Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo và phương thức định danh từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt - ĐH Sư phạm Thái Nguyên

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VÀ PHƯƠNG THỨC ĐỊNH DANH CỦA HỆ THỐNG TỪ NGỮ NGHỀ CHÈ TRONG TIẾNG VIỆT Mã số: ĐH2015 – TN04 - 10 Chủ nhiệm đề tài: ThS Lê Thị Hương Giang THÁI NGUYÊN, 2019 i ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM BÁO CÁO TỔNG KẾT ĐỀ TÀI KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ CẤP ĐẠI HỌC NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO VÀ PHƯƠNG THỨC ĐỊNH DANH CỦA HỆ THỐNG TỪ NGỮ NGHỀ CHÈ TRONG TIẾNG VIỆT Mã số: ĐH2015 – TN04 - 10 Chủ nhiệm đề tài: ThS Lê Thị Hương Giang Xác nhận của cơ quan chủ trì Chủ nhiệm đề tài THÁI NGUYÊN, 2019 ii DANH SÁCH CÁN BỘ THAM GIA THỰC HIỆN ĐỀ TÀI Đơn vị công tác Họ và tên Trách nhiệm và lĩnh vực chuyên môn ThS. Lê Thị Hương Giang Ngôn ngữ học - Trường Đại học Chủ nhiệm đề tài Sư phạm - ĐHTN TS. Nguyễn Hữu Quân P. KHCN-HTQT -ĐHSPTN Thư kí hành chính TS.

Nguyễn Thu Quỳnh Ngôn ngữ học - Trường Đại học Thực hiện Sư phạm - ĐHTN ThS. Nguyễn Hoàng Linh Ngôn ngữ học - Trường THPT Thực hiện Thái Nguyên ĐƠN VỊ PHỐI HỢP CHÍNH Tên đơn vị Nội dung phối hợp Họ và tên người đại diện trong và ngoài nước nghiên cứu đơn vị 1.Viện Ngôn ngữ học Tư vấn, cung cấp tư liệu GS. Viện Từ điển & Bách Tư vấn, cung cấp tư liệu PGS. Phạm Hùng Việt khoa thư Việt Nam 4.

Khoa Ngữ văn – Trường Tư vấn, cung cấp tư liệu PGS.Ngô Thị Thanh Quý ĐHSP TN iii MỤC LỤC BÌA PHỤ. iii DANH MỤC CÁC BẢNG. v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .vi THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. vii INFORMATIONS ABOUT THE RESULTS OF RESEARCH.

TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU. Tình hình nghiên cứu về từ nghề nghiệp. Tình hình nghiên cứu về nghề chè và từ ngữ nghề chè.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. MỤC ĐÍCH VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI VÀ NGỮ LIỆU NGHIÊN CỨU. NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI.

BỐ CỤC CỦA ĐỀ TÀI. DỰ KIỄN NHỮNG KẾT LUẬN, KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CẦN ĐẠT ĐƯỢC. 9 Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ CƠ SỞ THỰC TIỄN. Một số vấn đề về từ và phương thức cấu tạo từ tiếng Việt.

Quan niệm về từ. Phương thức cấu tạo từ trong tiếng Việt. Quan niệm về cụm từ. Một số vấn đề về từ nghề nghiệp.

Khái niệm từ nghề nghiệp. Từ nghề nghiệp trong mối liên hệ với các từ khác. Vấn đề định danh. Khái niệm định danh.

Đơn vị định danh. Các nguyên tắc định danh và cơ chế định danh phức hợp. Khái quát về cây chè và lịch sử nghề trồng chè ở Việt Nam. 35 Chương 2: ĐẶC ĐIỂM CẤU TẠO CỦA TỪ NGỮ NGHỀ CHÈ TRONG TIẾNG VIỆT.

Đặc điểm cấu tạo của các từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt. Thống kê tư liệu. Đặc điểm của các từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt có cấu tạo là từ. Đặc điểm của từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt có cấu tạo là cụm từ.

