Luận án Nghiên cứu vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các doanh nghiệp phi tài chính ở Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NGUYỄN HỒNG NGA NGHIÊN CỨU VẬN DỤNG CÁC MÔ HÌNH TÍNH GIÁ TRONG KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, Năm 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THƯƠNG MẠI NGUYỄN HỒNG NGA NGHIÊN CỨU VẬN DỤNG CÁC MÔ HÌNH TÍNH GIÁ TRONG KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM Chuyên ngành: Kế toán Mã số : 934.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: 1.TS Lê Thị Thanh Hải 2.TS Hà Thị Thúy Vân Hà Nội, Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của cá nhân. Các dữ liệu được sử dụng trong luận án là có nguồn gốc rõ ràng và trung thực. Kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác. Hà Nội, ngày ……tháng……….

Tác giả luận án Nguyễn Hồng Nga ii LỜI CẢM ƠN Em xin được gửi lời cám ơn chân thành tới các Thầy, Cô trong Ban giám hiệu, Khoa Sau đại học, Khoa Kế toán Kiểm toán của Trường ĐH Thương Mại đã luôn động viên và tạo điều kiện giúp em hoàn thành luận án. Đặc biệt, em xin được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai giáo viên hướng dẫn là PGS.TS Lê Thị Thanh Hải và PGS.TS Hà Thị Thuý Vân. Với sự hướng dẫn nhiệt tình và đầy trách nhiệm, những lời động viên quý báu của các cô đã giúp em vượt qua những khó khăn để hoàn thiện luận án này. Em xin cảm ơn các cơ quan, các doanh nghiệp, các cá nhân, các nhà khoa học đã tạo điều kiện giúp đỡ để em có được những dữ liệu phục vụ cho nghiên cứu của luận án.

Cuối cùng, em xin cảm ơn gia đình, bạn bè và đồng nghiệp đã luôn ủng hộ, giúp đỡ, tạo điều kiện tốt nhất cho em trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Hà Nội, ngày ……tháng………. Tác giả luận án Nguyễn Hồng Nga iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. ii MỤC LỤC.iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT.

vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH. viii DANH MỤC BẢNG BIỂU. ix DANH MỤC HÌNH VẼ. x PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn.

Kết cấu của luận án. 6 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .1 Nghiên cứu về cơ sở tính giá và mô hình tính giá trong kế toán .2 Nghiên cứu về quan điểm vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ .3 Nghiên cứu liên quan đến khả năng vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ .4 Xác định khoảng trống và câu hỏi nghiên cứu. 22 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 23 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VẬN DỤNG CÁC MÔ HÌNH TÍNH GIÁ TRONG KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP .1 Khái quát chung về tài sản cố định trong doanh nghiệp .1 Khái niệm tài sản cố định trong doanh nghiệp .2 Phân loại tài sản cố định .3 Đặc điểm TSCĐ trong DN .4 Yêu cầu quản lý, yêu cầu cung cấp thông tin TSCĐ .2 Khái quát chung về các mô hình tính giá trong kế toán.1 Mô hình tính giá và các yếu tố của mô hình tính giá trong kế toán.2 Nghiên cứu về các mô hình tính giá trong kế toán .3 Kế toán TSCĐ trong doanh nghiệp theo các mô hình tính giá .1 Đo lường và ghi nhận ban đầu đối với TSCĐ .2 Đo lường và ghi nhận TSCĐ sau ghi nhận ban đầu .3 Dừng ghi nhận đối với tài sản cố định .4 Trình bày thông tin kế toán tài sản cố định trên báo cáo tài chính .4 Các yếu tố ảnh hưởng đến vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ .1 Cơ sở lý thuyết nền tảng .2 Khái quát các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng cơ sở tính giá theo GTHL trong kế toán TSCĐ .3 Mô hình nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến áp dụng cơ sở tính giá theo GTHL trong kế toán TSCĐ .5 Nghiên cứu vận dụng các mô hình tính giá trong quy định kế toán TSCĐ tại một số quốc gia trên thế giới và bài học kinh nghiệm với Việt Nam .1 Nghiên cứu vận dụng các mô hình tính giá trong quy định kế toán TSCĐ tại một số quốc gia trên thế giới.

Bài học kinh nghiệm với Việt Nam. 68 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2. 70 CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Thiết kế nghiên cứu .1 Quy trình nghiên cứu .2 Thang đo nghiên cứu .3 Xây dựng bảng câu hỏi .2 Phương pháp thu thập dữ liệu .1 Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp .2 Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp.3 Phương pháp xử lý và phân tích dữ liệu. 82 KẾT LUẬN CHƯƠNG 3.

