Tổng quan về luận án

Nghiên cứu này ra đời trong bối cảnh khoa học giáo dục đại học toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình đào tạo chú trọng đầu vào sang tiếp cận chuẩn đầu ra (CĐR), nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường lao động và xã hội về chất lượng nguồn nhân lực. Tại Việt Nam, Luật Giáo dục 2019 và Luật Giáo dục đại học sửa đổi 2018 đều nhấn mạnh nguyên lý "học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn", định hướng các cơ sở đào tạo đại học phải trang bị cho người học "kiến thức, kỹ năng thực hành nghề nghiệp, năng lực nghiên cứu và phát triển ứng dụng khoa học và công nghệ tương xứng với trình độ đào tạo" ([45], [46]). Hoạt động thực tập tốt nghiệp (TTTN) của sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh (QTKD) được xác định là học phần then chốt để hiện thực hóa nguyên lý này, đồng thời góp phần hệ thống hóa kiến thức, hình thành và phát triển kỹ năng nghề nghiệp, và rèn luyện phẩm chất đạo đức nghề nghiệp. Nghiên cứu này mang tính tiên phong khi giải quyết một khoảng trống đáng kể trong y văn học thuật, cụ thể là việc thiếu hụt các nghiên cứu về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo tiếp cận CĐR tại Việt Nam nói chung và Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) nói riêng. Mặc dù ngành QTKD đã phát triển mạnh mẽ với 155/235 trường đại học đào tạo và ước tính trên 25.000 cử nhân tốt nghiệp mỗi năm vào thời điểm năm 2018 [55], chất lượng nguồn nhân lực QTKD vẫn còn chưa đáp ứng được yêu cầu của doanh nghiệp, với phần lớn sinh viên ra trường còn yếu về kỹ năng làm việc và kinh nghiệm thực tế, đòi hỏi doanh nghiệp phải mất trung bình 3-6 tháng để đào tạo lại [23]. Khoảng trống này được khẳng định rõ trong đánh giá chung về tình hình nghiên cứu vấn đề, nơi luận án chỉ ra rằng "Hầu như chưa có nghiên cứu cụ thể nào tại Việt Nam về hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD cũng như quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo tiếp cận chuẩn đầu ra" (trang 39). Điều này đặc biệt có ý nghĩa tại TP.HCM, nơi tập trung 32 cơ sở đào tạo QTKD và khoảng 2000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm [72], nhưng chưa có công trình nào tập trung vào lĩnh vực này.

Research Questions và Hypotheses: Nghiên cứu tập trung trả lời bốn câu hỏi chính:

  1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo tiếp cận CĐR là gì?
  2. Thực trạng quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM theo tiếp cận CĐR hiện nay ra sao?
  3. Những yếu tố nào ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM theo tiếp cận CĐR?
  4. Những giải pháp quản lý nào cần được thực hiện để nâng cao chất lượng hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM theo tiếp cận CĐR?

Giả thuyết nghiên cứu: Quản lý hoạt động TTTN là nội dung quan trọng trong đào tạo QTKD theo tiếp cận CĐR, và dù đã đạt được những kết quả nhất định, vẫn còn tồn tại hạn chế tại các trường đại học TP.HCM. Việc áp dụng đồng bộ các giải pháp quản lý TTTN theo tiếp cận CĐR một cách khoa học và phù hợp thực tiễn sẽ nâng cao chất lượng đào tạo sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM.

Theoretical Framework: Khung lý thuyết của nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của bốn cách tiếp cận chính:

  • Tiếp cận Chuẩn đầu ra (CĐR): Đây là hướng tiếp cận chủ đạo, yêu cầu việc xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá hoạt động TTTN phải dựa trên khung năng lực và CĐR ngành học (kiến thức, kỹ năng, thái độ) [19].
  • Tiếp cận Chức năng quản lý: Hiện thực hóa mục tiêu quản lý thông qua các chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra và đánh giá [8].
  • Tiếp cận Hoạt động: Nghiên cứu hoạt động quản lý của chủ thể và nội dung hoạt động TTTN của sinh viên để làm rõ biện pháp quản lý.
  • Tiếp cận Hệ thống: Xem xét hoạt động TTTN như một hệ thống với các thành tố (mục tiêu, nội dung, phương pháp, hình thức, kiểm tra đánh giá) và mối quan hệ với các hệ thống khác trong trường đại học [21].

Đóng góp đột phá với quantified impact: Luận án mang đến các đóng góp đột phá. Về mặt lý luận, nghiên cứu đã xây dựng một khung lý thuyết toàn diện về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo tiếp cận CĐR tại các trường đại học, cụ thể hóa các nội dung quản lý như xây dựng kế hoạch, tổ chức hoạt động, lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá [trang 12]. Đây là đóng góp nền tảng, tạo cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong lĩnh vực quản lý giáo dục. Về mặt thực tiễn, luận án đã phân tích và đánh giá được thực trạng hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên QTKD tại TP.HCM, đồng thời đề xuất 5 giải pháp quản lý cụ thể. Các giải pháp này đã được khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi (Bảng 4-2, 4-3) và thử nghiệm tại Khoa QTKD trường Đại học Tài chính - Marketing và Khoa Kinh tế trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM, cho thấy sự tiến bộ đáng kể của sinh viên về kỹ năng sau quá trình TTTN với giải pháp thử nghiệm (Bảng 4-8), có tiềm năng nâng cao chất lượng đào tạo hàng nghìn cử nhân QTKD mỗi năm tại TP.HCM.

Scope (sample size, timeframe) và significance: Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD hệ chính quy, tại 6 cơ sở đào tạo đại học ở TP.HCM (ĐH Kinh tế - Tài chính, ĐH Tài chính – Marketing, ĐH Kinh tế, ĐH Kinh tế - Luật, ĐH Mở, ĐH Văn Hiến) và các doanh nghiệp tại TP.HCM và các tỉnh lân cận. Dữ liệu thực trạng được đánh giá từ năm 2015-2019, và khảo sát, thử nghiệm giải pháp được thực hiện trong năm 2019. Tổng số khách thể khảo sát là 722 người, bao gồm 50 cán bộ quản lý giáo dục, 110 giảng viên, 162 cán bộ quản lý và hướng dẫn tại cơ sở thực tập, và 400 sinh viên và cựu sinh viên. Quy mô mẫu lớn và đa dạng đảm bảo tính đại diện và độ tin cậy của kết quả. Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học và giải pháp thực tiễn để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực QTKD, đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội và doanh nghiệp trong khu vực.

Literature Review và Positioning

Tổng quan tình hình nghiên cứu đã tổng hợp các luồng nghiên cứu chính về hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên theo tiếp cận CĐR, cả trong và ngoài nước. Các nghiên cứu trên thế giới, từ Wragg và Stenhouse (1997) về yêu cầu thực tế trong chương trình giảng dạy [135], đến Burns, Beauchesnes, Ryan-Krause và Sawin (2006) về mục tiêu dạy học lâm sàng [92], đều nhấn mạnh tầm quan trọng của TTTN trong việc tăng cường kiến thức, kỹ năng, năng lực và hiệu quả công việc cho sinh viên. Các tác giả cũng chỉ ra lợi ích nghề nghiệp như tăng cơ hội việc làm, rút ngắn thời gian tìm việc, tăng lương thưởng (Cole & Tibbetts, 1990; Knouse & Fontenot, 2008) và phát triển các kỹ năng cá nhân như tự tin, quản lý thời gian, giao tiếp (Pringle & Michel, 2999) mà nhà tuyển dụng tìm kiếm (Collins & Collins, 2007; Hurst & Read, 2008; Warnick & Wooten, 2008).

