Lu n 醤 ncs gi ng th m ng huy n

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIẢNG THỊ MỘNG HUYỀN KHẢO SÁT GIÁ TRỊ CỦA XÉT NGHIỆM HE4 VÀ CA125 TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ TIÊN LƯỢNG UNG THƯ BIỂU MÔ BUỒNG TRỨNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC TP. HỒ CHÍ MINH, Năm 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ ĐẠI HỌC Y DƯỢC THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH GIẢNG THỊ MỘNG HUYỀN KHẢO SÁT GIÁ TRỊ CỦA XÉT NGHIỆM HE4 VÀ CA 125 TRONG CHẨN ĐOÁN VÀ TIÊN LƯỢNG UNG THƯ BIỂU MÔ BUỒNG TRỨNG NGÀNH: HÓA SINH Y HỌC MÃ SỐ: 62 72 01 12 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. LÊ XUÂN TRƯỜNG 2. NGUYỄN THỊ BĂNG SƯƠNG TP.

HỒ CHÍ MINH, Năm 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng được công bố ở bất kỳ nơi nào. Tác giả luận án Giảng Thị Mộng Huyền MỤC LỤC Trang Lời cam đoan Danh mục viết tắt và thuật ngữ Anh Việt Danh mục các bảng Danh mục các hình, biểu đồ, sơ đồ MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Đại cương về ung thư buồng trứng.

Giải phẫu, chức năng buồng trứng. Dịch tễ học ung thư buồng trứng. Cơ chế di căn của ung thư buồng trứng. Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ của ung thư buồng trứng.

Chẩn đoán ung thư buồng trứng. Điều trị ung thư buồng trứng. Tiên lượng bệnh ung thư buồng trứng. Dấu ấn sinh học CA125 và HE4 trong chẩn đoán và tiên lượng ung thư buồng trứng.

Dấu ấn sinh học CA125. Dấu ấn sinh học HE4. Các nghiên cứu trong và ngoài nước về các dấu ấn sinh học trong chẩn đoán ung thư buồng trứng. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Thiết kế nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn bệnh. Tiêu chuẩn loại trừ.

Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Xác định các biến số nghiên cứu. Tình trạng mãn kinh.

Phân loại giai đoạn ung thư buồng trứng theo FIGO. Các type mô học khối u buồng trứng. Phân độ mô học ung thư. Kích thước khối u.

Phương pháp, công cụ đo lường, thu thập số liệu. Phương pháp chọn mẫu. Công cụ đo lường, thu thập số liệu. Quy trình nghiên cứu.

Chọn mẫu ung thư biểu mô buồng trứng. Chọn mẫu u lành buồng trứng. Phương pháp phân tích dữ liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.

KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Đặc điểm mẫu nghiên cứu. Tình trạng kinh nguyệt. Nồng độ CA125, HE4 trong u lành và UTBMBT.

Giai đoạn bệnh theo phân loại FIGO. Phân độ mô học của khối u. Kích thước khối u. Giá trị xét nghiệm HE4, CA125 và ROMA trong chẩn đoán ung thư biểu mô buồng trứng.

Mối tương quan giữa nồng độ HE4, CA125 với các yếu tố liên quan. Tương quan giữa CA125, HE4 với tuổi. Tương quan giữa CA125, HE4 với tình trạng kinh nguyệt. Mối tương quan giữa CA125, HE4 và giai đoạn bệnh theo phân loại FIGO.

Mối tương quan giữa CA125, HE4 và phân độ mô học khối u. Mối tương quan giữa CA125, HE4 và kích thước khối u. Sự thay đổi nồng độ của CA125, HE4 sau phẫu thuật và giá trị tiên lượng tái phát ung thư biểu mô buồng trứng. Đặc điểm mẫu nghiên cứu.

Tình trạng mãn kinh. Giai đoạn bệnh theo phân loại FIGO. Phân độ mô học của khối u. Nồng độ CA125, HE4 trong u lành và UTBMBT.

Giá trị xét nghiệm HE4, CA125 và ROMA trong chẩn đoán ung thư biểu mô buồng trứng. Mối tương quan giữa nồng độ HE4, CA125 với các yếu tố liên quan. CA125, HE4 với tuổi. CA125, HE4 với tình trạng kinh nguyệt.

