Luận án: Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch Lào

Tính cấp thiết của đề tài Nhận thức rõ vai trò quan trọng của nhân tố con người trong phát triển đất nước, các quốc gia trên thế giới trong thời gian qua đều có chương trình mang tính chất chiến lược về đầu tư và phát triển con người, coi con người vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển kinh tế - xã hội, đặt con người vào trung tâm của sự phát triển kinh tế - xã hội. Có thể nói, để phát triển kinh tế - xã hội của một đất nước trong thời đại ngày nay, con người là nhân tố quan trọng nhất và là yếu tố chủ đạo quyết định các nguồn lực khác. Bất cứ quốc gia, dân tộc nào muốn phát triển nhanh, bền vững cũng đều phải tính đến vấn đề nhân tố con người và phát huy nhân tố con người. Sự thành bại của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở mỗi nước là tùy thuộc vào những giải pháp về đào tạo, sử dụng và phát huy nhân tố con người.

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng Nhân dân cách mạng (NDCM) Lào và Nhà nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào (CHDCND Lào) luôn quan tâm đến vấn đề xây dựng con người, coi nhân tố con người như mục tiêu, động lực chủ yếu của sự phát triển. Hiện nay, CHDCND Lào đang ở trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH), xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN), chủ động hội nhập kinh tế quốc tế. Vì thế, việc đào tạo con người Lào phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, trí tuệ, đạo đức, thể chất, năng lực sáng tạo càng trở nên cấp thiết. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào đã nhấn mạnh: “Nâng cao trình độ lực lượng sản xuất và xây dựng kinh tế tri thức, trong đó coi con người là đối tượng và là trung tâm của sự phát triển…” [129, tr.

Từ khi thực hiện công cuộc đổi mới từ Đại hội IV năm 1986 đến nay, nhất là trong hai nhiệm kỳ Đại hội IX và X, nền kinh tế của CHDCND Lào đã từng bước đi vào ổn định, phát triển hội nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới, nhờ đó cuộc sống của đại đa số nhân dân được nâng lên cả về vật chất lẫn tinh thần. Đặc biệt, kinh tế du lịch đã góp phần rất lớn trong việc phát triển kinh tế của đất nước Lào nhờ việc thúc đẩy phát triển các khu nghỉ dưỡng, ẩm thực, vui chơi giải trí, xây dựng kết cấu hạ tầng và thúc đẩy đô thị hóa, cũng như xóa đói giảm nghèo tại các vùng du lịch có người dân tộc thiểu số sinh sống. Đóng góp vào thành công này có nhiều yếu tố, trong đó việc chú trọng phát huy nhân tố con người có vai trò 2 quan trọng, giữ vị trí trung tâm giúp nước CHDCND Lào tận dụng được các ưu thế, cũng như thúc đẩy thu hút khách du lịch nước ngoài, qua đó giúp tăng trưởng kinh tế du lịch bền vững. Tuy vậy, mặc dù đất nước Lào có tiềm năng về phát triển du lịch nhưng việc phát huy nhân tố con người, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ ngành du lịch vẫn chưa được thực hiện một cách có hiệu quả cao.

Nguồn nhân lực hoạt động trong ngành du lịch của Lào tuy đông, nhưng trình độ chuyên môn chưa cao, chưa đáp ứng kịp thời yêu cầu của khách du lịch, đặc biệt là du khách quốc tế. Nhiều đơn vị lữ hành trong nước vẫn không cạnh tranh được các công ty du lịch đa quốc gia hoặc công ty du lịch có vốn đầu tư nước ngoài, về cả trình độ chuyên môn lẫn năng lực cạnh tranh. Tỉ lệ nhân lực du lịch được đào tạo bài bản trong thời gian qua mặc dù có tăng lên, nhưng nhân lực chưa được đào tạo bài bản vẫn còn cao. Bên cạnh đó, tính cân đối trong nhân lực chưa phù hợp, thể hiện qua việc còn có sự mất cân đối trong cơ cấu nhân lực theo ngành nghề, lĩnh vực, cấp độ chuyên môn nghiệp vụ, mất cân đối về quy mô, số lượng và chất lượng nhân lực du lịch giữa các địa phương, vùng miền.

