Luận án tiến sĩ của Trương Đức Thành: Kiểm toán ngân hàng và vai trò ổn định hệ thống tài chính Việt Nam

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH TRƯƠNG ĐỨC THÀNH KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG GÓP PHẦN ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG TÀI CHÍNH VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGÂN HÀNG TP.HỒ CHÍ MINH TRƯƠNG ĐỨC THÀNH KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG GÓP PHẦN ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG TÀI CHÍNH VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng Mã số: 9.01 Người hướng dẫn khoa học: PGS. LÊ THỊ MẬN TP. HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi tên là Trương Đức Thành, Sinh ngày 15 tháng 5 năm 1980 tại Bắc Giang Quê quán: Bắc Giang Hiện đang công tác tại Kiểm toán Nhà nước Khu vực IX – Kiểm toán Nhà nước, là nghiên cứu sinh khóa 19 của Trường Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh.

Chuyên ngành : Tài chính – Ngân hàng Mã số : 9.01 Người hướng dẫn khoa học : PGS. Lê Thị Mận Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu nghiên cứu, các nguồn trích dẫn được chú thích, có nguồn gốc rõ ràng. Các các kết quả nghiên cứu có tính độc lập, không sao chép từ bất cứ tài liệu nào, và chưa công bố toàn bộ nội dung này ở bất kỳ nơi đâu.

Tôi xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan của mình. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019 Trương Đức Thành ii LỜI CẢM ƠN Trước tiên, tôi trân trọng gửi lời cảm ơn đến Quý Thầy/Cô của trường Đại học Ngân hàng đã trang bị cho tôi nhiều kiến thức quý báu trong thời gian học tập tại đây. Tôi trân trọng gửi lời cảm ơn đến PGS., TS Lê Thị Mận, người hướng dẫn khoa học cho luận án, đã giúp tôi tiếp cận hướng nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu và hướng dẫn tôi hoàn thành luận án này. Tôi xin gửi lời cảm ơn đến cán bộ lãnh đạo Kiểm Toán Nhà Nước Khu vực IX đã giúp đỡ, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi trong quá trình học tập cũng như trong thời gian thực hiện luận án.

Tôi xin gửi lời tri ân đến gia đình, đồng nghiệp đã tham gia hỗ trợ, đóng góp ý kiến và hỗ trợ tôi hoàn thành nghiên cứu này. Thành phố Hồ Chí Minh, ngày tháng năm 2019 Trương Đức Thành iii TÓM TẮT Luận án này nghiên cứu về các hoạt động Kiểm toán Nhà nước (KTNN) trong việc kiểm toán ngân hàng trung ương (NHTW), ngân hàng thương mại có vốn nhà nước và ngân hàng chính sách xã hội (NHCSXH). Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính cách diễn giải, quy nạp, thống kê mô tả và phân tích tổng hợp để hệ thống hóa lý luận về Kiểm toán Nhà nước trong mối quan hệ hoạt động kiểm toán NHTW, NHNo, NHCT, NHNT và NHCSXH của KTNN. Luận án đã trình bày, hệ thống lại các lý thuyết có liên quan đến kiểm toán, hệ thống tài chính và các hoạt động kiểm toán trong lĩnh vực kiểm toán các tổ chức tài chính nhà nước làm cơ sở đề luận giải các kết quả thu được khi phân tích.

Nghiên cứu sử dụng hai nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua việc khảo sát ý kiến của các chuyên gia trong KTNN về quy trình thực hiện kiểm toán toán NHTW, NHNo, NHCT, NHNT và NHCSXH của KTNN. Dữ liệu thứ cấp được thu thập từ BCTC, báo cáo kiểm toán cũng như các văn bản Luật, nghị định, thông tư của nhà nước Việt Nam để phân tích thực trạng, ưu nhược điểm của hoạt động KTNN trong việc kiểm toán các hoạt động đặc thù của kiểm toán NHTW, NHNo, NHCT, NHNT và NHCSXH của KTNN. Luận án cũng làm rõ những ưu, nhược điểm của hoạt động KTNN trong việc kiểm toán toán NHTW, NHNo, NHCT, NHNT và NHCSXH.

Tuy nhiên, hoạt động KTNN đối với kiểm toán ngân hàng vẫn còn có một số tồn tại như các số liệu kiểm toán gồm các báo cáo tài chính là số liệu thứ cấp. Ngoài ra, công tác kiểm toán NHTW và các ngân hàng có vốn nhà nước chi phối luôn phải tuân thủ theo các Luật, nghị định và thông tư, tuy nhiên trong thực tế vấn đề đồng bộ trong các văn bản này chưa cao dẫn đến các kết luận của KTNN chưa thực sự thỏa đáng. Từ kết quả nghiên cứu thu được, tác giả cũng trình bày định hướng và các giải pháp nâng cao chất lượng hoạt động kiểm toán NHTW và các ngân hàng có vốn nhà nước chi phối, đối với cơ quan quản lý nhà nước, Chính phủ trong việc điều hành, quản lý các ngân hàng. Nghiên cứu cũng nêu ra các giải pháp nghiệp vụ theo hướng chuyên sâu để nâng cao năng lực, trình độ của các KTVNN trong hoạt động kiểm toán tại NHTW và các ngân hàng có vốn nhà nước chi phối tại Việt Nam.ủa an quản lý ng mại nhà nước ngày một tố t hơn nhằm ổn định hệ thống tài chính quốc gia.

iv MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN. iii MỤC LỤC .iv DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG VIỆT. viii DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT TIẾNG ANH. x DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ .xi PHẦN MỞ ĐẦU.

