 CÂU HỎI NGHIÊN CỨU.4 PHẠM VI VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Đối tượng nghiên cứu.2 Đối tượng khảo sát.3 Không gian nghiên cứu.4 Thời gian nghiên cứu.5 Phương pháp nghiên cứu.5 Ý NGHĨA VÀ PHÁT HIỆN CỦA NGHIÊN CỨU.6 BO CỤC CỦA LUẬN ÁN. 10 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU.1 Sáng tạo (Creativity).2 Sự sáng tạo của cá nhân trong tổ chức (Employee’s creativity).5 Môi trường làm việc (Working environment).6 Tính tự chủ (Self-control).7 Phong cách tư duy sáng tạo (Creative cognitive style).8 Kết quả hoạt động kinh doanh (Firm performance).2 Các lý thuyết nền về sáng tạo.1 Các xu hướng tiếp cận.2 Lý thuyết tiếp cận truyền thống của Gough.3 Lý thuyết tiếp cận đổi mới.2 LƯỢC KHÃO TÀI LIỆU.1 Các nhân tố thúc đẩy sáng tạo.1 Động lực nội tại.2 Tự chủ trong công việc.3 Tự chủ trong sáng tạo.4 Phong cách tư duy sáng tạo.5 Môi trường làm việc.6 Các nhân tố khác trong mô hình thúc đẩy sáng tạo.2 Đo lường kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.1 Đo lường kết quả hoạt động kinh doanh bằng các chỉ số mục tiêu (Objective measurment).2 Đo lường kết quả kinh doanh bằng bộ thang đo đánh giá cảm nhận (Perceptive measurement).3 Ãnh hưởng của sáng tạo đến kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.3 ĐÁNH GIÁ CÁC TÀI LIỆU LƯỢC KHÃO.1 Đánh giá chung các tài liệu lược khảo.2 Khoảng trống của các nghiên cứu trước.4 CÁC GIÃ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. 62 THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU.1 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU.2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.1 Phương pháp nghiên cứu định tính.2 Phương pháp nghiên cứu định lượng.1 Phương pháp thu thập số liệu.64 a) Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.64 b) Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp.2 Phương pháp xác định cỡ mẫu.3 Phương pháp chọn mẫu và quan sát mẫu.3 Phương pháp phân tích.1 Phương pháp thống kê mô tả.2 Kiểm định thang đo qua hệ số Cronbach’s alpha.3 Phương pháp phân tích nhân tố khám phá EFA.4 Phương pháp phân tích nhân tố khẳng định CFA.5 Mô hình cấu trúc tuyến tính SEM (Structural Equation Modelling).6 Phân tích cấu trúc đa nhóm.3 NGHIÊN CỨU SƠ BỘ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN THANG ĐO .1 Nghiên cứu định tính khám phá đề xuất thang đo sơ bộ.1 Thang đo sáng tạo.2 Thang đo các nhân tố ảnh hưởng đến sáng tạo.3 Thang đo kế quả hoạt động kinh doanh.