Luận án Giải pháp hoàn thiện kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam

i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan bản luận án này là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các thông tin, tài liệu trình bày trong luận án là trung thực và có nguồn gốc rõ ràng. Các kết quả nghiên cứu trong luận án chưa từng được công bố trong bất cứ công trình khoa học nào. Hà Nội, ngày tháng năm 2017 Nghiên cứu sinh Đỗ Phương Thảo ii LỜI CẢM ƠN Nghiên cứu sinh xin bày tỏ sự biết ơn sâu sắc tới GS, TS.

Đinh Văn Sơn và TS. Tống Quốc Trường - Giáo viên hướng dẫn khoa học, đã nhiệt tình hướng dẫn để nghiên cứu sinh có thể hoàn thành luận án này. Nghiên cứu sinh trân trọng cảm ơn sự hỗ trợ nhiệt tình của các nhà quản lý tại các công ty thuộc Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam trong quá trình thu thập thông tin tài liệu, các chuyên gia tham gia phỏng vấn đã tạo điều kiện thuận lợi, cung cấp các thông tin quý báu, có giá trị thực tiễn giúp nghiên cứu sinh thực hiện luận án. Nghiên cứu sinh chân thành cảm ơn Ban giám hiệu Trường Đại học Thương mại, quý thầy, cô giáo Khoa Sau Đại học, các đồng nghiệp Khoa Tài chính - Ngân hàng và Bộ môn Quản trị tài chính đã tạo mọi điều kiện tốt nhất giúp nghiên cứu sinh hoàn thành luận án.

Cuối cùng, nghiên cứu sinh xin bày tỏ lời cảm ơn tới gia đình và bạn bè đã động viên, giúp đỡ nghiên cứu sinh trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Nghiên cứu sinh Đỗ Phương Thảo iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT. vii DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ.viii DANH MỤC CÁC BẢNG.ix MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài luận án. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Những đóng góp mới của đề tài nghiên cứu.

Kết cấu luận án.5 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Các nghiên cứu về doanh nghiệp nhà nước và tập đoàn kinh tế nhà nước. Các nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với tập đoàn kinh tế nhà nước.

Các nghiên cứu về hệ thống kiểm soát nội bộ tại tập đoàn kinh tế nhà nước. Khoảng trống nghiên cứu và những giá trị khoa học, thực tiễn luận án được kế thừa. Câu hỏi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu đề tài luận án.

Phương pháp nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng. Tổng hợp các phương pháp và công cụ hỗ trợ nghiên cứu.23 TÓM TẮT CHƯƠNG 1.25 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ KIỂM SOÁT SỬ DỤNG VỐN NHÀ NƯỚC TẠI TẬP ĐOÀN KINH TẾ NHÀ NƯỚC. Một số vấn đề cơ bản về vốn và sử dụng vốn nhà nước tại tập đoàn kinh tế nhà nước.

Tổng quan về tập đoàn kinh tế nhà nước. Vốn và sử dụng vốn nhà nước tại tập đoàn kinh tế nhà nước. Kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại tập đoàn kinh tế nhà nước. Khái niệm, mục tiêu, phương thức và thông tin phục vụ kiểm soát sử dụng vốn nhà nước.

Mô hình kiểm soát sử dụng vốn nhà nước. Nội dung kiểm soát sử dụng vốn nhà nước. Tiêu chí đánh giá hoạt động kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại tập đoàn kinh tế nhà nước và các yếu tố ảnh hưởng. Tiêu chí đánh giá hoạt động kiểm soát sử dụng vốn nhà nước.

Các yếu tố ảnh hưởng đến kiểm soát sử dụng vốn nhà nước. Kinh nghiệm kiểm soát sử dụng vốn tại các tập đoàn kinh tế ở một số nước và bài học rút ra cho Việt Nam. Kinh nghiệm kiểm soát sử dụng vốn trong nội bộ tập đoàn kinh tế ở một số quốc gia. Kinh nghiệm về quản lý nhà nước trong kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại các tập đoàn kinh tế nhà nước tại Trung Quốc.

Bài học rút ra cho Việt Nam.63 TÓM TẮT CHƯƠNG 2.65 CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KIỂM SOÁT SỬ DỤNG VỐN NHÀ NƯỚC TẠI TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM. Giới thiệu chung về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Thông tin chung về Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Ngành nghề kinh doanh của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.Chức năng, nhiệm vụ của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.

Cơ cấu tổ chức hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Khái quát tình hình hoạt động sản xuất kinh doanh của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Thực trạng vốn và sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam giai đoạn 2011 - 2016. Thực trạng vốn và nguồn vốn tại Tập đoàn và các đơn vị thành viên.

Thực trạng sử dụng vốn nhà nước của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Thực trạng kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Căn cứ, nguồn thông tin và phương thức kiểm soát sử dụng vốn tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Mô hình kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.

Nội dung kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Kết quả kiểm định tác động của kiểm soát sử dụng vốn nhà nước đến giá trị gia tăng của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam và đơn vị thành viên. Đánh giá chung về thực trạng kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Những kết quả đã đạt được.