84 CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG VẬN DỤNG CÁC MÔ HÌNH TÍNH GIÁ TRONG KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM .1 Tổng quan về tài sản cố định trong các DN phi tài chính ở Việt Nam 85 4.1 Khái quát về doanh nghiệp phi tài chính ở Việt Nam .2 Đặc điểm TSCĐ tại các DN phi tài chính ở Việt Nam .2 Thực trạng vận dụng các mô hình tính giá trong quy định kế toán TSCĐ của Việt Nam .1 Thực trạng vận dụng các mô hình tính giá trong quy định kế toán TSCĐ giai đoạn trước khi ban hành CMKT Việt Nam.2 Thực trạng vận dụng các mô hình tính giá trong quy định kế toán TSCĐ giai đoạn sau khi ban hành CMKT Việt Nam .3 Đánh giá thực trạng vận dụng các mô hình tính giá trong quy định kế toán TSCĐ của Việt Nam .3 Kết quả khảo sát thực trạng vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các DN phi tài chính ở Việt Nam .1 Đo lường và ghi nhận ban đầu đối với TSCĐ .2 Đo lường và ghi nhận TSCĐ sau ghi nhận ban đầu .3 Dừng ghi nhận đối với TSCĐ .4 Trình bày thông tin kế toán TSCĐ trên báo cáo tài chính.5 Đánh giá thực trạng vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các DN phi tài chính ở Việt Nam .4 Kết quả khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các DN phi tài chính .1 Kết quả thống kê mô tả .2 Kết quả kiểm định chất lượng thang đo .3 Phân tích khám phá yếu tố .4 Phân tích mối quan hệ giữa các yếu tố .5 Kết quả phân tích hồi quy logistics .6 Kết quả kiểm định sự khác biệt. 126 KẾT LUẬN CHƯƠNG 4. 127 CHƯƠNG 5: ĐỊNH HƯỚNG, QUAN ĐIỂM VÀ ĐỀ XUẤT NHẰM VẬN DỤNG CÁC MÔ HÌNH TÍNH GIÁ TRONG KẾ TOÁN TÀI SẢN CỐ ĐỊNH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP PHI TÀI CHÍNH Ở VIỆT NAM .1 Định hướng và quan điểm vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các DN phi tài chính ở Việt Nam .2 Yêu cầu vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các DN phi tài chính ở Việt Nam.3 Một số đề xuất nhằm vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại các DN phi tài chính ở Việt Nam .1 Lộ trình vận dụng các mô hình tính giá trong kế toán TSCĐ tại DN phi tài chính ở Việt Nam .2 Đo lường và ghi nhận ban đầu đối với TSCĐ .3 Đo lường và ghi nhận TSCĐ sau ghi nhận ban đầu.4 Trình bày thông tin kế toán TSCĐ trên BCTC .5 Đóng góp của luận án .6 Hạn chế của nghiên cứu và hướng nghiên cứu trong tương lai. 156 KẾT LUẬN CHƯƠNG 5.

158 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT STT Từ viết tắt Giải nghĩa đầy đủ 1 BC Báo cáo 2 BCTC Báo cáo tài chính 3 BTC Bộ Tài Chính 4 BCĐKT Bảng cân đối kế toán 5 CMKT Chuẩn mực kế toán 6 CĐKT Chế độ kế toán 7 CP Cổ phần 8 DN Doanh nghiệp 9 ĐGL Đánh giá lại 10 HMLK Hao mòn luỹ kế 11 GTCL Giá trị còn lại 12 GTHL Giá trị hợp lý 13 KMLT Khuôn mẫu lý thuyết 14 KQKD Kết quả kinh doanh 15 LN Lợi nhuận 16 SCL Sửa chữa lớn 17 SX Sản xuất 18 SXKD Sản xuất kinh doanh 19 QĐ Quyết định 20 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 21 TS Tài sản 22 TSCĐ Tài sản cố định 23 TSCĐHH Tài sản cố định hữu hình 24 TSCĐVH Tài sản cố định vô hình 25 TT Thông tư 26 TK Tài khoản 27 VCSH Vốn chủ sở hữu 28 VN Việt Nam 29 XDCB Xây dựng cơ bản viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH Từ viết STT Tiếng Anh Giải nghĩa tiếng Việt tắt The Association of Chartered Hiệp hội kế toán công chứng 1 ACCA Certified Accountants Anh quốc 2 ADB Asian Development Bank Ngân hàng phát triển châu Á Australia Generally Accepted Accounting 3 Chuẩn mực kế toán tại Úc GAAP Principles in Australia Financial Accounting Standards Hội đồng tiêu chuẩn kế toán 4 FASB Board tài chính Generally Accepted Accounting Các nguyên tắc kế toán thừa 5 G GAAP Principles in Germany nhận chung tại Đức International Accounting 6 IAS Chuẩn mực kế toán quốc tế Standards International Accounting Hội đồng chuẩn mực kế toán 7 IASB Standards Board quốc tế International Finance 8 IFC Công ty tài chính quốc tế Corporation International Financial Chuẩn mực báo cáo tài 9 IFRS Reporting Standards chính quốc tế 10 IMF International Monetary Fund Quỹ tiền tệ quốc tế UK Generally Accepted Accounting Các nguyên tắc kế toán thừa 11 GAAP Principles in United Kingdom nhận chung tại Anh US Generally Accepted Accounting Các nguyên tắc kế toán thừa 12 GAAP Principles in United States nhận chung tại Hoa Kỳ Vietnam Association of Hội Kế toán và Kiểm toán 13 VAA Accountants and Auditors Việt Nam Vietnam Association of Hội kiểm toán viên hành 14 VACPA Certified Public Accountants nghề Việt Nam Vietnamese Accounting Chuẩn mực kế toán Việt 15 VAS Standards Nam 16 WB World Bank Ngân hàng thế giới 17 WTO World Trade Organization Tổ chức thương mại thế giới ix DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 2.1: Bảng so sánh về áp dụng các cơ sở đo lường trong kế toán TSCĐ theo IFRS, UK GAAP và Australian GAAP .2: Bảng so sánh về áp dụng các cơ sở đo lường trong kế toán TSCĐ theo G GAAP, UK GAAP và IFRS .1: Tổng hợp thang đo nghiên cứu đề xuất .2: Kết quả tổng hợp thang đo nghiên cứu chính thức .1: Bảng thống kê tình hình hoạt động của các DN phi tài chính đang hoạt động có KQSXKD (Phân theo ngành kinh tế) – Năm 2018 .