Nhận xét chung về đặc điểm cấu tạo từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt. 62 Chương 3: ĐẶC ĐIỂM ĐỊNH DANH CỦA TỪ NGỮ NGHỀ CHÈ TRONG TIẾNG VIỆT. Miêu tả đặc điểm định danh từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt. Miêu tả đặc điểm định danh của đơn vị định danh đơn giản (định danh cơ sở).

Miêu tả đặc điểm định danh của đơn vị định danh phức hợp. 107 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 111 v DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt xét theo hình thức cấu tạo .2: Từ ngữ về nghề chè có cấu tạo là từ đơn .3: Cụm định danh nghề chè trong tiếng Việt xét theo số lượng thành tố cấu tạo .1: Biểu thức định danh dùng thành tố chung (cơ sở) .2: Phương thức định danh phức (bậc hai) của từ ngữ nghề chè. Phương thức định danh giống/ loại/ sản phẩm chè kết hợp với các dấu hiệu chỉ đặc điểm.

Các phương thức định danh bậc hai của từ ngữ về nghề chè trong tiếng Việt. 105 vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT C Thành tố chính P Thành tố phụ A Thành tố chung B Thành tố riêng (chỉ tính chất, màu sắc, hình dáng, kích thước…) T Thành tố X Đặc điểm X1 Hình dáng X2 Kích thước X3 Màu sắc X4 Chức năng X5 Công dụng X6 Tên người/ vùng đất ĐHSP Đại học Sư phạm KLTN Khóa luận tốt nghiệp NCKH Nghiên cứu khoa học Nxb Nhà xuất bản vii ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN Đơn vị: ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÔNG TIN KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1. Thông tin chung: - Tên đề tài: Nghiên cứu đặc điểm cấu tạo và phương thức định danh của hệ thống từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt - Mã số: ĐH2015 – TN04 - 10 - Chủ nhiệm: ThS Lê Thị Hương Giang - Cơ quan chủ trì: Trường Đại học Sư phạm – ĐHTN - Thời gian thực hiện: Từ tháng 5 năm 2015 đến tháng 12 năm 2017 2. Mục tiêu: Đề tài hướng tới việc góp tư liệu và cách nhìn nhận về từ nghề nghiệp đặc điểm của từ ngữ nghề nghiệp nói chung, từ ngữ nghề chè ở Việt Nam nói riêng; về vai trò, đặc điểm cấu tạo và các phương thức định danh của lớp từ ngữ này trong hệ thống vốn từ tiếng Việt.

Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu giảng dạy về từ nghề nghiệp, biên soạn cẩm nang tra cứu về chè ở Việt Nam, biên soạn các sách quảng bá cho ngành chè và du lịch sinh thái về các ngành chè nổi tiếng ở Việt Nam. Tính mới và sáng tạo: - Đề tài đã nghiên cứu từ ngữ nghề nghiệp (nghề chè) ở phạm vi bao quát lớn (trong toàn bộ tiếng Việt). - Đối tượng nghiên cứu của đề tài là từ ngữ nghề chè được nghiên cứu theo hướng liên ngành. Kết quả nghiên cứu: - Đề tài cung cấp một hệ thống cơ sở lí luận khá đầy đủ và tường minh về trường từ vựng - ngữ nghĩa, định danh ngôn ngữ, đặc điểm từ ngữ nghề nghiệp để xác lập khung lí thuyết phục vụ mục đích và nội dung nghiên cứu của đề tài.

- Dùng các phương pháp nghiên cứu đặc thù (như phương pháp điều tra điền dã, ghi chép thực địa, phương pháp thống kê, phân loại, phương pháp phân tích thành tố viii nghĩa, phương pháp miêu tả), đề tài đã tiến hành khảo sát, thu thập, thống kê và phân loại các từ ngữ ngành chè, phân loại và miêu tả đặc điểm cấu trúc của chúng. - Đề tài đã nghiên cứu các phương thức định danh được thể hiện trong hệ thống các từ ngữ ngành chè một cách toàn diện 5. Sản phẩm khoa học: 1. Lê Thị Hương Giang (2016), “Đặc điểm cấu trúc và định danh của các từ ngữ nghề chè trong tiếng Việt”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống, số 5 (247), tr.