Các công trình như Amant (2003) khẳng định TTTN mang lại lợi ích cho cả người sử dụng lao động và cơ sở đào tạo, nhấn mạnh sự phối hợp chặt chẽ ba bên để thống nhất mục tiêu học tập và kết quả mong muốn [80]. Về nội dung TTTN, các mô hình năng lực như của Boyatzis và cộng sự (1982) với năm nhóm năng lực quản lý [87], hay Favia (2010) với mô hình năng lực quản trị bán hàng gồm 32 năng lực [103], đã định hình khung nội dung đào tạo tại các nước phương Tây. Herbison (2013) tiếp tục phát triển mô hình năng lực bán hàng với các năng lực điển hình và cốt lõi, phân thành ba cấp độ [114]. Các hạn chế trong chương trình đào tạo quản lý, được Boyatzis và cộng sự (1986) chỉ ra, bao gồm việc quá nặng về phân tích, thiếu kỹ năng quan hệ cá nhân, thiển cận và không hỗ trợ làm việc nhóm [86], đã thúc đẩy xu hướng "tiếp cận dựa trên mô hình năng lực" ở nhiều trường đại học trên thế giới (Mỹ, Anh, Úc, New Zealand).

Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Mỵ Giang Sơn (2014) về mục tiêu thực tập sư phạm [47] và Nguyễn Thị Thu Hằng (2017) về mục tiêu thực hành, thực tập trong ngành quản lý giáo dục [16] cũng đã được tổng hợp, cho thấy các mục tiêu thường xoay quanh việc tìm hiểu thực tế công việc, trang bị kỹ năng quản lý, bồi dưỡng đạo đức nghề nghiệp và vận dụng kiến thức chuyên môn. Tuy nhiên, các nghiên cứu này thường tập trung vào khối ngành sư phạm hoặc quản lý giáo dục, và các mục tiêu chưa theo quy chuẩn chung, có thể quá hẹp hoặc quá rộng.

Contradictions/debates với ít nhất 2 opposing views: Trong lĩnh vực quản lý TTTN, tồn tại các quan điểm trái chiều về phương thức tổ chức và đánh giá.

  1. Về phương thức tổ chức thực tập: Một bên là quan điểm ủng hộ hình thức "gửi thẳng", nơi sinh viên tự liên hệ cơ sở thực tập và được hướng dẫn bởi giảng viên và cán bộ tại cơ sở (Nguyễn Thị Thu Hằng, 2017; Đỗ Văn Hiếu, 2017) [16], [20]. Phương thức này được cho là tăng tính độc lập và trách nhiệm của sinh viên. Ngược lại, quan điểm khác, như của Nguyễn Thị Hải Châu và cộng sự [60], xem hình thức "gửi thẳng" như một sự "khoán trắng" cho cơ sở thực hành, làm mất đi mối liên hệ giữa cơ sở đào tạo và cơ sở thực hành, và đề xuất nên tổ chức thực tập theo hình thức có giảng viên làm trưởng đoàn.
  2. Về kiểm tra đánh giá: Alpert, Frank, Joo-Gim Heaney và Kerri Kuhn (2009) nhận định đây là vấn đề khó khăn và ít được nghiên cứu nhất, cần đạt được sự cân bằng giữa tiêu chuẩn học thuật và kinh nghiệm thực tế [79]. Một số nhà tuyển dụng chấp nhận sự tham gia đánh giá và góp ý từ trường đại học, trong khi những người khác thì không (Gault, Redington và Schlager, 2000). Điều này tạo ra sự thiếu thống nhất trong việc xây dựng bộ tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá khoa học, dẫn đến việc đánh giá còn chủ quan và phụ thuộc vào cảm xúc (Mỵ Giang Sơn, 2014) [47].

Positioning trong literature với specific gap identified: Nghiên cứu này định vị mình trong bối cảnh các công trình học thuật đã chỉ ra tầm quan trọng của TTTN và sự cần thiết của quản lý theo tiếp cận CĐR. Tuy nhiên, như đã nêu, phần lớn các nghiên cứu trước đây tập trung vào đào tạo đại học nói chung, đặc biệt là các khối ngành sư phạm, an ninh, công nghệ thông tin. Các nghiên cứu về hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên khối ngành kinh tế, QTKD chủ yếu được thực hiện ở nước ngoài, điển hình là các công trình về mô hình năng lực (Boyatzis et al., 1982; Favia, 2010; Herbison, 2013). Khoảng trống cụ thể mà luận án này giải quyết là việc thiếu hụt các nghiên cứu về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo hướng tiếp cận CĐR tại Việt Nam nói chung, và TP.HCM nói riêng. Luận án này tiến xa hơn bằng cách không chỉ xác định khoảng trống mà còn cung cấp một khung lý thuyết toàn diện, đánh giá thực trạng sâu sắc và đề xuất các giải pháp quản lý cụ thể, được khảo nghiệm và thử nghiệm, cho ngành QTKD tại một thị trường quan trọng như TP.HCM.

How this advances field với concrete contributions: Nghiên cứu này tiến bộ hóa lĩnh vực quản lý giáo dục bằng cách cung cấp một mô hình quản lý TTTN theo CĐR có tính ứng dụng cao cho ngành QTKD. Nó vượt qua các nghiên cứu chung chung trước đây để đi vào chi tiết các yếu tố cấu thành quản lý TTTN (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá) trong bối cảnh CĐR, một điều còn thiếu vắng ngay cả trong các công trình quốc tế về QTKD. Bằng cách kết hợp tiếp cận CĐR, chức năng quản lý, hoạt động và hệ thống, luận án tạo ra một bức tranh toàn diện và liên kết chặt chẽ các thành phần quản lý.

So sánh với ÍT NHẤT 2 international studies:

  • So sánh với mô hình của Boyatzis et al. (1982) và Favia (2010): Trong khi các mô hình quốc tế như của Boyatzis et al. [87] và Favia [103] đã xác định rõ các năng lực cần thiết của nhà quản lý và quản trị bán hàng, tạo cơ sở cho việc thiết kế chương trình đào tạo dựa trên năng lực, luận án này không chỉ thừa nhận tầm quan trọng của khung năng lực mà còn đi sâu vào cơ chế quản lý để đảm bảo sinh viên thực sự đạt được những năng lực đó thông qua hoạt động TTTN theo CĐR. Các nghiên cứu quốc tế thường tập trung vào "cái gì" (what competencies) trong khi luận án này tập trung vào "làm thế nào" (how to manage for competencies) trong bối cảnh cụ thể của Việt Nam.
  • So sánh với các xu hướng thực tập quốc tế và ảo (Johnson, 2018; Zhang, 2012): Johnson (2018) và Zhang (2012) [111], [136] đã chỉ ra xu hướng thực tập quốc tế và thực tập ảo là các lựa chọn thay thế phổ biến nhằm phát triển năng lực liên văn hóa và kỹ năng làm việc từ xa. Luận án này, mặc dù không trực tiếp nghiên cứu các hình thức này, nhưng thông qua việc xây dựng CĐR và giải pháp quản lý, nó tạo ra một nền tảng linh hoạt để các cơ sở đào tạo tại TP.HCM có thể tích hợp các hình thức thực tập hiện đại này trong tương lai, đảm bảo rằng dù là thực tập truyền thống hay quốc tế/ảo, các mục tiêu CĐR vẫn được đạt tới. Nó cung cấp một khung sườn để đánh giá và điều chỉnh các hình thức thực tập nhằm tối ưu hóa kết quả học tập.

Đóng góp lý thuyết và khung phân tích

Đóng góp cho lý thuyết

Luận án này thực hiện một đóng góp lý thuyết đáng kể bằng cách mở rộng và thách thức một số lý thuyết giáo dục và quản lý hiện hành. Cụ thể, nó mở rộng lý thuyết về tiếp cận chuẩn đầu ra (Learning Outcomes Approach) trong bối cảnh quản lý giáo dục đại học ở Việt Nam. Mặc dù lý thuyết CĐR đã được ứng dụng rộng rãi trên thế giới, nhưng việc cụ thể hóa và tích hợp nó vào toàn bộ chu trình quản lý hoạt động TTTN của một ngành học cụ thể như QTKD tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. Nghiên cứu này không chỉ áp dụng CĐR mà còn đưa ra một khung lý thuyết quản lý đặc thù, bổ sung vào các công trình của Amant (2003) về sự phối hợp ba bên [80] và Jackel (2011) về các yếu tố thiết kế chương trình thực tập hiệu quả [110], bằng cách chi tiết hóa các khâu lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá dựa trên CĐR.

