Luận án tiến sĩ: Nhân tố ảnh hưởng hiệu quả tài chính du lịch Việt Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI ĐẶNG THỊ THÚY CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP NGÀNH DU LỊCH VIỆT NAM Ngành: Quản trị kinh doanh Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Đặng Thu Thủy 2.TS Trần Hữu Cường HÀ NỘI - 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng số liệu và kết quả nghiên cứu của luận án này là trung thực, không trùng lặp với đề tài khác. Mọi dữ liệu kế thừa từ các nghiên cứu, tài liệu khác đều đã được trích dẫn đầy đủ. Tác giả luận án Đặng Thị Thúy MỤC LỤC MỞ ĐẦU.

TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP NGÀNH DU LỊCH .Các nghiên cứu về kết quả và hiệu quả của doanh nghiệp .Các nghiên cứu về hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch .Các nghiên cứu đo lường hiệu quả tài chính của doanh nghiệp .Các nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch .Khoảng trống cần nghiên cứu. 40 TIỂU KẾT CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH VÀ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP. Khái niệm về du lịch và kinh doanh du lịch.

Khái niệm, vai trò, đặc điểm của doanh nghiệp du lịch. Quản trị tài chính trong doanh nghiệp. Khái niệm và vai trò của quản trị tài chính doanh nghiệp. Nội dung quản trị tài chính doanh nghiệp.

Hiệu quả tài chính doanh nghiệp. Cách đo lường hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. Lý thuyết nền liên quan đến luận án .1 Lý thuyết đại diện (Agency Theory): .2 Lý thuyết đánh đổi (Trade off theory) .3 Lý thuyết trật tự phân hạng (Pecking order theory) của Myer (1984) .4 Lý thuyết về quản trị (Management Theory).5 Lý thuyết về cấu trúc vốn (Capital Structure Theory). 83 TIỂU KẾT CHƯƠNG 2.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Mô hình nghiên cứu. Đo lường và mã hóa các biến .1 Đo lường biến phụ thuộc.2 Đo lường biến độc lập. Dữ liệu nghiên cứu và mẫu nghiên cứu .1 Dữ liệu nghiên cứu .2 Mẫu nghiên cứu.

Phân tích dữ liệu. 91 TIỂU KẾT CHƯƠNG 3. PHÂN TÍCH ĐÁNH GIÁ CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG TỚI HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP NGÀNH DU LỊCH VIỆT NAM. Tổng quan về ngành du lịch Việt Nam.

Tổng quan về các doanh nghiệp du lịch của Việt Nam. Thực trạng hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch Việt Nam qua phân tích định tính. Tác động của các nhân tố tới hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch Việt Nam qua phân tích định lượng. Phân tích tương quan.

Phân tích hồi quy ảnh hưởng của các nhân tố tới hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp du lịch Việt Nam. 113 TIỂU KẾT CHƯƠNG 4. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ TÀI CHÍNH CỦA DOANH NGHIỆP DU LỊCH VIỆT NAM .Ảnh hưởng của bối cảnh trong nước và quốc tế tới hoạt động của doanh nghiệp du lịch Việt Nam. Bối cảnh quốc tế.

Bối cảnh trong nước.Định hướng phát triển doanh nghiệp du lịch Việt Nam. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả tài chính của các doanh nghiệp du lịch Việt Nam. Các giải pháp tăng khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Giải pháp về tăng quy mô doanh nghiệp du lịch.

Giải pháp về giữ vững và tăng tốc độ tăng trưởng của doanh nghiệp du lịch. Giải pháp về đảm bảo tính thanh khoản. Các giải pháp tăng hiệu quả sử dụng tài sản. Giải pháp về đẩy mạnh áp dụng công nghệ trong hoạt động kinh doanh .Một số kiến nghị nâng cao hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch Việt Nam.

157 CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ. 158 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 186 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Các ký hiệu, chữ viết tắt Nguyên nghĩa BSC Balanced Scorecard - Thẻ điểm cân bằng BEP Basic profitability coefficient of business capital - Hệ số sinh lời cơ bản của vốn kinh doanh EAT Earning after Tax - Lợi nhuận ròng EBITDA Earnings Before Interest, Taxes, Depreciation and Amortization - Thu nhập trước lãi vay, thuế và khấu hao EBIT Earnings Before Interest and Tax - Lợi nhuận trước lãi vay và thuế EBT Earning Before Tax - Lợi nhuận trước thuế LNST Lợi nhuận sau thuế NCS Nghiên cứu sinh ROA Return On Asset – Lợi nhuận trên tài sản ROCE Return on capital employed - Lợi nhuận trên vốn sử dụng ROE Return On Equity – Lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu ROI Return on Investment - Lợi tức đầu tư ROS Return on Sales – Lợi nhuận trên doanh thu TNDN Thu nhập doanh nghiệp DANH MỤC HÌNH Hình 2. 1: Mô hình phân tích tài chính kim tự tháp Du Pont.

1: Mô hình nghiên cứu các nhân tố tác động tới hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch. 1: Số lượng doanh nghiệp ngành du lịch giai đoạn 2010-2021. 2: Tỷ trọng số lượng doanh nghiệp ngành du lịch so với cả nước và cơ cấu doanh nghiệp ngành du lịch (%). 101 DANH MỤC BẢNG BIỂU Bảng 1.

1: Bảng tổng hợp các công trình nghiên cứu về các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả tài chính của doanh nghiệp. 1: Các biến trong mô hình nghiên cứu………………………………. 1: Số lượt khách đến quốc tế đến Việt Nam giai đoạn 2010-2021. 2: Tổng thu từ khách du lịch giai đoạn 2010-2021.

