Luận án tiến sĩ: Phát triển nguồn nhân lực du lịch tại Quảng Ngãi giai đoạn 2011-2019 - Trường Đại học Kinh tế Đà Nẵng

ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH Ở TỈNH QUẢNG NGÃI LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH ĐÀ NẴNG - Năm 2021 ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH Ở TỈNH QUẢNG NGÃI Chuy n ng nh: Quản trị kinh doanh Mã số: 62 34 01 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: 1. NGUYỄN QUỐC TUẤN 2. NGUYỄN TRƢỜNG SƠN ĐÀ NẴNG - Năm 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng cá nhân tôi. Kết quả nghiên cứu trong luận án này là trung thực và chưa được ai khác công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.

Tác giả Trần Thị Trƣơng ii LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới hai Thầy hướng dẫn tôi. Tôi luôn nhận được sự khuyến khích động viên từ các Thầy hướng dẫn. Thầy hướng dẫn luôn động viên, nhắc nhở kịp thời và tận tâm giúp đỡ để có được kết quả như ngày hôm nay; Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo và quý Thầy, Cô giáo ở khoa Quản trị kinh doanh, phòng Đào Tạo, phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, nơi tôi học tập và nghiên cứu, đã truyền đạt những kiến thức chuyên sâu thuộc chuyên ngành Quản trị kinh doanh, tạo điều kiện gặp gỡ các nhà khoa học trong các hội thảo, giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi trong suốt khóa học; Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo trường Đại học Tài chính - Kế toán và quý Thầy, Cô giáo Khoa Quản trị Kinh doanh, đồng nghiệp Trường Đại học Tài chính – Kế toán, nơi tôi công tác, đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt khóa học; Tôi xin chân thành cảm ơn Ban lãnh đạo của Sở Văn hóa, Thể Thao và Du lịch Quảng Ngãi, đã tạo điều kiện thuận lợi trong việc cung cấp số liệu thống kê về du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi và cung cấp thông tin về thực trạng ngành du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi; Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Ban lãnh đạo, người lao động của các doanh nghiệp tham gia trả lời câu hỏi và các chuyên gia đã nhiệt tình thảo luận trong các buổi phỏng vấn chuyên sâu; Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong đại gia đình của tôi đã luôn ủng hộ, động viên, tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình nghiên cứu. iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC.

iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT.ix DANH MỤC CÁC BẢNG.x DANH MỤC CÁC HÌNH. xiii MỞ ĐẦU. Tính cấp thiết của đề tài. Tổng quan các nghiên cứu về phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp du lịch.

Mục tiêu nghiên cứu. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Câu hỏi nghiên cứu.

Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu. Cách tiếp cận và quy trình nghiên cứu của luận án.

Cách tiếp cận của luận án. Quy trình nghiên cứu của luận án. Khung nghiên cứu luận án. Những đóng góp mới của luận án.

Bố cục của luận án. 12 CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH. Cơ sở lý luận về nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch. Khái niệm nguồn nhân lực.

Khái niệm về du lịch và doanh nghiệp du lịch. Khái niệm du lịch. Khái niệm doanh nghiệp du lịch. Đặc điểm lao động của nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch 15 1.

Cơ sở lý luận về phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch. Khái niệm về phát triển nguồn nhân lực. Các hoạt động phát triển nguồn nhân lực trong tổ chức. Đào tạo nhân viên.

Phát triển nhân viên. Phát triển nghề nghiệp. Phát triển tổ chức. Các yếu tố môi trường ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch.

Các yếu tố môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch. Yếu tố “Môi trường kinh tế”. Yếu tố “Môi trường văn hóa”. Yếu tố “Hệ thống giáo dục”.

Yếu tố “Chất lượng nguồn cung lao động”. Yếu tố “Chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho ngành du lịch”. Các yếu tố môi trường bên trong ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch. Yếu tố “Tuyển dụng”.

Yếu tố “Đánh giá kết quả thực hiện công việc”. Yếu tố “Môi trường làm việc”. Yếu tố “Trả công lao động”. Kinh nghiệm thực tiễn trong nƣớc và bài học rút ra cho phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi.

Kinh nghiệm thực tiễn trong nước. Một số bài học cho phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi.75 KẾT LUẬN CHƢƠNG 1.78 CHƢƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM, TÌNH HÌNH PHÁT TRIỂN DU LỊCH.80 ĐỊA BÀN VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu. Điều kiện tự nhiên.

Điều kiện kinh tế - xã hội. Tài nguyên du lịch. Tài nguyên du lịch tự nhiên. Tài nguyên du lịch nhân văn.

Tình hình phát triển du lịch tỉnh Quảng Ngãi. Khách du lịch. Doanh thu du lịch. Cơ sở vật chất kỹ thuật du lịch.

Đầu tư du lịch. Phƣơng pháp nghiên cứu. Phương pháp thu thập số liệu. Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp.

Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu định tính. Phương pháp nghiên cứu định lượng.94 KẾT LUẬN CHƢƠNG 2.95 CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH Ở TỈNH QUẢNG NGÃI GIAI ĐOẠN vi 2011- 2019.