Đồng thời, vấn đề xây dựng quy hoạch khai thác tài nguyên du lịch còn chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế, chẳng hạn như nhiều khu du lịch đưa vào khai thác không hiệu quả, nhiều nơi có tiềm năng du lịch nhưng chưa được đầu tư khai thác, việc khai thác tài nguyên du lịch còn cẩu thả và thiếu sự quản lý của cơ quan chính quyền; do vậy, dẫn đến tình trạng các tài nguyên du lịch bị suy kiệt, không phát huy được tiềm năng vốn có. Mặt khác, những vấn đề về đạo đức nghề nghiệp, tính chuyên nghiệp và tính nhạy cảm của người làm du lịch vẫn còn nhiều bất cập. Việc tiếp cận với cuộc cách mạng công nghệ lần thứ tư của các cơ sở đào tạo, đơn vị sử dụng lao động và bản thân người lao động còn hạn chế; từ đó, ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nhân lực du lịch nói chung, cũng như phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào nói riêng. Đặc biệt, hiện nay dịch bệnh Covid-19 đang ảnh hưởng lớn đến ngành kinh tế du lịch của tất cả các nước trên thế giới, và cũng đang tác động mạnh đến việc thu hút khách du lịch nước ngoài trong các hoạt động của ngành du lịch của CHDCND Lào, Chính phủ Lào và các bộ ngành liên quan thời gian qua đã hợp tác chặt chẽ với các nước ASEAN và các đối tác 3 trong việc thực hiện chiến lược phục hồi phát triển du lịch trong thời gian tới.

Điều này đặt ra đòi hỏi cấp bách cần phải có sự phối hợp đồng bộ giữa Bộ Thông tin, Văn hóa và Du lịch với các ngành liên quan trong việc tổng kết, đánh giá, đưa ra được giải pháp phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch nhằm phục hồi kinh tế du lịch và phát triển ngành du lịch theo hướng bền vững trong thời gian tới. Xuất phát từ những lý do này, tôi chọn đề tài: "Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay" làm nội dung nghiên cứu của luận án Tiến sĩ Triết học của mình. Mục đích và nhiệm vụ 2. Mục đích Trên cơ sở nghiên cứu một số vấn đề lý luận chung về phát huy nhân tố con người và khảo sát thực trạng phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào hiện nay, luận án đề xuất một số nhóm giải pháp chủ yếu phát huy hiệu quả nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào thời gian tới.

Nhiệm vụ Để đạt được mục đích trên, luận án có các nhiệm vụ sau: Thứ nhất, tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án. Thứ hai, phân tích làm rõ một số vấn đề lý luận chung về phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào. Thứ ba, khảo sát thực trạng phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào hiện nay. Thứ tư, đề xuất một số nhóm giải pháp chủ yếu phát huy hiệu quả nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào thời gian tới.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của luận án là: Phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào hiện nay. Phạm vi nghiên cứu - Phạm vi không gian: Luận án nghiên cứu vấn đề phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào. 4 - Phạm vi thời gian: Luận án nghiên cứu phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào từ năm 2011 đến nay.

- Phạm vi đối tượng khảo sát: Luận án tập trung khảo sát những người trong độ tuổi lao động, tham gia vào quá trình phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào hiện nay. - Luận án chủ yếu tập trung nghiên cứu nội dung phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào. Do phạm vi của vấn đề nghiên cứu khá rộng, nghiên cứu sinh khó tiếp cận được nhiều tài liệu cần thiết liên quan đến chủ thể và phương thức phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào, do vậy các nội dung mà đề tài nghiên cứu thực hiện sẽ không đi sâu vào chủ thể và phương thức phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào. Nội dung luận án sẽ chủ yếu tập trung làm rõ 3 vấn đề chính của phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở nước CHDCND Lào, đó là: đào tạo, bồi dưỡng nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở nước CHDCND Lào; sử dụng nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở nước CHDCND Lào và tạo môi trường thích hợp cho nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở nước CHDCND Lào, để từ đó bước đầu đề xuất nhóm giải pháp chủ yếu nhằm phát huy nhân tố con người trong phát triển kinh tế du lịch ở CHDCND Lào thời gian tới.

Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 4. Cơ sở lý luận Luận án được thực hiện trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kaysone Phomvihane, các quan điểm, đường lối của Đảng NDCM Lào, chính sách của Nhà nước CHDCND Lào về vấn đề con người, phát huy nhân tố con người và kế thừa những kết quả nghiên cứu của các công trình đã công bố liên quan đến đề tài luận án. Phương pháp nghiên cứu Luận án được thực hiện trên cơ sở vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; kết hợp với các phương pháp cụ thể như: phương pháp tổng kết thực tiễn và nghiên cứu tài liệu, phương pháp phân tích và tổng hợp, phương pháp logic và lịch sử, phương pháp thống kê, phương pháp so sánh, phương pháp quan sát, phương pháp phỏng vấn sâu. ngoài ra, luận 5 án còn sử dụng kết quả nghiên cứu điều tra xã hội học của các công trình đã công bố ở trong nước có liên quan đến đề tài.