Quản lý bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp

1 Quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại học viện Viettel theo mô hình trường Đại học trong doanh nghiệp 2 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Nghị quyết Đại hội đại biểu lần thứ XIII của Đảng xác định một trong những đột phá chiến lược, yếu tố thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, là lợi thế cạnh tranh quan trọng nhất, bảo đảm cho phát triển nhanh, hiệu quả và bền vững đó là “Phát triển nguồn nhân lực, GD&ĐT đáp ứng yêu cầu nhân lực chất lượng cao của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế” [16, tr. Muốn vậy, cần phải đa dạng hoá các loại hình bồi dưỡng; thực hiện liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp, cơ sở sử dụng lao động với các nhà trường để bồi dưỡng nhân lực đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Mô hình trường đại học trong doanh nghiệp xuất hiện ở Việt Nam, được các tập đoàn kinh tế lớn như: Điện lực Việt Nam, Dầu khí Việt Nam, Vingroup, FPT, Phenikaa, CN-VT Quân đội,… sử dụng.

Đây là loại hình cơ sở giáo dục đại học đào tạo nguồn nhân lực phục vụ chủ yếu cho doanh nghiệp, đảm bảo cân đối cung - cầu và tăng tính tự chủ của doanh nghiệp. Với những ưu điểm nổi bật của mô hình này, các tập đoàn kinh tế đã giải quyết một cách thỏa đáng nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, phục vụ cho sản xuất, kinh doanh và phát triển. Cũng giống như các cơ sở giáo dục đại học khác về mục tiêu đào tạo, tuy nhiên tổ chức, hoạt động của trường đại học trong doanh nghiệp có nhiều điểm riêng, mang tính đặc thù về tuyển sinh, tổ chức đào tạo,… Vì vậy, bồi dưỡng nhân lực ở các tập đoàn được tổ chức đào tạo, quản lý theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu nhân lực phục vụ cho sản xuất, kinh doanh. Học viện Viettel là một trong số mô hình trường đại học trong doanh nghiệp của cả nước, là cơ sở giáo dục của Tập đoàn CN-VT Quân đội, thực hiện chức năng tham mưu giúp Ban Giám đốc Tập đoàn định hướng, quản lý, chỉ đạo, điều hành, quy hoạch, đào tạo, kiểm tra, giám sát, bồi dưỡng toàn bộ hoạt 3 động đào tạo cán bộ, công chức, người lao động thuộc Tập đoàn.

Trong những năm qua, Ban Giám đốc Học viện Viettel đã quan tâm đến hoạt động bồi dưỡng nhân lực, công chức nhằm gia tăng về kiến thức, phẩm chất, năng lực, phương pháp, tác phong làm việc của cán bộ công chức, góp phần hoàn thành nhiệm vụ được giao trên các lĩnh vực công tác, xây dựng nguồn nhân lực cho Tập đoàn đáp ứng yêu cầu đổi mới nguồn nhân lực. Tuy nhiên, quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp còn nhiều bất cập, hạn chế. Mặc dù, đội ngũ nhân lực ở đây có trình độ nhất định, thể hiện qua bằng cấp và các chức danh đảm nhiệm nhưng trình độ chuyên môn, năng lực giải quyết công việc thực tế có người còn lúng túng, thậm chí có trường hợp biểu hiện sự yếu kém trong thực hiện chức trách của mình. Một trong những nguyên nhân hạn chế của vấn đề này là do quản lý hoạt động bồi dưỡng chưa thực hiện theo đúng quy trình, còn mang tính kinh nghiệm, chưa khoa học; việc kết hợp các phương pháp, hình thức bồi dưỡng chưa đa dạng; người học chưa tích cực, chủ động tự bồi dưỡng để nâng cao năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của bản thân,.

Những nguyên nhân đó chỉ được khắc phục một cách triệt để khi các chủ thể quản lý quan tâm tất cả các khâu, các bước của hoạt động bồi dưỡng nhân lực, xây dựng cơ chế phối hợp đồng bộ giữa Học viện với các doanh nghiệp của Tập đoàn một cách chặt chẽ. Đã có nhiều công trình nghiên cứu về bồi dưỡng nhân lực và quản lý bồi dưỡng nhân lực, phát triển nhân lực. nhưng chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về nhà trường quân đội có chức năng bồi dưỡng nhân lực theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp. Vì vậy, việc lựa chọn đề tài “Quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp” để nghiên cứu có ý nghĩa lý luận và thực tiễn thiết thực.

Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu Mục đích nghiên cứu 4 Trên cơ sở luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện, góp phần phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trên lĩnh vực CNTT, truyền thông cho Tập đoàn CN-VT Quân đội và xã hội. Nhiệm vụ nghiên cứu - Tổng quan các công trình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án. - Luận giải những vấn đề lý luận về hoạt động bồi dưỡng nhân lực và quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại các trường đại học trong doanh nghiệp. - Khảo sát, đánh giá thực trạng hoạt động bồi dưỡng nhân lực; thực trạng quản lý và thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố tác động đến quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp.

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp. - Tiến hành khảo nghiệm, thử nghiệm nhằm chứng minh tính khoa học, phù hợp, khả thi của các biện pháp đề xuất. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu Khách thể nghiên cứu Hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại các trường đại học trong doanh nghiệp. Đối tượng nghiên cứu Quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp.

Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi về nội dung: Luận án tập trung nghiên cứu hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp theo tiếp cận chức năng kết hợp tiếp cận hoạt động; chủ thể quản lý tập trung vào Ban Giám đốc của Học viện, trực tiếp là Giám đốc Học viện; các chủ thể 5 khác ngoài Học viện phối hợp tham gia quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện. - Phạm vi về khách thể khảo sát: luận án tập trung khảo sát CBQL, giảng viên và học viên của Học viện và cán bộ ở cơ quan quản lý đào tạo của Tập đoàn CN-VT Quân đội. - Phạm vi về thời gian, các số liệu sử dụng cho quá trình nghiên cứu luận án được khảo sát, điều tra, tổng hợp từ năm 2015 đến nay. Giả thuyết khoa học Chất lượng nguồn nhân lực của Tập đoàn CN-VT Quân đội phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel.

Nếu các chủ thể quản lý áp dụng lý thuyết CDIO trong hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp trên cơ sở hình thành ý tưởng - thiết kế - thực hiện - vận hành chương trình, nội dung bồi dưỡng khoa học, hợp lý thì hoạt động bồi dưỡng nhân lực của Học viện sẽ mang lại chất lượng, hiệu quả cao, góp phần đáp ứng yêu cầu phát triển của Tập đoàn trong sự nghiệp CNH, HĐH và hội nhập quốc tế. Cơ sở lý luận, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu Cơ sở lý luận Đề tài được nghiên cứu dựa vào lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; đường lối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam; Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về GD&ĐT, nhất là các quan điểm về đổi mới nâng cao chất lượng đào tạo nhân lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Phương pháp luận nghiên cứu Quá trình nghiên cứu, đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và các cách tiếp cận: Hệ thống - cấu trúc; lịch sử - lôgíc; quan điểm thực tiễn; tiếp cận giá trị - nhân cách; tiếp cận 6 chức năng; tiếp cận phức hợp quá trình và hoạt động, tiếp cận quản lý nguồn nhân lực để thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu đề tài. Cụ thể: Tiếp cận hệ thống - cấu trúc: Hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất lượng nhân lực trong các doanh nghiệp của Tập đoàn CN-VT Quân đội.

Tiếp cận này đặt hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel trong mối quan hệ với các thành tố phát triển Tập đoàn, của KT-XH, KH&CN; từ đó, làm rõ ảnh hưởng của các thành tố này đến phát triển nhân lực của từng doanh nghiệp của Tập đoàn CN-VT Quân đội. Tiếp cận lịch sử - logic: Tiếp cận các công trình, đề tài nghiên cứu, các tư liệu, tài liệu liên quan đến hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực để phân tích tìm ra lịch sử của vấn đề nghiên cứu; chỉ ra các giai đoạn phát triển của quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực và đặc trưng bản chất của từng giai đoạn đó. Đồng thời, quá trình nghiên cứu, sử dụng các tài liệu lịch sử, các kết luận khoa học đã có như một điểm tựa lý luận để dẫn dắt đến những vấn đề phát triển mới của đề tài. Tiếp cận thực tiễn: Thông qua thực tiễn hoạt động bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng để thấy được bức tranh chung về thực trạng các nội dung liên quan đến vấn đề nghiên cứu đang diễn ra tại Học viện.

Trên cơ sở đó sử dụng các phương pháp nghiên cứu thực tiễn để phân tích, đánh giá, rút ra những kết luận khoa học, đề xuất các biện pháp. Tiếp cận giá trị - nhân cách: Phẩm chất và năng lực của cán bộ, công nhân, viên chức của Tập đoàn CN-VT Quân đội được hình thành và phát triển thông qua nhiều con đường khác nhau, trong đó thông qua hoạt động bồi dưỡng tại Học viện là một trong những con đường có vai trò rất quan trọng. Tiếp cận chức năng: Quản lý hoạt động bồi dưỡng nhân lực tại Học viện Viettel theo mô hình trường đại học trong doanh nghiệp được nghiên cứu thông qua các chức năng của quản lý: lập kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo thực hiện và kiểm tra, đánh giá.