Mối tương quan giữa CA125, HE4 và giai đoạn bệnh. Mối tương quan giữa CA125, HE4 và phân độ mô học. Mối tương quan giữa CA125, HE4 và kích thước khối u. Sự thay đổi nồng độ của CA125 và HE4 sau phẫu thuật và giá trị tiên lượng tái phát UTBMBT.

110 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC VIẾT TẮT VÀ THUẬT NGỮ ANH - VIỆT Viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt AUC Area Under the Curve Diện tích dưới đường cong BMI Body Mass Index Chỉ số khối cơ thể CA125 Cancer Antigen 125 Kháng nguyên ung thư 125 EMT Epithelial Mesenchymal Transitions Chuyển dạng trung mô – biểu mô FIGO International Federation of Liên đoàn quốc tế phụ khoa Gynecology and Obstetrics và sản khoa HE4 Human Epididymis Protein 4 Protein mào tinh hoàn người 4 NK Natural killer Tế bào tiêu diệt tự nhiên NPV Negative predictive value Giá trị tiên đoán âm OC125 Ovarian cancer 125 Kháng thể đơn dòng OC125 ROC Receiver Operating Characteristic Đường cong ROC ROMA Risk of Ovarian Malignancy Thuật toán đánh giá nguy cơ Algorithm ung thư buồng trứng shRNA Short hairpin RNA Ss Sensitivity Độ nhạy Sp Specificity Độ đặc hiệu PPV Positive predictive value Giá trị tiên đoán dương UTBT Ung thư buồng trứng UTBMBT Ung thư biểu mô buồng trứng VEGF Vascular endothelial growth factor Yếu tố tăng trưởng nội mạch DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 2. Phân loại giai đoạn lâm sàng FIGO. Tính độ nhạy, độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương, giá trị tiên đoán âm. Nồng độ CA125 trong u lành và UTBMBT.

Nồng độ HE4 trong u lành và UTBMBT. Tỷ lệ giai đoạn bệnh ung thư biểu mô buồng trứng theo phân loại FIGO. Tỷ lệ phân độ mô học của khối u. Tỷ lệ kích thước khối u.

Tần số bệnh ung thư biểu mô buồng trứng và u lành theo ngưỡng cắt CA125. Tần số bệnh ung thư biểu mô buồng trứng và u lành theo ngưỡng cắt HE4. Tần số bệnh ung thư biểu mô buồng trứng và u lành theo ngưỡng cắt ROMA. Diện tích dưới đường cong ROC của HE4, CA125 và ROMA ….

So sánh các giá trị chẩn đoán ung thư buồng trứng của HE4, CA125 và ROMA. Tương quan giữa nồng độ CA125 và tuổi ở bệnh nhân u lành. Tương quan giữa nồng độ CA125 và nhóm tuổi ở bệnh nhân ung thư biểu mô buồng trứng. Tương quan giữa nồng độ HE4 và nhóm tuổi ở bệnh nhân u lành.

Tương quan giữa nồng độ HE4 và nhóm tuổi ở bệnh nhân ung thư buồng trứng. Tương quan giữa nồng độ CA125 và tình trạng kinh nguyệt ở bệnh nhân u lành. Tương quan giữa nồng độ CA125 và tình trạng kinh nguyệt ở bệnh nhân ung thư biểu mô buồng trứng. Tương quan giữa nồng độ HE4 và tình trạng kinh nguyệt ở bệnh nhân u lành.

Tương quan giữa nồng độ HE4 và tình trạng kinh nguyệt ở bệnh nhân ung thư buồng trứng. Nồng độ CA125 và giai đoạn bệnh. Nồng độ HE4 và giai đoạn bệnh. Nồng độ CA125 và phân độ mô học.

Nồng độ HE4 và phân độ mô học. Sự tương quan giữa nồng độ CA125 với kích thước khối u ở bệnh nhân u lành. Sự tương quan giữa nồng độ CA125 với kích thước khối u ở bệnh nhân ung thư biểu mô buồng trứng. Sự tương quan giữa nồng độ HE4 và kích thước khối u ở bệnh nhân u lành.