Hạn chế và nguyên nhân của hạn chế.102 TÓM TẮT CHƯƠNG 3.112 CHƯƠNG 4: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN KIỂM SOÁT SỬ DỤNG VỐN NHÀ NƯỚC TẠI TẬP ĐOÀN CÔNG NGHIỆP THAN - KHOÁNG SẢN VIỆT NAM. Định hướng và quan điểm hoàn thiện kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Định hướng của Nhà nước về phát triển các tập đoàn kinh tế nhà nước ở Việt Nam. Mục tiêu chiến lược và định hướng phát triển của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam.

Định hướng sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Quan điểm hoàn thiện kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Các giải pháp hoàn thiện kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam. Giải pháp về mô hình tổ chức hoạt động kiểm soát.

Giải pháp về nội dung, quy trình và phương thức kiểm soát. Các giải pháp hỗ trợ khác. Kiến nghị với Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước. Đẩy nhanh việc thành lập một cơ quan chuyên trách làm đại diện chủ sở hữu đối với doanh nghiệp nhà nước và cổ phần, vốn góp của Nhà nước tại doanh nghiệp.

Hoàn thiện khung chính sách về kiểm soát sử dụng vốn nhà nước.151 TÓM TẮT CHƯƠNG 4.153 vi KẾT LUẬN. 155 DANH MỤC BÀI BÁO KHOA HỌC CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN.157 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 158 Phụ lục 1: Thư phỏng vấn. 164 Phụ lục 2: Thông tin về chuyên gia phỏng vấn.166 Phụ lục 3: Nội dung phỏng vấn.

167 Phụ lục 4: Tổng hợp kết quả phỏng vấn.170 Phụ lục 5: Danh sách các đơn vị thành viên thuộc TKV.198 Phụ lục 6: Mô hình 1 - So sánh hiệu quả giữa các doanh nghiệp thuộc TKV với các doanh nghiệp thuộc ngành than - khoáng sản khác không thuộc TKV.201 Phụ lục 7: Mô hình 2 - Phân tích xu hướng kiểm soát vốn tác động tới giá trị gia tăng của các doanh nghiệp nói chung.202 Phụ lục 8: Mô hình 3 - Tác động của tỷ lệ vốn chủ sở hữu tới giá trị gia tăng của doanh nghiệp.203 Phụ lục 9: Mô hình 4 - Ảnh hưởng của kiểm soát vốn đến giá trị gia tăng của các doanh nghiệp thuộc TKV. 204 Phụ lục 10: Mô hình 5 - Phân tích biến Dvon.205 Phụ lục 11: Mô hình kiểm soát của các cơ quan quản lý nhà nước về sử dụng vốn nhà nước tại TKV.206 Phụ lục 12: Tiêu chí đánh giá hiệu quả và kết quả xếp loại doanh nghiệp tại TKV.210 vi DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT STT Từ viết tắt Từ viết đầy đủ 1 CTCP Công ty cổ phần 2 DATC Công ty Mua bán nợ 3 DNNN Doanh nghiệp nhà nước 4 HĐQT Hội đồng quản trị 5 HTK Hàng tồn kho 6 LNST Lợi nhuận sau thuế 7 ROA Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng tài sản 8 ROE Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên vốn chủ sở hữu 9 SASAC Ủy ban Giám sát và Quản lý tài sản quốc hữu (Tại Trung Quốc 10 SXKD Sản xuất kinh doanh 11 SCIC Tổng Công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước tại doanh nghiệp 12 TĐKTNN Tập đoàn kinh tế nhà nước 13 TĐKT Tập đoàn kinh tế 14 TKV Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam 15 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 16 TSLĐ Tài sản lưu động 17 UBND Ủy ban nhân dân 18 VAMC Công ty thu mua nợ quốc gia tiếng Anh là “Vietnam Asset Management Company”, 19 VIMICO Tổng công ty Khoáng sản TKV 20 VINACOMIN Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Tên viết tắt Tiếng Anh) 21 WTO Tổ chức Thương mại Thế giới vi DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ VÀ SƠ ĐỒ Sơ đồ 2.1: Phương thức kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại TĐKTNN.2: Mô hình kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại các TĐKTNN.1: Cơ cấu tổ chức hoạt động của TKV.2: Phương thức kiểm soát vốn nhà nước tại TKV.3: Mô hình kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại TKV.1: Mô hình hoạt động của Ban kiểm soát tại Công ty mẹ - Tập đoàn TKV .2: Mô hình hệ thống liên kết nội bộ kiểm soát sử dụng vốn nhà nước.3: Các bước quy trình kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại TKV.4: Điều kiện thực hiện các giải pháp hoàn thiện kiểm soát sử dụng vốn nhà nước tại TKV.5: Kiến nghị cơ chế quản lý, kiểm soát vốn nhà nước tại TKV.1: Tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp ngành Khai thác và chế biến khoáng sản, ngành Than, ngành Điện Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.2: Quy hoạch phát triển ngành than Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.3: Kế hoạch đầu tư vốn của TKV giai đoạn 2016 - 2020.119 ix DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 1.1: Bảng tổng hợp phương pháp nghiên cứu và công cụ hỗ trợ nghiên cứu của luận án.1: Tiêu chí xếp loại doanh nghiệp.1: Doanh thu - Lợi nhuận của TKV giai đoạn 2011 - 2016.