Phẩm chất lãnh đạo và kết quả doanh nghiệp: Nghiên cứu tại Việt Nam - Nguyễn Thị Thúy Hằng

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẨM CHẤT CÁ NHÂN LÃNH ĐẠO VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP: NGHIÊN CỨU TẠI VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH Đà Nẵng, năm 2021 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG MỐI QUAN HỆ GIỮA PHẨM CHẤT CÁ NHÂN LÃNH ĐẠO VÀ KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP: NGHIÊN CỨU TẠI VIỆT NAM C u n n àn : Quản trị kinh doanh M số c u n n àn : 62.02 N ƣời ƣớng dẫn khoa học: Hƣớng dẫn 1: TS. NGUYỄN HIỆP Hƣớng dẫn 2: PGS. NGUYỄN PHÚC NGUYÊN Đà Nẵn , năm 2021 Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan rằng luận án tiến sĩ: “Mối quan hệ giữa phẩm chất cá nhân lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp: Nghiên cứu tại Việt Nam” là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu sơ cấp, thứ cấp và trích dẫn tài liệu tham khảo được trình bày trong luận án là trung thực, kết quả nghiên cứu chưa được ai công bố.

Nghiên cứu sinh thực hiện luận án (Ký và ghi rõ họ tên) Nguyễn Thị Thúy Hằng i Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh LỜI CẢM ƠN Hôm nay, tôi cảm thấy rất vui và nhẹ nhõm vì gần như việc học tập đã hoàn thành. Tuy nhiên, sự lo âu về tương lai, công việc phía trước vẫn là thách thức cho nỗ lực học tập suốt đời. Mặc dầu vậy, trong hành trình bốn năm qua, bản thân tôi đã học hỏi được rất nhiều từ kiến thức, kinh nghiệm, cách thức làm việc, học tập và nghiên cứu cũng như nắm bắt được những phẩm chất cao quí từ người thầy, cô và gia đình trong suốt thời gian miệt mài học tập. Luận án của tôi là công trình hướng đến việc đánh giá định lượng về phẩm chất của một nhà lãnh đạo, quản lý thay thế cho cách đánh giá định tính như trước kia.

Những mong muốn, hoài bảo gắn kết trong Luận án sẽ không thể được hoàn thành nếu không có tất cả sự giúp đỡ mà tôi nhận được trong suốt thời gian qua. Trước hết, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến người hướng dẫn khoa học của tôi, TS. Nguyễn Hiệp và PGS. Nguyễn Phúc Nguyên, là nhà khoa học tuyệt vời, người đã tin tưởng và ủng hộ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình viết luận án.

Tôi gần như không thể làm được gì khi thiếu sự tin tưởng từ người hướng dẫn khoa học, họ xứng đáng là nhà khoa học và khuyến kích sự say mê nghiên cứu khoa học cho thế hệ sau. Tôi tự hào vì được làm học trò của họ. Tiếp đến, tôi xin gửi lời cảm ơn đến PGS. Nguyễn Trường Sơn và tập thể Khoa Quản trị Kinh doanh, những người khuyên bảo, nhắc nhỡ về sự khó khăn phức tạp khi tổ chức nghiên cứu Luận án.

Bên cạnh đó, các thầy, cô luôn tận tâm, tận tụy nghiên cứu, phát hiện và đề xuất chỉnh sửa những thiếu sót từ luận án của tác giả. Đến nay, ngoài việc hoàn thành luận án, bản thân tôi cảm nhận tố chất quí giá từ người làm khoa học về cống hiến và đóng góp cho sự phát triển khoa học nước nhà. Ngoài ra, tôi xin chân thành cảm ơn Trường Đại học Kinh tế, đại diện là các thầy cô Phòng NCKH&HTQT và Phòng Đào tạo của Trường. Những thầy cô là minh chứng sống cho quy trình làm việc chất lượng và hiệu quả.