3: Số lượng khách du lịch nội địa của Việt Nam. 4: Cơ sở lưu trú và số buồng của Việt Nam giai đoạn 2010-2019. 5: Cơ sở lưu trú du lịch phân theo xếp hạng. 6: Tăng trưởng về số lượng lao động ngành du lịch giai đoạn 2010- 2020.

7: Số lượng lao động hàng năm doanh nghiệp ngành du lịch giai đoạn 2010-2020. 8: Tỷ số lợi nhuận ròng trên tài sản (ROA) của doanh nghiệp ngành du lịch Việt Nam (%). 9: Tỷ số lợi nhuận ròng trên vốn chủ sở hữu (ROE) của doanh nghiệp ngành du lịch Việt Nam. 10: Phân tích tương quan trong mô hình nghiên cứu với biến phụ thuộc là ROA.

11: Phân tích tương quan trong mô hình nghiên cứu với biến phụ thuộc là ROE. 12: Kết quả mô hình hồi quy tác động của các nhân tố tới hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch. Tính cấp thiết Du lịch là một trong những ngành kinh tế dịch vụ quan trọng được các quốc gia trên thế giới chú trọng, có mối quan hệ sâu sắc với nhiều ngành kinh tế mũi nhọn khác của nền kinh tế mỗi quốc gia. Du lịch không chỉ là một ngành dịch vụ quan trọng mà còn có mối quan hệ mật thiết với các ngành kinh tế khác như y tế, thương mại, hải quan, giao thông vận tải, tài chính.

Sự phát triển của ngành du lịch có thể kéo theo sự phát triển của nhiều ngành khác, tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực cho nền kinh tế. Sự mở cửa và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đã cải thiện chất lượng cuộc sống cho người dân, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành du lịch để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của dân cư. Ngành du lịch Việt Nam đã khẳng định vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, điều này được thể hiện qua việc ngành du lịch đã đóng góp 9,2% vào GDP năm 2019 (do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19 nên ngành chỉ đóng góp 3,58% năm 2020 và 1. Đại dịch Covid-19 đã gây ra những tổn thất nghiêm trọng cho ngành du lịch, làm giảm số lượng khách du lịch và khiến nhiều doanh nghiệp phải đóng cửa tạm thời hoặc vĩnh viễn.

Việc nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến hiệu quả tài chính của doanh nghiệp du lịch sẽ giúp các doanh nghiệp trong ngành chuẩn bị tốt hơn để đối phó với các khủng hoảng tương tự trong tương lai. Những năm gần đây ngành du lịch Việt Nam đã đạt được những kết quả rất ấn tượng với sự tăng trưởng vượt bậc về lượng khách du lịch quốc tế. Nếu như năm 2015 lượng khách quốc tế đến Việt Nam chỉ đạt 7.9 triệu lượt khách thì đến năm 2019 đã tăng lên 18 triệu năm 2019 với mức tăng trưởng trung bình giai đoạn này là 22,7% - một trong những mức tăng trưởng cao nhất thế giới (Thanh Giang, 2023). Bên cạnh đó, sự phát triển của ngành du lịch Việt Nam còn được thể hiện qua tổng thu từ của ngành tăng từ 96 nghìn tỷ đồng năm 2010 lên 755 nghìn tỷ đồng năm 2019- tương ứng với tốc độ tăng trưởng là hơn 686% (Cục du lịch quốc gia Việt Nam, 2021).

1 Mặc dù đã đạt được những thành tựu đáng kể, ngành du lịch Việt Nam phải đối mặt với một số khó khăn về cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ, công tác quảng bá còn hạn chế, thiếu các ngành công nghiệp giải trí để hỗ trợ ngành du lịch, các vấn đề về vệ sinh môi trường, các nguồn lực cho phát triển ngành du lịch còn hạn chế…(Thanh Giang, 2023). Ngành du lịch Việt Nam chủ yếu vẫn hoạt động manh mún với phần lớn doanh nghiệp là nhỏ và vừa, năng lực cạnh tranh thấp (Nguyễn Thùy Linh, 2021). Các doanh nghiệp du lịch Việt Nam đang đứng trước nhiều khó khăn thách thức như năng suất lao động ở mức thấp, sản phẩm nghèo nàn thiếu tính đặc trưng, công tác quảng bá mang tính nhỏ lẻ, tự phát, công tác nghiên cứu khách hàng và thị trường còn nhiều hạn chế, các vấn đề về nguồn nhân lực của ngành…Ngoài ra sự tham gia vào trong chuỗi giá trị, hoặc sự tham gia của các doanh nghiệp lớn vào ngành du lịch còn rất hạn chế. Do vậy, doanh nghiệp du lịch Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn đặc biệt là khó khăn về vốn và tiếp cận vốn.

Chính sách phát triển và hỗ trợ ngành du lịch và các doanh nghiệp du lịch còn nhiều hạn chế như thể chế chính sách phát triển còn thiếu và chưa đồng bộ, chưa có những chính sách ưu đãi và hỗ trợ doanh nghiệp du lịch mang tính đột phá, đặc biệt là các chính sách liên quan đến tài chính, đất đai, đầu tư, xuất nhập cảnh (Bộ Tài Chính, 2023). Trong bối cảnh toàn cầu hóa kinh tế và sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt giữa các quốc gia trong lĩnh vực du lịch, Việt Nam cần nhanh chóng cải thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của ngành du lịch nói chung và các doanh nghiệp du lịch nói riêng. Điều này không chỉ nhằm thu hút du khách mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh so với các quốc gia khác.