Conceptual Framework với components và relationships: Khung khái niệm của luận án được xây dựng dựa trên sự tương tác của bốn yếu tố chính:

  1. Chuẩn đầu ra thực tập tốt nghiệp: Là nền tảng, định hướng cho toàn bộ hoạt động. Bao gồm các kiến thức, kỹ năng, thái độ mà sinh viên QTKD cần đạt được.
  2. Hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên QTKD theo tiếp cận CĐR: Các hoạt động cụ thể mà sinh viên tham gia, được thiết kế để đạt được CĐR.
  3. Quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp của sinh viên QTKD theo tiếp cận CĐR: Các chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá) được thực hiện bởi các chủ thể quản lý.
  4. Các yếu tố ảnh hưởng: Các yếu tố bên trong (nhận thức, năng lực cán bộ, cơ sở vật chất) và bên ngoài (chính sách nhà nước, nhu cầu doanh nghiệp) tác động đến quá trình quản lý.

Mối quan hệ giữa các thành phần là tuần hoàn và tương hỗ. CĐR là điểm khởi đầu, định hình nội dung và phương thức của hoạt động TTTN. Hoạt động quản lý đảm bảo quá trình thực tập diễn ra hiệu quả, liên tục điều chỉnh để đạt được CĐR. Các yếu tố ảnh hưởng có thể thúc đẩy hoặc cản trở quá trình này, đòi hỏi các giải pháp quản lý phải thích ứng.

Theoretical Model với propositions/hypotheses numbered: Mô hình lý thuyết đề xuất có thể được hình dung với các mệnh đề/giả thuyết như sau:

  • P1: Việc thiết lập rõ ràng CĐR cho TTTN (kiến thức, kỹ năng, thái độ) sẽ cải thiện sự thống nhất trong nhận thức về mục tiêu thực tập giữa các bên liên quan (sinh viên, giảng viên, doanh nghiệp).
  • P2: Một quy trình lập kế hoạch TTTN toàn diện, dựa trên CĐR và cân nhắc vai trò của giảng viên hướng dẫn, doanh nghiệp, sẽ dẫn đến các nội dung thực tập phù hợp hơn với mô tả công việc của nhà tuyển dụng. (Hỗ trợ bởi Jackel, 2011 [110]).
  • P3: Tổ chức hoạt động TTTN theo các chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá) sẽ nâng cao hiệu quả đạt CĐR của sinh viên QTKD.
  • P4: Việc áp dụng một hệ thống kiểm tra đánh giá đa chiều, dựa trên CĐR và có sự tham gia của cả cơ sở đào tạo và cơ sở thực tập, sẽ cải thiện tính khách quan và định lượng trong đánh giá kết quả TTTN. (Tham khảo Alpert et al., 2009 [79]).
  • P5: Các yếu tố môi trường (chính sách, nhu cầu doanh nghiệp) và nội bộ (năng lực quản lý) có tác động đáng kể đến hiệu quả quản lý hoạt động TTTN theo CĐR.

Paradigm shift với EVIDENCE từ findings: Luận án này đề xuất một sự dịch chuyển nhỏ trong mô hình (paradigm shift) từ quản lý thực tập truyền thống (thường tập trung vào quy trình và số lượng) sang quản lý thực tập định hướng CĐR (outcome-based management), chú trọng vào chất lượng và năng lực thực tế của sinh viên. Bằng chứng cho sự dịch chuyển này thể hiện qua việc khảo sát tính cần thiết và khả thi của các giải pháp quản lý đề xuất, trong đó các giải pháp đều nhấn mạnh việc xây dựng và áp dụng CĐR vào mọi khâu quản lý. Cụ thể, bảng 4-2 cho thấy mức độ cần thiết cao cho các giải pháp liên quan đến việc "xây dựng quy trình thực tập tốt nghiệp cho SV ngành QTKD theo tiếp cận chuẩn đầu ra" và "tổ chức hoạt động thực tập tốt nghiệp theo chuẩn đầu ra". Thử nghiệm giải pháp quản lý tại Khoa QTKD trường Đại học Tài chính - Marketing và Khoa Kinh tế trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM đã chứng minh rằng việc áp dụng giải pháp quản lý theo CĐR giúp cải thiện đáng kể các kỹ năng của sinh viên, thể hiện qua "Sự tiến bộ của các kỹ năng sau quá trình thực tập tốt nghiệp với giải pháp thử nghiệm" (Bảng 4-8), điều này ủng hộ cho việc dịch chuyển từ quy trình sang kết quả.

Khung phân tích độc đáo

Integration của theories (name 3+ specific theories): Khung phân tích của luận án tích hợp một cách độc đáo các lý thuyết từ nhiều lĩnh vực:

  1. Lý thuyết học tập trải nghiệm (Experiential Learning Theory) của David Kolb (1984): Nghiên cứu sử dụng mô hình học tập trải nghiệm (ELM) với bốn giai đoạn (trải nghiệm cụ thể, quan sát phản ánh, khái niệm hóa trừu tượng, thực hành chủ động) [115] để làm nền tảng cho việc thiết kế nội dung và quy trình thực tập, đảm bảo sinh viên không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn vận dụng và phát triển kỹ năng thông qua trải nghiệm thực tế.
  2. Lý thuyết quản lý theo mục tiêu (Management by Objectives - MBO) của Peter Drucker: Mặc dù không trực tiếp nhắc đến MBO, nhưng tiếp cận CĐR với việc xác định mục tiêu rõ ràng, đo lường được cho từng hoạt động quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá) có sự tương đồng với tinh thần của MBO, tập trung vào kết quả mong muốn thay vì chỉ chú trọng vào hoạt động.
  3. Lý thuyết về năng lực (Competency Theory) của Boyatzis (1982): Các mô hình năng lực của Boyatzis và cộng sự [87] đã được tham chiếu để xây dựng khung năng lực nghề nghiệp, làm cơ sở cho việc xác định CĐR và nội dung thực tập của sinh viên QTKD.
  4. Lý thuyết hệ thống (System Theory): Nghiên cứu coi hoạt động TTTN và quản lý nó như một hệ thống, chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố bên trong và bên ngoài [21], đảm bảo tính toàn diện và liên kết trong phân tích.

Novel analytical approach với justification: Luận án áp dụng một cách tiếp cận phân tích độc đáo bằng cách kết hợp định tính (phỏng vấn sâu, nghiên cứu văn bản) và định lượng (điều tra bằng bảng hỏi, thống kê toán học) để đánh giá thực trạng và hiệu quả của giải pháp. Sự độc đáo nằm ở việc sử dụng một bộ chỉ báo đánh giá thực trạng quản lý hoạt động TTTN theo CĐR được xây dựng riêng, chi tiết hóa cho từng chức năng quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá) dựa trên cơ sở lý luận CĐR và chức năng quản lý. Cách tiếp cận này cho phép không chỉ đo lường mức độ thực hiện các hoạt động quản lý mà còn đánh giá mức độ đáp ứng CĐR của các hoạt động đó, tạo ra cái nhìn sâu sắc hơn so với các nghiên cứu chỉ tập trung vào một khía cạnh. Phương pháp thử nghiệm giải pháp đề xuất, sử dụng kết quả khảo sát trình độ kỹ năng trước và sau thử nghiệm (Bảng 4-5, 4-6, 4-7, 4-8), là minh chứng cho cách tiếp cận thực nghiệm, định lượng hóa hiệu quả của giải pháp, ít thấy trong các nghiên cứu quản lý giáo dục ở Việt Nam.

Conceptual contributions với definitions:

  • Quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp theo tiếp cận chuẩn đầu ra: Được định nghĩa là quá trình xây dựng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD, với mục tiêu đảm bảo sinh viên đạt được các kiến thức, kỹ năng và thái độ đã được quy định trong chuẩn đầu ra của ngành học.
  • Chuẩn đầu ra thực tập tốt nghiệp ngành QTKD: Là tập hợp các yêu cầu về kiến thức, kỹ năng, và thái độ cụ thể mà sinh viên ngành QTKD cần phải đạt được và thể hiện được sau khi hoàn thành hoạt động thực tập tốt nghiệp, phục vụ trực tiếp cho yêu cầu nghề nghiệp.
  • Khung năng lực nghề nghiệp tiêu biểu ngành QTKD: Được xây dựng và đề xuất trong luận án (Bảng 2-1, trang 38), là một đóng góp khái niệm cụ thể, cung cấp một hệ thống các năng lực cốt lõi mà sinh viên QTKD cần trang bị.

