Luận án: Thế giới quan, nhân sinh quan tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM
Luận án nghiên cứu thế giới quan, nhân sinh quan trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở TP.HCM. Phân tích sâu sắc giá trị văn hóa, tâm linh.
Chủ nghĩa DVBC & DVLS
Luan An
Luận án Tiến sĩ
Năm xuất bản
Số trang
201
Thời gian đọc
31 phút
Lượt xem
0
Lượt tải
0
Phí lưu trữ
50 Point
Mục lục chi tiết
Tóm tắt nội dung
I. Thế Giới Quan và Nhân Sinh Quan Người Hoa TPHCM
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa tại TPHCM thể hiện rõ nét thế giới quan và nhân sinh quan của họ. Những quan niệm này không chỉ được hình thành từ văn hóa truyền thống mà còn tiếp thu ảnh hưởng của Khổng giáo. Trong bối cảnh hiện đại, người Hoa vẫn giữ gìn những phong tục thờ cúng tổ tiên, điều này giúp họ duy trì bản sắc văn hóa đặc trưng ngay giữa lòng Sài Gòn sôi động.
1.1. Ảnh Hưởng Từ Khổng Giáo
Khổng giáo đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành triết lý sống của người Hoa. Các giá trị như hiếu đạo và sự kính trọng đối với tổ tiên được nhấn mạnh rõ rệt. Điều này có ảnh hưởng lớn đến cách thức thờ cúng và nghi lễ giỗ chạp của họ.
1.2. Phong Tục Thờ Cúng Tổ Tiên
Phong tục thờ cúng tổ tiên bao gồm việc chuẩn bị bàn thờ gia tiên, dâng lễ vật và thực hiện các nghi lễ định kỳ. Những hoạt động này giúp kết nối các thế hệ trong gia đình và thể hiện lòng biết ơn đối với ông bà tổ tiên.
II. Tín Ngưỡng Dân Gian Người Hoa TPHCM
Tín ngưỡng dân gian của người Hoa tại TPHCM rất đa dạng và phong phú. Nó không chỉ bao gồm thờ cúng tổ tiên mà còn có các tín ngưỡng liên quan đến ma quỷ và thần thánh. Những tín ngưỡng này phản ánh quan niệm sâu sắc về cuộc sống và cái chết.
2.1. Quan Niệm Về Ma Quỷ
Người Hoa tin rằng ma quỷ có thể ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của họ. Việc cúng bái và dâng lễ là cách để xua đuổi tà ma, bảo vệ gia đình khỏi những điều xui xẻo.
2.2. Linh Hồn Tổ Tiên
Linh hồn tổ tiên được coi là nguồn sức mạnh và sự bảo vệ cho con cháu. Người Hoa thường cầu nguyện và dâng lễ để tỏ lòng thành kính, mong muốn tổ tiên phù hộ cho gia đình.
III. Nghi Lễ Giỗ Chạp Của Người Hoa TPHCM
Nghi lễ giỗ chạp là một phần quan trọng trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa. Đây là dịp để các thế hệ trong gia đình tụ họp, tưởng nhớ và tri ân tổ tiên. Các nghi lễ này thường diễn ra vào những ngày nhất định trong năm.
3.1. Chuẩn Bị Nghi Lễ
Chuẩn bị cho nghi lễ giỗ chạp bao gồm việc lựa chọn ngày giờ tốt, chuẩn bị mâm cỗ và các lễ vật như hoa quả, bánh trái. Việc này thể hiện sự tôn trọng và thành tâm của con cháu đối với tổ tiên.
3.2. Ý Nghĩa Của Nghi Lễ
Nghi lễ giỗ chạp không chỉ là dịp để tưởng nhớ tổ tiên mà còn là cơ hội để các thành viên trong gia đình gắn kết với nhau. Nó cũng nhắc nhở mọi người về giá trị của hiếu đạo và trách nhiệm với dòng tộc.
IV. Quan Niệm Về Sinh Tử Trong Văn Hóa Người Hoa
Quan niệm về sinh tử của người Hoa mang đậm tính triết lý. Họ xem cái chết không phải là kết thúc mà là một phần của vòng đời. Điều này ảnh hưởng đến cách thức họ tổ chức tang lễ và các hoạt động thờ cúng sau khi mất.