Phân tích thực trạng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch 96 3. Số lượng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch. Chất lượng nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch. Cơ cấu nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch.

Các hoạt động phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi. Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu. Hoạt động đào tạo nhân viên. Hoạt động đánh giá nhu cầu đào tạo.

Lập kế hoạch đào tạo trong doanh nghiệp du lịch. Thực hiện chương trình đào tạo. Đánh giá kết quả đào tạo. Phát triển nhân viên.

Phát triển nhân viên qua thực hiện hình thức đánh giá nhân viên. Phát triển nhân viên qua các kinh nghiệm công việc. Phát triển nhân viên qua các mối quan hệ cá nhân. Phát triển nghề nghiệp.

Trách nhiệm của nhân viên trong phát triển nghề nghiệp. Trách nhiệm của doanh nghiệp trong phát triển nghề nghiệp. Phát triển tổ chức. Quản trị thành tích.

Quản trị văn hóa doanh nghiệp. Tạo dựng tổ chức học tập. Đánh giá các yếu tố ảnh hƣởng đến phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi. Các yếu tố môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp du lịch.

Yếu tố “Môi trường kinh tế“. Yếu tố “Hệ thống giáo dục”. Yếu tố “Môi trường Văn hóa”. Yếu tố ”Chất lượng nguồn cung lao động”.

Yếu tố “Chính sách hỗ trợ của Nhà nước cho ngành du lịch”. Các yếu tố môi trường bên trong ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp du lịch. Yếu tố “Tuyển dụng”. Yếu tố ”Trả công lao động”.

Yếu tố “môi trường làm việc”. Đánh giá chung về thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi.143 KẾT LUẬN CHƢƠNG 3.146 CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP VÀ KIẾN NGHỊ NHẰM PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG CÁC DOANH NGHIỆP DU LỊCH Ở TỈNH QUẢNG NGÃI ĐẾN NĂM 2025, TẦM NHÌN ĐẾN NĂM 2030. Định hƣớng và dự báo phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi. Định hướng phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi.

Mục tiêu phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi. Dự báo nhu cầu nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Dự báo phát triển du lịch Quảng Ngãi. Dự báo phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030.

Đề xuất các nhóm giải pháp phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi. Cơ sở đề xuất các nhóm giải pháp. Các giải pháp phát triển nguồn nhân lực trong các DNDL ở tỉnh Quảng Ngãi. Hoàn thiện công tác đánh giá nhu cầu đào tạo.

Hoàn thiện công tác lập kế hoạch cho chương trình đào tạo. Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện chương trình đào tạo. Hoàn thiện công tác đánh giá kết quả đào tạo. Giải pháp phát triển nghề nghiệp cho nhân viên.

Các giải pháp phát triển tổ chức trong phát triển nguồn nhân lực. Tạo môi trường thuận lợi cho phát triển nguồn nhân lực trong các doanh nghiệp du lịch ở tỉnh Quảng Ngãi. Một số kiến nghị. Kiến nghị đối với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi.

Kiến nghị đối với các tổ chức hỗ trợ phát triển các DNDL ở tỉnh Quảng Ngãi 170 KẾT LUẬN CHƢƠNG 4.171 KẾT LUẬN LUẬN ÁN.173 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ CỦA NGHIÊN CỨU SINH.176 TÀI LIỆU THAM KHẢO.177 PHỤ LỤC ix DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Từ viết tắt Từ gốc CSĐT Cơ sở đào tạo DL Du lịch DNDL Doanh nghiệp du lịch NNL Nguồn nhân lực PTDL Phát triển du lịch PTNNL Phát triển nguồn nhân lực VHTTDL Văn hóa – Thể thao và Du lịch VTOS Bộ tiêu chuẩn nghề du lịch Việt Nam x DANH MỤC CÁC BẢNG Số hiệu Tên bảng Trang Bảng 1.1 Định nghĩa PTNNL theo thời gian 22 Bảng 1.2 Hệ thống chức danh công việc 30 Bảng 1.3 Các loại phương pháp đào tạo 36 Bảng 1.4 Các cách đào tạo giúp học tập tốt 38 Bảng 1.5 Bốn cấp độ đánh giá đào tạo 40 Bảng 1.6 So sánh sự khác nhau giữa đào tạo và phát triển 42 Bảng 3.1 Tổng số lao động trong các DNDL 96 Bảng 3.2 Bậc trình độ nghề của lao động 97 Bảng 3.3 Hiệu quả sử dụng các đơn vị năng lực ở các vị trí công việc 100 Bảng 3.4 Cơ cấu nhân lực theo giới tính 101 Bảng 3.5 Cơ cấu theo trình độ 103 Bảng 3.6 Thống kê mô tả mẫu nghiên cứu 104 Bảng 3.7 Đánh giá nhu cầu đào tạo 105 Bảng 3.8 Đánh giá về lập kế hoạch đào tạo 106 Bảng 3.9 Thực hiện chương trình đào tạo 107 Bảng 3.10 Nguyên nhân không tổ chức thực hiện đào tạo 110 Bảng 3.