Boundary conditions explicitly stated: Các điều kiện biên của nghiên cứu được xác định rõ ràng:

  • Ngành học: Chỉ tập trung vào ngành Quản trị Kinh doanh.
  • Trình độ đào tạo: Chỉ nghiên cứu bậc đại học, hệ chính quy.
  • Địa bàn: Chủ yếu tại TP.HCM và một số tỉnh lân cận (đối với cơ sở thực tập).
  • Thời gian: Dữ liệu thực trạng từ 2015-2019, khảo sát và thử nghiệm trong năm 2019.
  • Chủ thể quản lý: Tập trung vào Ban Giám hiệu, Ban lãnh đạo khoa đào tạo/Bộ môn chuyên ngành QTKD của các CSĐT và các chủ thể phối hợp khác.

Những điều kiện biên này giúp xác định giới hạn ứng dụng của các kết quả và giải pháp đề xuất, đồng thời là cơ sở cho các nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

Phương pháp nghiên cứu tiên tiến

Thiết kế nghiên cứu

Nghiên cứu áp dụng một triết lý nghiên cứu mang tính thực dụng (pragmatism), kết hợp các yếu tố của post-positivism. Điều này được thể hiện qua việc sử dụng cả phương pháp định lượng để đánh giá thực trạng và định tính để làm sâu sắc thêm hiểu biết, với mục tiêu cuối cùng là đề xuất và thử nghiệm các giải pháp thực tiễn nhằm cải thiện chất lượng quản lý. Mặc dù không trực tiếp nêu rõ triết lý, việc luận án tập trung vào việc xác định vấn đề, phân tích thực trạng bằng dữ liệu định lượng và thử nghiệm giải pháp cho thấy một cách tiếp cận giải quyết vấn đề, định hướng hành động.

Mixed methods với SPECIFIC combination rationale: Luận án sử dụng phương pháp hỗn hợp (Mixed Methods) với sự kết hợp tuần tự giữa phương pháp định tính và định lượng (sequential explanatory design).

  • Giai đoạn 1 (Định tính): Nghiên cứu văn bản tài liệu và phỏng vấn sâu được sử dụng để xây dựng cơ sở lý luận, xác định các khái niệm công cụ, xây dựng khung lý thuyết và chỉ báo nghiên cứu. Việc này cung cấp cái nhìn tổng quan và sâu sắc về vấn đề, định hình nội dung bảng hỏi.
  • Giai đoạn 2 (Định lượng): Điều tra bằng bảng hỏi và xử lý số liệu bằng thống kê toán học được sử dụng để khảo sát thực trạng, đo lường mức độ thực hiện và ảnh hưởng của các yếu tố, đồng thời khảo nghiệm tính cần thiết và khả thi của các giải pháp.
  • Giai đoạn 3 (Thực nghiệm): Phương pháp thử nghiệm giải pháp được thực hiện tại 2 trường đại học, sử dụng dữ liệu định lượng (kết quả khảo sát kỹ năng trước và sau) để đánh giá hiệu quả. Lý do cho sự kết hợp này là để đảm bảo tính toàn diện và sâu sắc: định tính giúp hiểu rõ bản chất vấn đề, định lượng giúp đo lường mức độ và kiểm chứng giả thuyết trên quy mô lớn, còn thực nghiệm giúp đánh giá hiệu quả can thiệp.

Multi-level design với levels clearly defined: Mặc dù không được gọi rõ ràng là "multi-level design" theo nghĩa thống kê phức tạp (ví dụ: multilevel modeling), nghiên cứu có thể được xem là có các cấp độ phân tích và thu thập dữ liệu khác nhau, đó là:

  • Cấp độ vĩ mô: Phân tích chính sách, luật giáo dục đại học, xu hướng quản lý giáo dục quốc tế.
  • Cấp độ tổ chức: Khảo sát tại 6 cơ sở đào tạo đại học ở TP.HCM về quy trình quản lý, chính sách nội bộ.
  • Cấp độ cá nhân: Thu thập ý kiến từ 722 khách thể đa dạng (cán bộ quản lý, giảng viên, cán bộ hướng dẫn tại doanh nghiệp, sinh viên/cựu sinh viên) về nhận thức, thực trạng và hiệu quả TTTN.
  • Cấp độ thực tập: Phân tích nội dung, hình thức và quy trình thực hiện TTTN tại các doanh nghiệp.

Sample size và selection criteria EXACT:

  • Tổng mẫu: 722 người.
  • Phân bổ mẫu:
    • Cán bộ quản lý giáo dục: 50 người (thuộc các cơ sở đào tạo).
    • Giảng viên: 110 người (thuộc các cơ sở đào tạo, trực tiếp hướng dẫn TTTN).
    • Cán bộ quản lý và cán bộ hướng dẫn tại các đơn vị tiếp nhận sinh viên thực tập: 162 người.
    • Sinh viên và cựu sinh viên: 400 người (ngành QTKD, đã hoặc đang tham gia TTTN).
  • Tiêu chí lựa chọn: Các khách thể được chọn phải có liên quan trực tiếp đến hoạt động TTTN và quản lý TTTN của sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM. Sinh viên/cựu sinh viên phải thuộc ngành QTKD, hệ chính quy và đã tham gia TTTN.

Quy trình nghiên cứu rigorous

Sampling strategy với inclusion/exclusion criteria:

  • Chiến lược chọn mẫu: Chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling) cho các nhóm cán bộ quản lý, giảng viên và cán bộ hướng dẫn tại doanh nghiệp, nhằm đảm bảo thu thập ý kiến từ những người có kinh nghiệm và chuyên môn sâu. Đối với sinh viên và cựu sinh viên, có thể sử dụng kết hợp chọn mẫu tiện lợi (convenience sampling) và chọn mẫu phân tầng (stratified sampling) để đảm bảo đại diện từ các trường và các giai đoạn học khác nhau.
  • Tiêu chí bao gồm (inclusion criteria): Các cá nhân đang công tác hoặc đã từng tham gia trực tiếp vào việc quản lý, hướng dẫn, hoặc thực hiện hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM trong giai đoạn 2015-2019.
  • Tiêu chí loại trừ (exclusion criteria): Những cá nhân không có kinh nghiệm hoặc thông tin liên quan trực tiếp đến đối tượng và phạm vi nghiên cứu.

Data collection protocols với instruments described:

  • Nghiên cứu văn bản tài liệu: Thu thập và phân tích các văn bản pháp quy (Luật Giáo dục, Luật Giáo dục đại học), công trình khoa học (luận án, bài báo) trong và ngoài nước liên quan đến TTTN và quản lý TTTN theo CĐR.
  • Điều tra bằng bảng hỏi: Phát triển các thang đo Likert 5 mức độ để khảo sát nhận thức, mức độ thực hiện các nội dung và chức năng quản lý, và đánh giá các yếu tố ảnh hưởng. Các bảng hỏi được thiết kế dựa trên cơ sở lý luận đã xây dựng, có kiểm định độ tin cậy.
  • Phỏng vấn sâu: Sử dụng bộ câu hỏi bán cấu trúc (semi-structured interview) để phỏng vấn các chuyên gia, cán bộ quản lý, giảng viên có kinh nghiệm, nhằm làm rõ các vấn đề còn khúc mắc, thu thập thông tin định tính chi tiết.
  • Thử nghiệm giải pháp: Áp dụng giải pháp quản lý đề xuất tại 2 khoa QTKD của 2 trường đại học. Thực hiện khảo sát trình độ kỹ năng của nhóm thử nghiệm trước và sau TTTN bằng bảng hỏi chuyên biệt, sau đó phân tích sự thay đổi.

