Luận án tiến sĩ: Quản lý nhà nước trong thu hồi đất nông nghiệp Hà Nội

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI PHẠM NGỌC HƯƠNG QUỲNH QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP Ở HÀ NỘI Ngành: Quản lý Kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN NGỌC THANH 2. NGUYỄN ĐÌNH DƯƠNG HÀ NỘI, 2019 luan an LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Phạm Ngọc Hương Quỳnh ii luan an LỜI CẢM ƠN Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Ngọc Thanh và TS. Nguyễn Đình Dương, hai thầy hướng dẫn khoa học, đã tận tâm chỉ bảo và định hướng, giúp tôi dần trưởng thành trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ tận tình của tập thể các thầy giáo, cô giáo tại Học viện Khoa học xã hội đối với tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này.

Luận án này được thực hiện với sự hỗ trợ và giúp đỡ rất lớn của lãnh đạo, cán bộ, công chức Ủy ban nhân dân, các hộ gia đình trên địa bàn điều tra tại thành phố Hà Nội. Tôi xin ghi nhận và bày tỏ lòng biết ơn chân thành sự giúp đỡ và tạo điều kiện quý báu đó giúp tôi thực hiện nghiên cứu đề tài. Trong thời gian học tập và nghiên cứu, tôi cũng đã nhận được sự hỗ trợ từ lãnh đạo và giảng viên Khoa Khoa học hành chính và Tổ chức nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia, lãnh đạo và giảng viên Khoa Kinh tế Chính trị, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, và các anh chị em trong Công ty TNHH Thương mại và Dịch vụ Cánh diều, đã tạo điều kiện thuận lợi về thời gian và động viên tinh thần giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin trân trọng cảm ơn.

Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn trân quý tới gia đình, người thân và bạn bè đã luôn kịp thời động viên, chia sẻ và hỗ trợ hết sức giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Một lần nữa tôi xin trân trọng cảm ơn sự giúp đỡ của tất cả các cá nhân và tập thể đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Phạm Ngọc Hương Quỳnh iii luan an MỤC LỤC MỞ ĐẦU. TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP.

Tổng quan các nghiên cứu ở nước ngoài về quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp. Tổng quan các nghiên cứu ở trong nước về quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp. Đánh giá khái quát các nghiên cứu. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP.

Một số vấn đề lý luận về quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp. Kinh nghiệm quốc tế và trong nước về quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI. Tổng quan tình hình thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội.

Công tác quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Đánh giá thực trạng quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Đánh giá chung về công tác quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội. QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP TIẾP TỤC ĐỔI MỚI CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG QUÁ TRÌNH THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI.

Bối cảnh thành phố Hà Nội. Quan điểm đổi mới công tác quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội. Đề xuất giải pháp tiếp tục đổi mới công tác quản lý Nhà nước trong quá trình thu hồi đất nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội. 149 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.