Sự tương quan giữa nồng độ HE4 và kích thước khối u ở bệnh nhân ung thư buồng trứng. Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau 01 tháng phẫu thuật cắt khối u và hóa trị liệu. Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau 03 tháng phẫu thuật cắt khối u và hóa trị liệu. Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau 06 tháng phẫu thuật cắt khối u và hóa trị liệu.

Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau 12 tháng phẫu thuật cắt khối u và hóa trị liệu. Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau phẫu thuật 01 tháng ở hai nhóm không tái phát và tái phát. Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau phẫu thuật 03 tháng ở hai nhóm không tái phát và tái phát. Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau phẫu thuật 06 tháng ở hai nhóm không tái phát và tái phát.

Nồng độ trung bình CA125, HE4 sau phẫu thuật 12 tháng ở hai nhóm không tái phát và tái phát. Tương quan giữa nồng độ trung bình CA125, HE4 với tình trạng tái phát sau phẫu thuật 01 tháng. Tương quan giữa nồng độ trung bình CA125, HE4 với tình trạng tái phát sau phẫu thuật 03 tháng. Tương quan giữa nồng độ trung bình CA125, HE4 với tình trạng tái phát sau phẫu thuật 06 tháng.

Tương quan giữa nồng độ trung bình CA125, HE4 với tình trạng tái phát sau phẫu thuật 12 tháng. Bảng so sánh độ nhạy, độ đặc hiệu của CA125, HE4 và ROMA……………………………………………………….95 DANH MỤC CÁC HÌNH, BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ Trang Hình 1. Cấu trúc phân tử CA125. Mô hình di căn phúc mạc của khối u buồng trứng.

Cấu trúc gen tổng hợp HE4. Diện tích dưới đường cong ROC của CA125, HE4 và ROMA. Phân bố bệnh nhân theo độ tuổi. Phân bố bệnh nhân theo tình trạng kinh nguyệt.3 Sự thay đổi nồng độ của CA125 sau phẫu thuật cắt bỏ khối u và hóa trị liệu.

Sự thay đổi nồng độ của HE4 sau phẫu thuật cắt bỏ khối u và hóa trị liệu. 52 1 MỞ ĐẦU Theo GLOBOCAN 2020, bệnh lý ung thư buồng trứng đứng hàng thứ 19 trên thế giới, mỗi năm Việt Nam có khoảng 1.404 trường hợp mới mắc và 923 ca tử vong [64]. Trong đó, ung thư biểu mô buồng trứng là thể thường gặp nhất của ung thư buồng trứng và có tỷ lệ khoảng 20% trên dân số u hạ vị [3]. Ung thư biểu mô buồng trứng là căn bệnh ung thư vùng hạ vị nguy hiểm nhưng bệnh nhân thường khó nhận biết ở giai đoạn đầu do bệnh diễn tiến âm thầm, triệu chứng không rõ ràng nên hầu hết bệnh nhân được chẩn đoán thường ở giai đoạn cuối dẫn đến tỷ lệ tử vong cao.

Do vậy các liệu pháp chẩn đoán và điều trị tiên tiến bệnh lý ung thư biểu mô buồng trứng luôn là vấn đề nghiên cứu cần thiết và được quan tâm sâu rộng. Việc chẩn đoán và điều trị ung thư buồng trứng trong những năm qua đạt được nhiều tiến bộ, nhưng kết quả chỉ khoảng 30% người bệnh ung thư buồng trứng sống thêm 5 năm sau điều trị. Chẩn đoán sớm bản chất khối u buồng trứng sẽ giúp bệnh nhân được điều trị sớm cũng như theo dõi và tiên lượng tái phát tốt hơn. Phương pháp chẩn đoán cho những bệnh nhân có khối u vùng chậu thường khó khăn, đặc biệt là chẩn đoán phân biệt ác tính hay lành tính thì đòi hỏi phải kiểm tra bằng mô học xâm lấn.

Hiện nay, có nhiều dấu ấn sinh học giúp chẩn đoán và tiên lượng ung thư buồng trứng, trong đó dấu ấn CA125 và HE4 huyết thanh đã được sử dụng rộng rãi. Tuy nhiên độ đặc hiệu của CA125 có giới hạn vì nó có thể tăng nồng độ trong một loạt các bệnh lý lành tính khác như lạc nội mạc tử cung, nang buồng trứng xuất huyết và các bệnh lý viêm nhiễm vùng chậu…[138].