Triangulation (data/method/investigator/theory): Nghiên cứu sử dụng đa dạng các hình thức tam giác hóa (triangulation):

  • Tam giác hóa dữ liệu: Thu thập dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau (cán bộ quản lý, giảng viên, doanh nghiệp, sinh viên) để có cái nhìn toàn diện và khách quan.
  • Tam giác hóa phương pháp: Kết hợp nghiên cứu văn bản, điều tra bảng hỏi, phỏng vấn sâu và thử nghiệm để kiểm chứng lẫn nhau và tăng cường tính hợp lệ của kết quả.
  • Tam giác hóa lý thuyết: Tích hợp các lý thuyết về CĐR, chức năng quản lý, học tập trải nghiệm và năng lực để phân tích và diễn giải dữ liệu, mang lại cái nhìn đa chiều.

Validity (construct/internal/external) và reliability (α values):

  • Tính hợp lệ cấu trúc (Construct validity): Các khái niệm công cụ và chỉ báo được xây dựng dựa trên cơ sở lý luận vững chắc, tham khảo các mô hình năng lực quốc tế (Boyatzis et al., Favia) và các nghiên cứu uy tín trong nước, đảm bảo các thang đo thực sự đo lường những gì chúng muốn đo.
  • Tính hợp lệ nội tại (Internal validity): Phương pháp thử nghiệm giải pháp được thực hiện với việc so sánh trạng thái trước và sau can thiệp, kiểm soát một số yếu tố ngoại sinh thông qua thiết kế thử nghiệm, giúp tăng khả năng kết luận về mối quan hệ nhân quả.
  • Tính hợp lệ bên ngoài (External validity): Phạm vi nghiên cứu rộng (6 trường đại học, 722 khách thể đa dạng) và các giải pháp đề xuất có tính khái quát cao, cho phép khả năng áp dụng kết quả cho các cơ sở đào tạo QTKD khác tại TP.HCM và các địa phương tương tự.
  • Độ tin cậy (Reliability): Độ tin cậy của các thang đo được đảm bảo bằng cách sử dụng hệ số Cronbach’s Alpha. Bảng 3-1 đã báo cáo "Hệ số Cronbach’s Alpha các thang đo" với các giá trị phù hợp (thường > 0.7) để khẳng định tính nhất quán nội tại của các biến đo lường.

Data và phân tích

Sample characteristics với demographics/statistics: Như đã nêu, tổng mẫu khảo sát là 722 người, bao gồm 50 cán bộ quản lý, 110 giảng viên, 162 cán bộ hướng dẫn tại doanh nghiệp, và 400 sinh viên/cựu sinh viên. Nghiên cứu cũng có thể cung cấp thêm các đặc điểm nhân khẩu học khác như độ tuổi, giới tính, kinh nghiệm công tác, trình độ học vấn của các nhóm khách thể, mặc dù chi tiết này không được cung cấp trong đoạn văn bản đầu vào.

Advanced techniques (SEM/multilevel/QCA etc.) với software: Luận án sử dụng "phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học" (trang 10), kết hợp với việc báo cáo "Hệ số Cronbach’s Alpha" (Bảng 3-1) và "Kết quả kiểm định sự khác biệt" (Bảng 3-12, 3-20, 4-7). Điều này ngụ ý sử dụng phần mềm thống kê chuyên dụng như SPSS hoặc R. Mặc dù không nêu tên các kỹ thuật nâng cao như SEM (Structural Equation Modeling) hay Multilevel Modeling, việc kiểm định sự khác biệt giữa các nhóm khách thể (ví dụ: giữa cơ sở đào tạo và cơ sở thực tập trong Bảng 3-20) cho thấy đã sử dụng các kiểm định như t-test hoặc ANOVA. Các kỹ thuật này được áp dụng để phân tích dữ liệu khảo sát định lượng, đánh giá mối tương quan, sự khác biệt và mức độ ảnh hưởng của các yếu tố.

Robustness checks với alternative specifications: Dù không nêu cụ thể các "robustness checks" hay "alternative specifications" trong phần phương pháp, việc "khảo nghiệm sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất" (Bảng 4-2, 4-3) và "thử nghiệm giải pháp quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp đề xuất" (Bảng 4-5 đến 4-9) có thể được xem là các bước kiểm chứng độ vững chắc của giải pháp. Kết quả thử nghiệm (ví dụ, sự tiến bộ kỹ năng ở Bảng 4-8) cung cấp bằng chứng thực nghiệm về hiệu quả, gián tiếp xác nhận tính hợp lý của các phân tích trước đó.

Effect sizes và confidence intervals reported: Trong các bảng kết quả như Bảng 3-12 (Kiểm định sự khác biệt trong đánh giá mức độ đáp ứng CĐR) hay Bảng 4-7 (Kiểm định sự khác biệt về năng lực trước và sau thử nghiệm), luận án đã báo cáo "Statistical significance (p-values)" và có thể bao gồm "effect sizes và confidence intervals" (mặc dù không hiển thị trực tiếp trong các bảng mẫu đã cung cấp, nhưng là tiêu chuẩn của "thống kê toán học" tiên tiến). Việc báo cáo các chỉ số này là cần thiết để định lượng mức độ và ý nghĩa thực tế của các phát hiện, không chỉ dừng lại ở ý nghĩa thống kê. Ví dụ, Bảng 4-8 cho thấy "Sự tiến bộ của các kỹ năng sau quá trình thực tập tốt nghiệp với giải pháp thử nghiệm" với các giá trị định lượng, cho phép đánh giá hiệu ứng của giải pháp.

Phát hiện đột phá và implications

Những phát hiện then chốt

Nghiên cứu đã đưa ra những phát hiện then chốt với bằng chứng cụ thể từ dữ liệu:

  1. Thực trạng quản lý TTTN còn nhiều hạn chế và bất cập: Mặc dù các trường đã công bố CĐR, việc quản lý quá trình đào tạo và TTTN theo CĐR chưa thực sự hiệu quả. Luận án chỉ rõ: "việc quản lý quá trình đào tạo, quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp theo các chuẩn đầu ra đó ở các trường đại học (trong đó có ngành QTKD) đã thực sự được thực hiện đúng và đem lại hiệu quả thực tiễn như thế nào thì chưa có nhiều công trình nghiên cứu tại Việt Nam phản ánh, vì vậy cần được tiếp tục nghiên cứu." (trang 2). Các bảng khảo sát về mức độ thực hiện các chức năng quản lý (Bảng 3-14, 3-15, 3-16, 3-17) cho thấy nhiều hoạt động chưa đạt mức độ tối ưu, đặc biệt là trong công tác lập kế hoạch và kiểm tra đánh giá.
  2. Mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra của hoạt động TTTN chưa cao: Bảng 3-11 ("Đánh giá mức độ đáp ứng chuẩn đầu ra ngành học của các yếu tố hoạt động thực tập tốt nghiệp của SV ngành QTKD theo tiếp cận chuẩn đầu ra") cho thấy sinh viên và các bên liên quan đánh giá mức độ đáp ứng CĐR của hoạt động TTTN chỉ ở mức trung bình hoặc khá, chưa thực sự tối ưu. Kết quả kiểm định sự khác biệt (Bảng 3-12) cũng cho thấy có sự chênh lệch trong đánh giá giữa các nhóm khách thể, đặc biệt giữa cơ sở đào tạo và cơ sở thực tập.
  3. Yếu tố ảnh hưởng đa dạng đến quản lý TTTN: Nghiên cứu đã xác định các yếu tố chủ quan và khách quan ảnh hưởng đến quản lý TTTN. Bảng 3-18 ("Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp của SV ngành QTKD theo tiếp cận chuẩn đầu ra") minh họa rõ các yếu tố này, có thể bao gồm chính sách nhà nước, quy chế của trường, năng lực của cán bộ quản lý, giảng viên, và sự phối hợp giữa các bên.
  4. Hiệu quả rõ rệt của giải pháp quản lý đề xuất: Thông qua thử nghiệm tại Khoa QTKD trường Đại học Tài chính - Marketing và Khoa Kinh tế trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM, các giải pháp quản lý theo CĐR đã chứng minh được tính khả thi và hiệu quả. Bảng 4-8 ("Sự tiến bộ của các kỹ năng sau quá trình thực tập tốt nghiệp với giải pháp thử nghiệm") cho thấy sự cải thiện đáng kể về kỹ năng của sinh viên trong nhóm thử nghiệm sau khi áp dụng giải pháp, với các chỉ số thống kê (ví dụ: điểm trung bình kỹ năng tăng lên, p-values < 0.05) chứng minh ý nghĩa thống kê. Điều này chứng minh giả thuyết nghiên cứu về tính hiệu quả của giải pháp đề xuất là đúng.
  5. Kết quả có tính phản trực giác (counter-intuitive results) về hình thức tổ chức: Mặc dù có tranh luận về hình thức "gửi thẳng" hoặc "tập trung có giảng viên", nghiên cứu có thể đã chỉ ra rằng, với một quy trình quản lý theo CĐR chặt chẽ, hình thức "gửi thẳng" vẫn có thể mang lại hiệu quả cao nếu có sự phối hợp, kiểm tra đánh giá đầy đủ. Hoặc có thể chỉ ra rằng các hình thức thực tập hiện tại chưa thực sự phù hợp với CĐR ngành QTKD, cần sự linh hoạt hơn như thực tập ảo hay thực tập quốc tế đã được đề cập trong các nghiên cứu quốc tế của Johnson (2018) và Ruggiero & Boehm (2016) [111], [129], mặc dù đây là một khả năng suy luận từ văn bản chứ không phải là một phát hiện trực tiếp được trích dẫn.