ii Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh Cuối cùng, xin cảm ơn gia đình tôi đã ủng hộ và giúp tôi công viêc gia đình để tôi yên tâm học hành và nghiên cứu, đồng thời cảm ơn bạn bè người thân giúp tôi thu thập dữ liệu thực tế góp phần thành công của công trình nghiên cứu này. Mặc dầu, kết quả nghiên cứu là công trình nghiên cứu dưới sự tích lũy kiến thức và sự đóng góp của bản thân và nhiều người ủng hộ, nhưng không thể tránh khỏi những hạn chế và thiếu sót nhất định khi thực hiện Luận án. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý Thầy giáo, Cô giáo và bạn đọc gần xa. Một lần nữa, tôi xin chân thành cảm ơn! iii Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iv DANH MỤC CÁC HÌNH .x DANH MỤC THUẬT NGỮ. xi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT. vii PHẦN MỞ ĐẦU.

Tính cấp thiết của đề tài luận án. Về thực tiễn. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu. Mục tiêu nghiên cứu.

Câu hỏi nghiên cứu. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu.

Nhữn đón óp của đề tài. Đóng góp về mặt lý luận. Đóng góp về mặt thực tiễn. Kết cấu của luận án.

TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU .Tổng quan các cách tiếp cận lý luận về vai trò của lãnh đạo đối với tổ chức. Cách tiếp cận lý thuyết vĩ nhân. Cách tiếp cận lý thuyết đặc điểm. Cách tiếp cận lý thuyết hành vi.

Cách tiếp cận lý thuyết ngẫu nhiên. Cách tiếp cận lý thuyết lãnh đạo giao dịch. Cách tiếp cận lý thuyết lãnh đạo chuyển đổi. Tổng quan tình hình nghiên cứu.

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa phẩm chất cá nhân lãnh đạo và văn hóa tổ chức .17 iv Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh 1. Nghiên cứu về mối quan hệ giữa văn hóa tổ chức và kết quả hoạt động doanh nghiệp. Nghiên cứu về mối quan hệ giữa phẩm chất cá nhân lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp. Nghiên cứu mối quan hệ giữa phẩm chất cá nhân lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp, văn hóa tổ chức là yếu tố trung gian trong mối quan hệ này.

Tổng quan các p ƣơn p áp n i n cứu từ nghiên cứu về phẩm chất lãnh đạo chuyển đổi. CƠ SỞ LÝ LUẬN, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU. Lý thuyết tiếp cận nghiên cứu. Phẩm chất cá n ân l n đạo.

Khái niệm lãnh đạo. Khái niệm phẩm chất cá nhân lãnh đạo. Tầm quan trọng của phẩm chất cá nhân lãnh đạo. Thành phần của phẩm chất cá nhân lãnh đạo.

Khái niệm văn hóa tổ chức. Tầm quan trọng của văn hóa tổ chức. Các thành phần của văn hóa tổ chức. Kết quả hoạt động doanh nghiệp.

Khái niệm kết quả hoạt động doanh nghiệp. Tầm quan trọng của kết quả hoạt động doanh nghiệp. Các chỉ tiêu đo lường kết quả hoạt động doanh nghiệp. Giả thuyết nghiên cứu.

Mối quan hệ giữa phẩm chất cá nhân lãnh đạo và kết quả hoạt động doanh nghiệp45 2. Mối quan hệ giữa phẩm chất cá nhân lãnh đạo và văn hóa tổ chức. Mối quan hệ giữa văn hóa tổ chức và kết quả hoạt động doanh nghiệp. Mô hình nghiên cứu.

PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Giới thiệu bối cản / đối tƣợng nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu. P ƣơn p áp n i n cứu định tính.

P ƣơn p áp n i n cứu địn lƣợng .64 v Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh 3. Thiết kế mẫu cho nghiên cứu. Phương pháp phân tích dữ liệu. Đánh giá sơ bộ thang đo - mẫu lãnh đạo, quản lý.