4.1. Tầm Quan Trọng Của Cái Chết
Cái chết được nhìn nhận như một quá trình chuyển tiếp. Người Hoa tin rằng linh hồn sẽ tiếp tục sống sau cái chết và cần sự chăm sóc từ con cháu qua các nghi lễ thờ cúng.
4.2. Triết Lý Về Cuộc Sống
Triết lý sống của người Hoa tập trung vào việc tích cực trong cuộc sống, giữ gìn đạo đức và truyền thống. Quan niệm này giúp họ vượt qua khó khăn và sống hòa hợp với cộng đồng.
V. Bàn Thờ Gia Tiên Trong Nhà Người Hoa
Bàn thờ gia tiên là trung tâm của các hoạt động thờ cúng trong gia đình người Hoa. Đây là nơi để con cháu thể hiện lòng hiếu thảo và tưởng nhớ đến tổ tiên. Bàn thờ thường được trang trí công phu và chứa nhiều lễ vật.
5.1. Thiết Kế Bàn Thờ
Bàn thờ gia tiên thường được đặt ở vị trí trang trọng trong nhà. Nó thường được thiết kế với các biểu tượng tượng trưng cho sự may mắn và tài lộc.
5.2. Lễ Vật Dâng Cúng
Các lễ vật dâng cúng trên bàn thờ bao gồm hoa quả, trà, rượu và các món ăn. Những lễ vật này thể hiện sự thành kính và lòng biết ơn của con cháu đối với tổ tiên.
Tải xuống file đầy đủ để xem toàn bộ nội dung
Tải đầy đủ (201 trang)Nội dung chính
Context length exceeded. Your messages contain 128243 characters (approximately 32060 tokens), but the maximum allowed is 128000 characters (32000 tokens). Please reduce your message length or upgrade to a plan with the Full Context addon. discord.gg/airforce
Trích đoạn nội dung luận án
Tải xuống để đọc toàn bộVIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN TRỌNG LONG THẾ GIỚI QUAN VÀ NHÂN SINH QUAN TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI HOA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHỦ NGHĨA DVBC & DVLS HÀ NỘI, 2024 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN TRỌNG LONG THẾ GIỚI QUAN VÀ NHÂN SINH QUAN TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI HOA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Ngành: CNDVBC và DVLS Mã số : 9 22 90 02 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. TS Nguyễn Thị Minh Ngọc 2. TS Vũ Hồng Vận HÀ NỘI, 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của PGS. Nguyễn Thị Minh Ngọc và PGS.
Các tài liệu, số liệu nêu ra trong luận án là trung thực, đảm bảo tính khách quan, khoa học từ các nguồn tài liệu có căn cứ, nguồn gốc rõ ràng và từ thực tiễn điều tra, khảo sát của tác giả. Nghiên cứu sinh Nguyễn Trọng Long LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin gửi đến quý thầy cô khoa Triết học – Chính trị học – Tôn giáo học, Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam lời cảm ơn chân thành. Trong thời gian học tập, thực hiện các chuyên đề và bảo vệ luận án đã giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo cả về chuyên môn và công tác chuẩn bị bảo vệ luận án để tới nay luận án được hoàn thành đúng quy định. Đặc biệt, tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc tới thầy cô hướng dẫn là PGS.
Nguyễn Thị Minh Ngọc và PGS. Vũ Hồng Vận đã dành nhiều thời gian, công sức với tinh thần trách nhiệm cao, khoa học để giúp tôi hoàn thành các chuyên đề và luận án. Xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Văn phòng Ban Dân tộc Thành phố Hồ Chí Minh; cục thống kê Thành phố Hồ Chí Minh; Hội Phụ nữ quận 5, quận 6, quận 11; chị Dinh, chị Quân, anh Vinh trong việc cung cấp số liệu, thực hiện điều tra khảo sát và phỏng vấn để tôi hoàn thành luận án này. Xin được tri ân đến gia đình, cơ quan, các đồng nghiệp trong khoa Luật và Lí luận chính trị, trường Đại học Tài nguyên và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh luôn quan tâm, động viên và giúp đỡ trong công tác giảng dạy để tôi có thời gian hoàn thành khóa học và nghiên cứu.