151 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 iv luan an DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT CNH : Công nghiệp hóa ĐTH : Đô thị hóa FAO : Tổ chức Nông nghiệp và Lương thực của Liên Hợp Quốc (Food and Agriculture Organization of United Nations) GPMB : Giải phóng mặt bằng HĐH : Hiện đại hóa HĐND : Hội đồng nhân dân KĐT : Khu đô thị KCN : Khu công nghiệp KCNC : Khu công nghệ cao KCX : Khu chế xuất LGAF : Khung đánh giá quản trị đất đai (Land Governance Assessment Framework) NN : Nông nghiệp NN&PTNT : Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn OECD : Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (Organization for Economic Cooperation and Development) PAPI : Chỉ số Hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (Public Administration Performance Index) TN&MT : Tài nguyên và Môi trường UBND : Ủy ban nhân dân UN : Liên hợp quốc (United Nations) UNDP : Chương trình phát triển Liên hợp quốc (United Nations Development Programme) WB : Ngân hàng Thế giới (World Bank) v luan an DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1: Tiêu chí đánh giá công tác quản lý Nhà nước trong quá trình 59 thu hồi đất NN Bảng 3.1: Cơ cấu sử dụng đất trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2009 - 2017 75 Bảng 3.2: Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2015 - 76 2017 Bảng 3.3: Tình hình thu hồi đất trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2000 - 77 2016 Bảng 3.5: Đánh giá của cán bộ, công chức chính quyền địa phương và 86 các hộ dân về công khai chính sách, pháp luật về thu hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.6: Ý kiến của các hộ dân về công khai bảng giá đất của địa 87 phương Bảng 3.7: Ý kiến của các hộ dân về công khai lợi ích - chi phí các dự án 88 thu hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.8: Ý kiến của cán bộ, công chức chính quyền địa phương về hình 92 thức thu hồi đất NN Bảng 3.9: Đánh giá của các hộ dân về trình tự, thủ tục thu hồi đất NN 93 Bảng 3.10: Kinh nghiệm của các hộ dân về tham gia khiếu nại, tố cáo thu 94 hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.11: Ý kiến của cán bộ, công chức chính quyền địa phương về lấy 95 ý kiến trong quá trình xây dựng chính sách, pháp luật về thu hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.12: Kinh nghiệm của các hộ dân về tham gia góp ý về chính sách, 95 pháp luật thu hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.13: Kinh nghiệm của các hộ dân về tham gia góp ý xây dựng 96 bảng giá đất tại địa phương Bảng 3.14: Ý kiến của các hộ dân về công khai kế hoạch thu hồi đất NN 97 tại địa phương Bảng 3.15: Kinh nghiệm của các hộ dân về tham gia góp ý phương án bồi 100 thường, hỗ trợ thu hồi đất NN tại địa phương vi luan an Bảng 3.16: Đánh giá của các hộ dân về mức giá bồi thường nhận được tại 102 địa phương Bảng 3.17: Đánh giá của các hộ dân về kinh tế hộ gia đình sau khi bị thu 104 hồi đất NN Bảng 3.18: Đánh giá của các hộ dân về tính hiệu lực khi bồi thường, hỗ 105 trợ cho người dân tại địa phương Bảng 3.19: Đánh giá của các hộ dân về tiến độ chi trả bồi thường và hỗ 105 trợ tại địa phương Bảng 3.20: Đánh giá của cán bộ, công chức chính quyền địa phương về 109 sự đáp ứng của nguồn lực tài chính, nhân sự thực hiện chính sách, pháp luật thu hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.21: Đánh giá của cán bộ, công chức chính quyền địa phương về 110 hiệu quả sử dụng đất sau khi thu hồi đất NN tại địa phương Bảng 3.22: Tổng hợp kết quả đánh giá theo các tiêu chí công tác quản lý 117 Nhà nước trong quá trình thu hồi đất NN trên địa bàn Hà Nội vii luan an DANH MỤC CÁC ĐỒ THỊ VÀ SƠ ĐỒ Đồ thị 3. Tổng số dự án thu hồi đất và tổng số dự án thu hồi đất NN 78 triển khai trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2015 - 2018 Đồ thị 3. Tổng số diện tích đất và tổng số diện tích đất NN triển 78 khai thu hồi trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2015 - 2018 Sơ đồ 3.

Chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan quản lý đất đai 111 cấp tỉnh trên địa bàn Hà Nội Sơ đồ 3. Chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan quản lý đất đai 112 cấp huyện trên địa bàn Hà Nội Sơ đồ 3. Chức năng và nhiệm vụ của các cơ quan quản lý đất đai 106 cấp xã trên địa bàn Hà Nội Đồ thị 3. Tỉ lệ khiếu nại về đất đai trên địa bàn Hà Nội 84 Đồ thị 3.

Chỉ số công khai, minh bạch về quy hoạch/kế hoạch sử 88 dụng đất và giá đất bồi thường trên địa bàn Hà Nội Đồ thị 3. Ý kiến của các hộ dân về nguyên nhân chậm tiến độ 106 GPMB Đồ thị 3. Chỉ số đáp ứng kiến nghị của người dân trên địa bàn Hà 108 Nội Đồ thị 3. Chỉ số trách nhiệm giải trình của các cơ quan Nhà nước 115 trên địa bàn Hà Nội giai đoạn 2016 - 2017 Đồ thị 3.

Chỉ số hiệu quả tương tác với các cấp chính quyền trên 116 địa bàn Hà Nội giai đoạn 2011 - 2017 viii luan an MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Đến đầu thế kỷ XXI, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, quá trình công nghiệp hóa (CNH), hiện đại hóa (HĐH), và đô thị hóa (ĐTH) diễn ra rộng khắp trên thế giới. Vấn đề sử dụng đất ở Việt Nam cũng chịu áp lực của quá trình CNH, HĐH và ĐTH này. Theo đó, một phần ruộng đất của người dân đã và đang được sử dụng làm đất sản xuất nông nghiệp (NN) được thu hồi để chuyển sang các mục đích sử dụng khác như phục vụ an ninh - quốc phòng, hay xây dựng kết cấu hạ tầng, giao thông, trụ sở cơ quan, hoặc các dự án phát triển công nghiệp, dịch vụ, xây dựng khu công nghiệp (KCN), khu chế xuất (KCX), và phát triển khu đô thị (KĐT) v.