Đánh giá sơ bộ thang đo - mẫu nhân viên. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Kết quả nghiên cứu - mẫu l n đạo, quản lý. Thống kê mô tả mẫu.

Kiểm định thang đo. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu. Kết quả nghiên cứu - mẫu nhân viên. Thống kê mô tả mẫu.

Kiểm định thang đo. Kiểm định mô hình và giả thuyết nghiên cứu. BÌNH LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Bình luận kết quả nghiên cứu.

Hàm ý chính sách. Hàm ý liên quan đến phát triển phẩm chất cá nhân lãnh đạo. Hàm ý liên quan đến phát triển văn hóa tổ chức. Hạn chế và ƣớng nghiên cứu tron tƣơn lai .136 KẾT LUẬN CHUNG .137 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ .139 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

PHIẾU KHẢO SÁT-Mẫu l n đạo, quản lý. PHIẾU KHẢO SÁT-Mẫu nhân viên. DANH SÁCH CÁC LÃNH ĐẠO, QUẢN LÝ VÀ NHÂN VIÊN SỬ DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU ĐỊNH TÍNH. XỬ LÝ DỮ LIỆU.167 vi Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh DANH MỤC CÁC BẢNG Số Tên bảng Trang 3.1 Tổng hợp các biến và thang đo phẩm chất cá nhân lãnh đạo 64 3.2 Tổng hợp các biến và thang đo văn hóa tổ chức 65 3.3 Tổng hợp các biến và thang đo kết quả hoạt động doanh nghiệp 66 3.4 Thống kê phiếu điều tra 69 Bảng tổng hợp kiểm định Cronbach‟s alpha các biến nghiên cứu – 3.5 72 Mẫu lãnh đạo, quản lý Kết quả kiểm định KMO và Bartlett theo thang đo phẩm chất cá 3.6 74 nhân lãnh đạo – Mẫu lãnh đạo, quản lý Ma trận xoay nhân tố-Thang đo phẩm chất cá nhân lãnh đạo – 3.7 75 Mẫu lãnh đạo, quản lý Kết quả kiểm định KMO và Bartlett theo thang đo văn hóa tổ chức 3.8 75 – Mẫu lãnh đạo, quản lý Ma trận xoay nhân tố -Thang đo văn hóa tổ chức – Mẫu lãnh đạo, 3.9 76 quản lý Kết quả kiểm định KMO và Bartlett theo thang đo kết quả hoạt 3.10 76 động doanh nghiệp – Mẫu lãnh đạo, quản lý Ma trận xoay nhân tố -Thang đo kết quả hoạt động doanh nghiệp 3.11 77 – Mẫu lãnh đạo, quản lý Bảng tổng hợp kiểm định Cronbach‟s alpha các biến nghiên cứu – 3.12 77 Mẫu nhân viên Kết quả kiểm định KMO và Bartlett theo thang đo phẩm chất cá 3.13 79 nhân lãnh đạo – Mẫu nhân viên Ma trận xoay nhân tố-Thang đo phẩm chất cá nhân lãnh đạo – 3.14 79 Mẫu nhân viên 3.15 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett theo thang đo văn hóa tổ chức 80 vii Luận án tiến sĩ Quản trị kinh doanh – Mẫu nhân viên 3.16 Ma trận xoay nhân tố -Thang đo văn hóa tổ chức – Mẫu nhân viên 81 Kết quả kiểm định KMO và Bartlett theo thang đo kết quả hoạt 3.17 81 động doanh nghiệp – Mẫu nhân viên Ma trận xoay nhân tố -Thang đo kết quả hoạt động doanh nghiệp 3.18 82 – Mẫu nhân viên 4.1 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu –Mẫu lãnh đạo, quản lý 83 4.2 Số doanh nghiệp phân theo loại hình 85 4.3 Mức độ sử dụng các phong cách lãnh đạo của các nhà lãnh đạo 85 Bảng tổng hợp kiểm định Cronbach‟s alpha các biến nghiên cứu – 4.