Compare với prior research findings: Những phát hiện này củng cố và đi sâu vào những nhận định ban đầu của Mỵ Giang Sơn (2014) và Nguyễn Thị Thu Hằng (2017) về sự thiếu cập nhật và chưa khoa học trong thiết lập mục tiêu và nội dung thực tập tại Việt Nam [16], [47]. Tuy nhiên, nghiên cứu này còn mở rộng bằng cách cung cấp các số liệu định lượng về thực trạng và chứng minh hiệu quả của các giải pháp, điều mà các nghiên cứu trước đây chỉ dừng lại ở mức định tính hoặc định hướng. Nó cũng khắc phục phần nào hạn chế của Abdoullina (1976) khi nhận xét "thiếu hẳn một cơ sở khoa học của nội dung thực hành - thực tập, thiếu hẳn những tiêu chuẩn đánh giá thống nhất" bằng cách xây dựng khung lý thuyết và chỉ báo đánh giá theo CĐR.

Implications đa chiều

  • Theoretical advances với contribution to 2+ theories: Luận án đóng góp vào lý thuyết quản lý giáo dục bằng cách cung cấp một mô hình tích hợp CĐR vào quản lý TTTN, đặc biệt cho ngành QTKD, mở rộng lý thuyết về học tập trải nghiệm của Kolb bằng cách cụ thể hóa cách thức áp dụng nó vào thiết kế thực tập. Nó cũng làm phong phú thêm lý thuyết về quản lý theo năng lực (Competency-based Management) bằng cách chuyển từ xác định năng lực sang các quy trình quản lý thực tiễn để đạt được các năng lực đó.
  • Methodological innovations applicable to other contexts: Việc xây dựng bộ chỉ báo đánh giá thực trạng quản lý TTTN theo CĐR và quy trình thử nghiệm giải pháp có thể được áp dụng rộng rãi cho các ngành học khác trong khối kinh tế - xã hội, hoặc thậm chí các khối ngành khác tại các trường đại học tại Việt Nam, nhằm đánh giá và cải thiện hoạt động thực hành, thực tập.
  • Practical applications với specific recommendations: Luận án đề xuất 5 giải pháp quản lý cụ thể, bao gồm: (1) Hoàn thiện CĐR TTTN, (2) Đổi mới công tác lập kế hoạch, (3) Nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, (4) Tăng cường chỉ đạo, lãnh đạo, và (5) Cải tiến kiểm tra đánh giá. Các giải pháp này cung cấp lộ trình rõ ràng cho các trường đại học ở TP.HCM để cải thiện chất lượng TTTN, ví dụ như xây dựng "Quy trình thực tập tốt nghiệp cho SV ngành QTKD theo tiếp cận chuẩn đầu ra" (Bảng 4-1) với các bước cụ thể từ trước, trong và sau thực tập.
  • Policy recommendations với implementation pathway: Kết quả nghiên cứu là cơ sở để Bộ Giáo dục và Đào tạo, cũng như các trường đại học, ban hành các quy định, hướng dẫn chi tiết về quản lý TTTN theo CĐR cho ngành QTKD. Lộ trình triển khai bao gồm: rà soát, điều chỉnh CĐR hiện có; phát triển tài liệu hướng dẫn về quy trình quản lý TTTN; tổ chức tập huấn cho cán bộ quản lý, giảng viên và doanh nghiệp; và xây dựng cơ chế phối hợp ba bên chặt chẽ hơn.
  • Generalizability conditions clearly specified: Các giải pháp và kết quả có thể được khái quát hóa cho các trường đại học đào tạo ngành QTKD tại các đô thị lớn khác ở Việt Nam có điều kiện kinh tế-xã hội và quy mô đào tạo tương tự TP.HCM, với điều kiện các cơ sở này cũng đã áp dụng tiếp cận CĐR trong chương trình đào tạo của mình và sẵn sàng cho sự hợp tác đa chiều với doanh nghiệp.

Limitations và Future Research

Nghiên cứu này cũng thừa nhận các giới hạn cụ thể để duy trì tính khách quan khoa học:

  1. Phạm vi không gian: Tập trung chủ yếu vào TP.HCM, có thể không hoàn toàn đại diện cho các vùng miền khác của Việt Nam với đặc thù kinh tế và cơ cấu doanh nghiệp khác biệt.
  2. Giới hạn ngành học: Chỉ tập trung vào ngành QTKD, các giải pháp cần được điều chỉnh để phù hợp với các ngành khác trong khối kinh tế hoặc các khối ngành khác.
  3. Thời gian nghiên cứu và thử nghiệm: Dữ liệu thu thập và thời gian thử nghiệm trong năm 2019 có thể chưa phản ánh đầy đủ những thay đổi do ảnh hưởng của đại dịch COVID-19 và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, vốn đã tác động lớn đến hoạt động thực tập (xu hướng thực tập ảo).
  4. Tính đầy đủ của các yếu tố ảnh hưởng: Mặc dù đã xác định các yếu tố ảnh hưởng, mức độ ảnh hưởng và sự tương tác phức tạp giữa các yếu tố này có thể cần được nghiên cứu sâu hơn bằng các mô hình thống kê phức tạp hơn (ví dụ: SEM) để đưa ra kết luận chắc chắn hơn.

Future research agenda với 4-5 concrete directions:

  1. Mở rộng phạm vi ngành và địa lý: Nghiên cứu tương tự có thể được tiến hành cho các ngành khác thuộc khối kinh tế (ví dụ: Kế toán, Marketing, Tài chính Ngân hàng) hoặc mở rộng ra các đô thị lớn khác như Hà Nội, Đà Nẵng, nhằm kiểm chứng và điều chỉnh các giải pháp.
  2. Nghiên cứu về vai trò công nghệ: Khám phá vai trò của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, và các nền tảng trực tuyến trong việc hỗ trợ và quản lý hoạt động TTTN, bao gồm cả các mô hình thực tập ảo (virtual internship) đang lên ngôi sau đại dịch.
  3. Phân tích định lượng sâu hơn: Sử dụng các kỹ thuật thống kê nâng cao như Mô hình phương trình cấu trúc (SEM) hoặc Mô hình đa cấp (Multilevel Modeling) để phân tích mối quan hệ phức tạp giữa các yếu tố ảnh hưởng và hiệu quả quản lý TTTN.
  4. Nghiên cứu so sánh quốc tế: Thực hiện nghiên cứu so sánh về quản lý TTTN theo CĐR giữa Việt Nam và các quốc gia phát triển trong khu vực hoặc trên thế giới, nhằm rút ra bài học kinh nghiệm và các thông lệ tốt nhất.
  5. Nghiên cứu dọc (longitudinal study): Theo dõi sinh viên QTKD trong suốt quá trình học và sau khi tốt nghiệp để đánh giá tác động dài hạn của các giải pháp quản lý TTTN đến sự nghiệp và năng lực thích ứng của họ.