Lê Thị Hương Giang (2017), “Phương thức định danh dùng thành tố chỉ giống/ loại chè kết hợp với các thành tố chỉ đặc điểm”, Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống, số 4 (258), tr. Sản phẩm đào tạo: 1. Nguyễn Thanh Xuân (2017), Một số đặc trưng văn hóa qua từ ngữ chỉ cách chế biến và thưởng trà ở Việt Nam, Đề tài nghiên cứu khoa học, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên. Kết quả nghiệm thu đạt loại xuất sắc.

Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2015), Từ ngữ về nghề chè trong thơ ca Việt Nam, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên. Kết quả nghiệm thu đạt loại xuất sắc. Lương Thị Lệ (2015), Tìm hiểu từ ngữ chỉ sản phẩm chè ở Thái Nguyên, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên. Kết quả nghiệm thu đạt loại xuất sắc.

Trần Thị Phượng (2015), Từ ngữ nghề chè ở Yên Bái, Khóa luận tốt nghiệp, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên. Kết quả nghiệm thu đạt loại xuất sắc. Phương thức chuyển giao, địa chỉ ứng dụng, tác động và lợi ích mang lại của kết quả nghiên cứu: Kết quả nghiên cứu của đề tài được sử dụng trong đào tạo cử nhân ngữ văn (tích hợp trong bài lên lớp cho sinh viên Ngữ văn K51, K52, K53) và sẽ được biên soạn thành một chuyên đề về ngữ nghĩa tiếng Việt cho đối tượng sau đại học tại cơ ix sở đào tạo khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm Thái Nguyên. Kết quả của đề tài cũng sẽ được ứng dụng trong biên soạn từ điển về từ ngữ nghề chè.

Ngày 20 tháng 03 năm 2019 Cơ quan chủ trì Chủ nhiệm đề tài (ký, họ và tên, đóng dấu) (ký, họ và tên) ThS Lê Thị Hương Giang x THAI NGUYEN UNIVERSITY Unit: UNIVERSITY OF EDUCATION INFORMATIONS ABOUT THE RESULTS OF RESEARCH 1. General information: - Research tittle: Compositional characteristics and identifier methods of vocabulary system used in the tea industry in Vietnamese - Code: ĐH2015 – TN04 - 10 - Author: Master Le Thi Huong Giang - Training unit: TNU – University of Education - Implementation period: From May 2015 to December 2017 2. Objectives: The research contributes to providing the document and the way of looking at the occupational vocabulary in general; clarifying the characteristics of words of the tea industry in Vietnamese in particular; About the role, compositional characteristics and identifier methods of this word class in the Vietnamese vocabulary system. The results of the research can be used as teaching materials on vocabulary, compilation of tea manual in Vietnam, compilation of books for the tea industry and ecotourism about the famous tea industry in Vietnam 3.

Creativeness and innovativeness: -The research has studied the professional words (tea industry) in a large coverage (in the whole Vietnamese language). - The object of the research is the words of tea industry which is studied in the interdisciplinary direction. Research results: - The research provides a fairly complete and explicit theoretical framework for xi vocabulary - semantics, linguistic identifiers, characteristics of occupational vocabulary to establish a theoretical framework for purposes and content. - Use specific research methods (such as field surveying method, field record, statistical method, classification, method of meaning analysis, descriptive method), to survey, collect, index and classify tea industry terms, classify and describe their structural characteristics.

- Investigate the identifier methods used in the vocabulary system of tea industry. - Initially mentioned some cultural features expressed in the process of tea production, and in the art of enjoying tea of the Vietnamese. Le Thi Huong Giang (2016), "Structural and identical characteristics of tea words in Vietnamese," Journal of Language and Life, Vol. Le Thi Huong Giang (2017), "Identification using the same type / type of tea as a component of the characteristics", Journal of Language and Life, 4 (258), p.