Một lần nữa xin được cảm ơn tới tất cả những người đã quan tâm, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án. Xin chân thành cảm ơn. MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN .ii MỤC LỤC .iii DANH MỤC BẢNG BIỂU TRONG LUẬN ÁN. Tính cấp thiết của luận án.
Mục đích và nhiệm vụ của luận án. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án. Đóng góp mới về khoa học của luận án.
Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án. Cấu trúc của luận án. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN. Nhóm các công trình nghiên cứu về thế giới quan và nhân sinh quan.
Nhóm các công trình nghiên cứu về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa. Các công trình nghiên cứu về tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Đánh giá những công trình có liên quan đến đề tài luận án. 25 Tiểu kết chương 1.
CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI HOA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Khái quát về người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Lý luận về thế giới quan và nhân sinh quan. Thế giới quan và nhân sinh quan của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. 53 Tiểu kết chương 2. THẾ GIỚI QUAN TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI HOA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. Quan niệm về trời và mệnh trời trong văn hóa Trung Hoa và trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Quan niệm về ma quỷ, thần thánh trong văn hóa Trung Hoa và trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Quan niệm về sức mạnh và sự bất tử của linh hồn tổ tiên trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. 102 Tiểu kết chương 3. NHÂN SINH QUAN TRONG TÍN NGƯỠNG THỜ CÚNG TỔ TIÊN CỦA NGƯỜI HOA Ở THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH.
Quan niệm về con người và cuộc sống con người trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Quan niệm về sinh tử và sự tiếp nối thế hệ trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Quan niệm về đạo hiếu, mối quan hệ giữa các thế hệ trong gia đình và mối quan hệ với cộng đồng trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. 136 Tiểu kết chương 4.
148 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN LUẬN ÁN 151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 166 DANH MỤC BẢNG BIỂU TRONG LUẬN ÁN Bảng 2. Phân bố người Hoa theo thành thị/nông thôn…………………. Phân bố người Hoa theo vùng.
Phân bố người Hoa theo tỉnh/thành phố………………………………. Cơ cấu dân tộc qua các thời kỳ ở Thành phố hồ Chí Minh (%). Số người Hoa trên dịa bàn Thành phố Hồ Chí Minh theo quận/huyện. Niềm tin của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh về trời và mệnh trời.
Sự chi phối của mệnh Trời đối với con người và cộng đồng. Niềm tin của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh vào ma quỷ…………. Niềm tin của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh vào sự phù hộ của thánh thần. Niềm tin của người Hoa vào sức mạnh của linh hồn tổ tiên.
Niềm tin của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh về sự bất tử. Niềm tin vào thế giới cõi âm của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Quan niệm về mối quan hệ giữa thể xác và linh hồn trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Niềm tin vào sự giúp đỡ của tổ tiên trong cuộc sống thông qua những nghi lễ cúng bái.
Tính chất quan trọng của việc xem giờ trong thực hiện nghi lễ tang ma của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh. Sự cần thiết sinh con trai nối dõi trong quan niệm của người Hoa ở thành phố Hồ Chí Minh. Tính cấp thiết của luận án Trong dòng chảy xuyên suốt của lịch sử dân tộc, người Việt Nam đã xây dựng nên một hệ thống các giá trị văn hóa tinh thần đa dạng và phong phú cho riêng mình. Một trong những giá trị văn hóa ấy là hệ thống tín ngưỡng dân gian vô cùng đặc sắc và phong phú.
Có thể kể tới hệ thống tín ngưỡng dân gian đó như: tín ngưỡng thờ Mẫu, tín ngưỡng thờ Thành Hoàng làng, tín ngưỡng thờ cúng âm hồn, v. Trong đó, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên là một trong những tín ngưỡng dân gian đặc sắc, phổ biến của các dân tộc trên cả ba miền của đất nước Việt Nam. Sự đa dạng trong phân bổ dân cư, dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng góp phần làm nên sự phong phú đặc sắc trong hệ thống tín ngưỡng của người Việt Nam. Trong đó, dân tộc Hoa với tư cách là một bộ phận hợp thành của dân tộc Việt Nam đã góp phần làm phong phú thêm bức tranh bản sắc văn hóa đó.