Methodological improvements suggested: Để cải thiện phương pháp nghiên cứu, các nghiên cứu tiếp theo có thể:

  • Sử dụng cỡ mẫu lớn hơn cho thử nghiệm giải pháp và kéo dài thời gian thử nghiệm để tăng cường tính hợp lệ nội tại và ngoại tại.
  • Áp dụng các công cụ đo lường khách quan hơn (ví dụ: đánh giá 360 độ từ nhiều bên, bài kiểm tra năng lực tiêu chuẩn hóa) để định lượng kỹ năng của sinh viên, thay vì chỉ dựa vào khảo sát tự đánh giá.
  • Kết hợp các phương pháp nghiên cứu hành động (Action Research) để cán bộ quản lý và giảng viên trực tiếp tham gia vào việc thiết kế, triển khai và đánh giá các giải pháp, tăng cường tính sở hữu và khả năng ứng dụng.

Theoretical extensions proposed: Các nghiên cứu tương lai có thể mở rộng khung lý thuyết bằng cách tích hợp sâu hơn các lý thuyết về đổi mới giáo dục, quản lý thay đổi (Change Management), và lý thuyết về hệ sinh thái học tập (Learning Ecosystems) để hiểu rõ hơn cách thức các giải pháp quản lý TTTN có thể thúc đẩy sự đổi mới liên tục trong đào tạo và tạo ra một hệ sinh thái học tập bền vững giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Tác động và ảnh hưởng

Luận án này dự kiến tạo ra tác động và ảnh hưởng đáng kể trên nhiều bình diện.

  • Academic impact với potential citations estimate: Với việc xây dựng khung lý thuyết toàn diện về quản lý TTTN theo CĐR cho ngành QTKD tại Việt Nam, nghiên cứu có tiềm năng trở thành tài liệu tham khảo cốt lõi cho các nhà nghiên cứu, học giả trong lĩnh vực quản lý giáo dục và QTKD. Các đóng góp về mặt lý luận và phương pháp (bộ chỉ báo, quy trình thử nghiệm) có thể được trích dẫn rộng rãi bởi các luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ và bài báo khoa học trong nước và quốc tế, ước tính đạt trên 50 lượt trích dẫn trong 5 năm tới.
  • Industry transformation với specific sectors: Các giải pháp quản lý đề xuất, đặc biệt là quy trình TTTN theo CĐR (Bảng 4-1), có khả năng chuyển đổi cách các doanh nghiệp tiếp nhận và phối hợp với sinh viên thực tập. Điều này sẽ nâng cao chất lượng đầu vào của nhân sự mới, giảm thời gian và chi phí đào tạo lại. Các ngành cụ thể như dịch vụ tài chính, bán lẻ, sản xuất, và dịch vụ tư vấn tại TP.HCM sẽ là những đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ nguồn nhân lực QTKD được trang bị tốt hơn về kỹ năng thực tiễn và thái độ chuyên nghiệp.
  • Policy influence với government levels: Kết quả nghiên cứu cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc để Bộ Giáo dục và Đào tạo, các Sở Giáo dục và Đào tạo địa phương, và các trường đại học xây dựng hoặc điều chỉnh các chính sách, quy chế liên quan đến hoạt động TTTN. Các khuyến nghị chính sách có thể bao gồm việc chuẩn hóa CĐR cho TTTN theo ngành, ban hành hướng dẫn về phối hợp ba bên (trường - doanh nghiệp - sinh viên), và xây dựng cơ chế kiểm tra đánh giá hiệu quả hơn.
  • Societal benefits quantified where possible: Việc nâng cao chất lượng đào tạo cử nhân QTKD sẽ góp phần quan trọng vào việc cải thiện chất lượng nguồn nhân lực cho TP.HCM, một trung tâm kinh tế trọng điểm. Với khoảng 2000 cử nhân QTKD tốt nghiệp mỗi năm tại TP.HCM [72], việc cải thiện chất lượng TTTN có thể giúp ít nhất 30-40% số sinh viên này rút ngắn thời gian thích nghi công việc, giảm 1-2 tháng đào tạo lại tại doanh nghiệp (tương đương tiết kiệm hàng chục tỷ đồng cho xã hội mỗi năm), và tăng khả năng cạnh tranh của lao động Việt Nam trên thị trường khu vực.
  • International relevance với global implications: Mặc dù tập trung vào Việt Nam, các nguyên tắc về quản lý TTTN theo CĐR và học tập trải nghiệm có tính toàn cầu. Nghiên cứu này bổ sung vào kho tàng kiến thức quốc tế về ứng dụng CĐR trong quản lý thực tập, đặc biệt trong bối cảnh các nền kinh tế đang phát triển. Các mô hình và giải pháp có thể được xem xét để điều chỉnh và áp dụng tại các quốc gia có hệ thống giáo dục và bối cảnh doanh nghiệp tương đồng.

Đối tượng hưởng lợi

  • Doctoral researchers: Cung cấp khung lý thuyết, phương pháp nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu cụ thể để phát triển các đề tài mới trong quản lý giáo dục, đặc biệt trong lĩnh vực quản lý hoạt động thực hành, thực tập của sinh viên khối ngành kinh tế và quản trị kinh doanh trong thời gian tới (trang 13).
  • Senior academics: Nhận được các đóng góp lý thuyết quan trọng về mở rộng lý thuyết CĐR và lý thuyết năng lực vào quản lý thực tập, cũng như các mô hình phân tích độc đáo để tham khảo và phát triển nghiên cứu sâu hơn.
  • Industry R&D: Các nhà quản lý doanh nghiệp, đặc biệt là bộ phận R&D và nhân sự, có thể sử dụng các giải pháp đề xuất để hợp tác hiệu quả hơn với các trường đại học, thiết kế các chương trình thực tập phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và quy trình thực tập tối ưu. Điều này giúp họ tiếp cận nguồn nhân lực chất lượng cao và giảm chi phí đào tạo nội bộ.
  • Policy makers: Các cơ quan quản lý nhà nước về giáo dục (Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT) và các hiệu trưởng, lãnh đạo khoa tại các cơ sở đào tạo đại học có tài liệu tham khảo giá trị để hoạch định chính sách, xây dựng quy chế và triển khai các chương trình quản lý TTTN hiệu quả hơn, đảm bảo chất lượng đào tạo.
  • Quantify benefits where possible: Ví dụ, nếu các giải pháp giúp tăng mức độ đạt được CĐR của sinh viên lên 15% và giảm 20% thời gian đào tạo lại tại doanh nghiệp cho 2000 sinh viên/năm, lợi ích kinh tế cho xã hội sẽ rất lớn.

Câu hỏi chuyên sâu

  1. Theoretical contribution độc đáo nhất (name theory extended): Đóng góp lý thuyết độc đáo nhất của luận án là việc xây dựng một khung lý thuyết toàn diện về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo tiếp cận chuẩn đầu ra (CĐR) tại các trường đại học Việt Nam. Đóng góp này mở rộng Lý thuyết tiếp cận Chuẩn đầu ra bằng cách không chỉ định nghĩa và phân loại CĐR mà còn cụ thể hóa cách thức CĐR được tích hợp vào toàn bộ chu trình quản lý (lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá). Nó kết nối CĐR với các chức năng quản lý, một khía cạnh thường chỉ được đề cập chung chung trong các lý thuyết CĐR hiện có. Luận án đi sâu vào "cách thức" để CĐR trở thành kim chỉ nam cho các hoạt động quản lý thực tập, đảm bảo tính thực tiễn và đo lường được của kết quả đầu ra.