SỰ CẦN THIẾT CỦA ĐỀ TÀI. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU. KẾT CẤU NGHIÊN CỨU.

TỔNG QUAN VỀ KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VÀ VẤN ĐỀ ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG TÀI CHÍNH. TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC. Kiểm toán nhà nước. Khái niệm kiểm toán.

Hoạt động kiểm toán nhà nước. Chức năng, nhiệm vụ của kiểm toán nhà nước. Ngân hàng và hoạt động kiểm toán ngân hàng của Kiểm toán nhà nước. HỆ THỐNG TÀI CHÍNH VÀ TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA HỆ THỐNG TÀI CHÍNH .1 Hệ thống tài chính .2 Các khâu trong hệ thống tài chính .3 Vai trò của hệ thống tài chính .4 Chức năng của hệ thống tài chính .5 Phân loại hệ thống tài chính .2 Ổn định hệ thống tài chính.

MỐI QUAN HỆ GIỮA HOẠT ĐỘNG KTNH CỦA KTNN VÀ TÍNH ỔN ĐỊNH CỦA HỆ THỐNG TÀI CHÍNH QUỐC GIA. TỔNG QUAN CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN VÀ XÁC ĐỊNH KHOẢNG TRỐNG NGHIÊN CỨU. Các nghiên cứu ngoài nước. Các nghiên cứu trong nước.

Khoảng trống trong lĩnh vực nghiên cứu. KINH NGHIỆM VỀ HOẠT ĐỘNG KTNH CỦA KTNN TẠI CÁC NƯỚC VÀ BÀI HỌC CHO VIỆT NAM. Kinh nghiệm kiểm toán trong khu vực công của kiểm toán nhà nước ở các nước. Kinh nghiệm của Malaysia.

Kinh nghiệm của Sierra Leone. Kinh nghiệm từ Kenya. Kinh nghiệm từ Hoa Kỳ. Bài học cho Việt Nam trong quản lý và điều hành hoạt động kiểm toán nhà nước tại các khu vực công.

47 KẾT LUẬN CHƯƠNG 1. 48 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM. GIỚI THIỆU VỀ KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM VÀ HỆ THỐNG TÀI CHÍNH VIỆT NAM. Cơ quan Kiểm toán Nhà nước Việt Nam.

Lịch sử hình thành và phát triển. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Kiểm toán Nhà nước Việt Nam. Hoạt động kiểm toán ngân hàng của Kiểm toán nhà nước Việt Nam. Hệ thống tài chính Việt Nam.

THỰC TRẠNG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM .1 Kiểm toán ngân hàng trung ương. Phương pháp đánh giá. Đánh giá kết quả đạt được .2 Kiểm toán ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam .1 Phương pháp đánh giá .2 Đánh giá kết quả đạt được .3 Kiểm toán ngân hàng công thương Việt Nam.1 Phương pháp đánh giá .2 Kết quả đạt được .4 Kiểm toán ngân hàng ngoại thương Việt Nam .1 Phương pháp đánh giá .2 Kết quả đạt được .5 Kiểm toán ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam .1 Phương pháp đánh giá .2 Đánh giá kết quả đạt được. KẾT QUẢ KHẢO SÁT CHUYÊN GIA.

Phương pháp khảo sát. Đối tượng khảo sát. Kết quả khảo sát. ĐÁNH GIÁ CÁC KẾT QUẢ KIỂM TOÁN CÁC NGÂN HÀNG GÓP PHẦN ỔN ĐỊNH HỆ THỐNG TÀI CHÍNH .1 Đối với ngân hàng trung ương .2 Đối với các ngân hàng có vốn nhà nước .1 Đối với ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam .2 Đối với ngân hàng công thương Việt Nam .3 Đối với ngân hàng ngoại thương Việt Nam.

Đối với ngân hàng chính sách xã hội Việt Nam. ĐÁNH GIÁ VỀ CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN CÁC NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC. Kết quả đạt được. Hạn chế và nguyên nhân của các hạn chế .111 KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .117 vii CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM.

ĐỊNH HƯỚNG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM. Định hướng chung giai đoạn 2016-2020 tầm nhìn 2030. Định hướng nâng cao chất lượng kiểm toán tại ngân hàng của kiểm toán nhà nước Việt Nam. GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG HOẠT ĐỘNG KIỂM TOÁN NGÂN HÀNG CỦA KIỂM TOÁN NHÀ NƯỚC VIỆT NAM.

Giải pháp vĩ mô. Giải pháp vi mô. Nhóm giải pháp nghiệp vụ. Nhóm giải pháp hỗ trợ.

HẠN CHẾ VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO .131 KẾT LUẬN CHUNG .133 TÀI LIỆU THAM KHẢO .