Cộng đồng người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh nói riêng và trên cả nước nói chung là một tộc người trong 54 dân tộc Việt Nam. Trong quá trình di cư, hội nhập và giao lưu văn hóa, bộ phận người Hoa Quảng Đông, Triều Châu, Phúc Kiến, Hải Nam trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh đã góp phần làm đa dạng thêm văn hóa chung của cả dân tộc với những nét đặc sắc riêng có của cộng đồng người Hoa. Khi nhắc đến cộng đồng người Hoa ở Việt Nam hay các quốc gia khác trong khu vực, chúng ta dễ dàng nhận thấy nét đặc trưng riêng biệt trong sinh hoạt văn hóa từ kiến trúc, ẩm thực tới đời sống tâm linh. Trong đó, tính đa dạng của đời sống tâm linh được thể hiện thông qua các nghi lễ và cơ sở thờ tự với các loại hình tín ngưỡng nổi bật như: Tín ngưỡng thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (Bà Thiên hậu), tín ngưỡng thờ Bắc Đế, tín ngưỡng thờ Quan Công, tín ngưỡng thờ thần Tài, thổ Địa, v.
Trong đó, tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của cộng đồng người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh cũng có những nét đặc sắc riêng biệt, góp phần làm phong phú và đa dạng trong hệ thống tín ngưỡng nói chung của người Hoa ở Thành phố Hồ Chí Minh trên cả phương diện thực tiễn và lý luận 1 Về thực tiễn, trải qua quá trình giao lưu, tiếp biến văn hóa, người Hoa vẫn giữ cho mình những truyền thống văn hóa riêng với việc lưu giữ bảo tồn giá trị văn hóa tộc người thông qua tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên. Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, cùng với các hệ thống thần thánh khác được người Hoa mang theo trong quá trình di cư trở thành yếu tố tinh thần để nương tựa, lưu giữ và bảo vệ họ khi tới vùng đất mới. Trong quan niệm của người Hoa nói riêng cũng như các tộc người khác ở Việt Nam, khi con người chết đi không có nghĩa là không tồn tại, tức họ chỉ chết đi về mặt thể xác còn tinh thần vẫn tồn tại và vương vấn đâu đó, hay nương nhờ một thế lực nào đó. Quan niệm cho rằng sau khi chết đi, dường như linh hồn của người chết có được sức mạnh siêu nhiên và có thể bằng cách nào đó tác động đến đời sống của con người vẫn tồn tại phổ biến trong đời sống tâm linh của cộng đồng người Hoa.
Vì thế, thông qua việc thờ cúng có thể chuyển tải, kết nối người sống tới linh hồn của người chết.
Nội dung được bảo vệ bản quyền — Tải xuống đầy đủ
Câu hỏi thường gặp
Luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" nghiên cứu về vấn đề gì?
Luận án nghiên cứu thế giới quan, nhân sinh quan trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên của người Hoa ở TP.HCM. Phân tích sâu sắc giá trị văn hóa, tâm linh.
Luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" được bảo vệ tại trường nào?
Luận án này được bảo vệ tại Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Năm bảo vệ: 2024.
Luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" thuộc chuyên ngành gì?
Luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" thuộc chuyên ngành Chủ nghĩa DVBC & DVLS. Danh mục: Tôn Giáo Học.
Luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" có bao nhiêu trang?
Luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" có 201 trang. Bạn có thể xem trước một phần tài liệu ngay trên trang web trước khi tải về.
Cách tải luận án "Thế giới quan, nhân sinh quan thờ cúng tổ tiên người Hoa TPHCM" về máy như thế nào?
Để tải luận án về máy, bạn nhấn nút "Tải xuống ngay" trên trang này, sau đó hoàn tất thanh toán phí lưu trữ. File sẽ được tải xuống ngay sau khi thanh toán thành công. Hỗ trợ qua Zalo: 0559 297 239.