  2. Methodology innovation (compare với 2+ prior studies): Điểm đổi mới trong phương pháp nghiên cứu là việc thử nghiệm giải pháp quản lý hoạt động TTTN theo CĐR tại các cơ sở đào tạo thực tế và định lượng hóa hiệu quả của nó. Mặc dù các nghiên cứu trước đây như của Mỵ Giang Sơn (2014) và Nguyễn Thị Thu Hằng (2017) đã đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp [16], [47], nhưng chúng thường dừng lại ở mức khảo sát ý kiến về sự cần thiết hoặc khả thi của giải pháp. Luận án này đã tiến hành một thử nghiệm cụ thể tại Khoa QTKD trường Đại học Tài chính - Marketing và Khoa Kinh tế trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM, sử dụng dữ liệu khảo sát trình độ kỹ năng của nhóm thử nghiệm trước và sau can thiệp (Bảng 4-5, 4-6, 4-7, 4-8) để chứng minh hiệu quả thực tế của giải pháp đề xuất. Điều này cung cấp bằng chứng thực nghiệm mạnh mẽ, vượt trội so với các nghiên cứu chỉ dừng lại ở đánh giá lý thuyết hoặc ý kiến chủ quan.

  3. Most surprising finding (với data support): Phát hiện đáng ngạc nhiên nhất có thể là sự tiến bộ rõ rệt về kỹ năng của sinh viên sau khi áp dụng giải pháp quản lý TTTN đề xuất, đặc biệt là trong bối cảnh thực trạng quản lý còn nhiều hạn chế và bất cập. Bảng 4-8, "Sự tiến bộ của các kỹ năng sau quá trình thực tập tốt nghiệp với giải pháp thử nghiệm", cho thấy các kỹ năng của sinh viên trong nhóm thử nghiệm đã cải thiện đáng kể sau khi thực tập với các giải pháp quản lý mới. Điều này ngụ ý rằng, dù có những thách thức trong quản lý hiện tại, việc áp dụng một cách tiếp cận hệ thống và tập trung vào CĐR có thể nhanh chóng tạo ra sự thay đổi tích cực và đo lường được về năng lực sinh viên. Sự ngạc nhiên đến từ mức độ hiệu quả có thể đạt được trong một khoảng thời gian tương đối ngắn thông qua sự điều chỉnh trong quy trình quản lý, vượt qua những nhận định tiêu cực về chất lượng nhân lực QTKD trước đó [23].

  4. Replication protocol provided? Mặc dù không có một "replication protocol" riêng biệt được trình bày dưới dạng một phụ lục hay chương chuyên biệt, nhưng luận án đã cung cấp đủ chi tiết về phương pháp nghiên cứu để cho phép việc tái kiểm chứng (replication) ở một mức độ đáng kể. Cụ thể:

    • Cơ sở lý luận và khung lý thuyết được xây dựng rõ ràng, có trích dẫn nguồn cụ thể.
    • Các cách tiếp cận nghiên cứu (CĐR, chức năng quản lý, hoạt động, hệ thống) được mô tả chi tiết (trang 7-8).
    • Các phương pháp nghiên cứu cụ thể (nghiên cứu văn bản, điều tra bảng hỏi, phỏng vấn sâu, thử nghiệm, thống kê toán học) được trình bày rõ ràng về mục đích, nội dung và quy trình (trang 9-10).
    • Quy mô mẫu, tiêu chí lựa chọn khách thể và phạm vi nghiên cứu được xác định chính xác (trang 6-7).
    • Các thang đo và hệ số Cronbach’s Alpha được báo cáo (Bảng 3-1), cung cấp thông tin về độ tin cậy của công cụ.
    • Quy trình thử nghiệm giải pháp được mô tả, bao gồm địa điểm thử nghiệm (Khoa QTKD trường Đại học Tài chính - Marketing và Khoa Kinh tế trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP.HCM) và các bảng so sánh kết quả trước/sau (Bảng 4-5, 4-6, 4-7, 4-8). Nhà nghiên cứu khác có thể dựa vào các thông tin này để xây dựng một nghiên cứu tương tự tại bối cảnh khác, hoặc kiểm chứng các giải pháp tương tự.

  5. 10-year research agenda outlined? Mặc dù không có một "10-year research agenda" được phác thảo một cách rõ ràng dưới dạng một kế hoạch chi tiết, nhưng phần "Limitations và Future Research" đã phác thảo một lộ trình nghiên cứu tương lai với 4-5 hướng cụ thể, đủ để định hình một chương trình nghiên cứu kéo dài nhiều năm. Các hướng này bao gồm: mở rộng phạm vi ngành và địa lý, nghiên cứu vai trò của công nghệ (thực tập ảo), phân tích định lượng sâu hơn (SEM, Multilevel), nghiên cứu so sánh quốc tế, và nghiên cứu dọc về tác động dài hạn của TTTN. Những đề xuất này cung cấp các tuyến đường rõ ràng cho các nghiên cứu tiếp theo, phản ánh một tầm nhìn dài hạn cho việc phát triển và cải tiến quản lý TTTN, không chỉ trong ngành QTKD mà còn trong các lĩnh vực khác của giáo dục đại học.

Kết luận

Luận án đã hoàn thành mục tiêu nghiên cứu, mang lại nhiều đóng góp ý nghĩa về lý luận và thực tiễn trong quản lý hoạt động thực tập tốt nghiệp (TTTN) của sinh viên ngành Quản trị Kinh doanh (QTKD) theo tiếp cận chuẩn đầu ra (CĐR) tại TP.HCM.

  1. Xây dựng khung lý thuyết toàn diện: Luận án đã thành công trong việc xây dựng một khung lý thuyết nghiên cứu về quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD theo tiếp cận CĐR, tích hợp các khái niệm công cụ, các vấn đề lý luận về TTTN, quản lý TTTN và các yếu tố ảnh hưởng [trang 12]. Khung này bao gồm các chức năng quản lý cốt lõi: lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, chỉ đạo, và kiểm tra đánh giá hoạt động TTTN.
  2. Đánh giá thực trạng quản lý TTTN: Nghiên cứu đã phân tích và đánh giá được thực trạng hoạt động TTTN và quản lý hoạt động TTTN của sinh viên ngành QTKD tại TP.HCM theo tiếp cận CĐR [trang 12], chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng, cung cấp một bức tranh toàn diện về bối cảnh hiện tại.
  3. Đề xuất 5 giải pháp quản lý đột phá: Dựa trên cơ sở lý luận và thực tiễn, luận án đã đề xuất 5 giải pháp quản lý hoạt động TTTN cụ thể, có tính cần thiết và khả thi cao, được khảo nghiệm và thử nghiệm thực tế tại các trường đại học, chứng minh hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng TTTN.
  4. Thúc đẩy dịch chuyển mô hình quản lý giáo dục: Nghiên cứu góp phần thúc đẩy một sự dịch chuyển nhỏ trong mô hình từ quản lý thực tập truyền thống (chú trọng quy trình) sang quản lý thực tập định hướng CĐR (outcome-based management), với bằng chứng từ kết quả thử nghiệm cho thấy sự cải thiện đáng kể về kỹ năng của sinh viên (Bảng 4-8).
  5. Mở ra các hướng nghiên cứu mới: Luận án đã xác định rõ khoảng trống nghiên cứu (thiếu hụt nghiên cứu về quản lý TTTN QTKD theo CĐR tại Việt Nam) và đề xuất lộ trình nghiên cứu tương lai, mở ra ít nhất 3 luồng nghiên cứu mới tiềm năng: vai trò của công nghệ trong thực tập, phân tích định lượng chuyên sâu các yếu tố ảnh hưởng, và nghiên cứu so sánh quốc tế về quản lý TTTN.
  6. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực QTKD: Các kết quả và giải pháp của luận án có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc, cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho các nhà lãnh đạo, giảng viên, và doanh nghiệp trong việc cải thiện chất lượng đào tạo sinh viên ngành QTKD, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường lao động. Luận án mang lại giá trị quốc tế khi cung cấp một case study chi tiết về việc ứng dụng CĐR trong quản lý thực tập tại một nền kinh tế đang phát triển.

Di sản của nghiên cứu này có thể được đo lường bằng sự cải thiện bền vững trong năng lực của sinh viên QTKD tốt nghiệp, sự tăng cường hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp, và việc hình thành các chính sách giáo dục đại học hiệu quả hơn, góp phần vào sự phát triển kinh tế-xã hội của TP.HCM nói riêng và Việt Nam nói chung.