Luận án Tiến sĩ: Thực hiện chính sách hợp tác quốc tế bảo vệ môi trường Việt Nam

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN DIỆU HÀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG Ở VIỆT NAM LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Hà Nội, 2024 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI NGUYỄN DIỆU HÀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG Ở VIỆT NAM Ngành: Chính sách công Mã số : 934 04 02 LUẬN ÁN TIẾN SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG Người hướng dẫn khoa học: 1. Trần Thị Lan Hƣơng Hà Nội, 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Diệu Hà LỜI CẢM ƠN Trong quá trình thực hiện luận án, Nghiên cứu sinh đã nhận được sự chỉ bảo của các thầy cô hướng dẫn khoa học gồm: Tiến sĩ Lê Anh Vũ và Phó Giáo sư - Tiến sĩ Trần Thị Lan Hương.

Đến nay, sau khi hoàn thành luận án, Nghiên cứu sinh xin được gửi lời tri ân sâu sắc tới hai thầy cô giáo đã tận tâm tận lực, không quản ngại khó khăn, vất vả trong suốt quãng thời gian Nghiên cứu sinh học tập. Luận án không chỉ là thành quả của bản thân Nghiên cứu sinh mà còn là sản phẩm vun trồng của chính các thầy cô. Ngoài ra, trong suốt quá trình học tập tại Khoa Chính sách công - Học viện Khoa học xã hội, Nghiên cứu sinh cũng đã nhận được sự giúp đỡ của các thầy cô giảng viên, cán bộ của Khoa. Đặc biệt, Nghiên cứu sinh xin được gửi lời cảm ơn chân thành tới Phó Giáo sư - Tiến sĩ Hồ Việt Hạnh, Trưởng khoa Chính sách công cùng các thầy cô tham gia các Hội đồng khoa học các cấp mà Nghiên cứu sinh đã trải qua, các thầy cô đã hỗ trợ giảng giải về chuyên môn của luận án tại các Hội đồng, góp phần giúp Nghiên cứu sinh từng bước hoàn thiện luận án, đảm bảo yêu cầu khoa học.

Lời cuối cùng, Nghiên cứu sinh xin được cảm ơn các thầy cô giảng dạy trực tiếp của các học phần chuyên ngành, cảm ơn gia đình, bạn bè đã ủng hộ và hỗ trợ để Nghiên cứu sinh có động lực hoàn thành luận án đúng tiến độ. Xin trân trọng cảm ơn! MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Tình hình nghiên cứu về cơ sở lý luận Chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng.

Tình hình nghiên cứu về thực hiện chính sách hợp tác quốc tế bảo vệ môi trƣờng. Tình hình nghiên cứu về các giải pháp thực hiện chính sách hợp tác quốc tế bảo vệ môi trƣờng. Khoảng trống nghiên cứu và những vấn đề nghiên cứu của luận án. Đánh giá chung về các kết quả tổng quan nghiên cứu.

Khoảng trống nghiên cứu. Những vấn đề luận án cần nghiên cứu. 27 Tiểu kết Chƣơng 1. 29 Chƣơng 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM QUỐC TẾ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG.

Môi trƣờng và hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng. Một số khái niệm. Sự cần thiết phải hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Nội dung, bản chất của hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường.

Chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng. Khái niệm, nội hàm, đặc điểm của chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Phân loại chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Vai trò của chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường.

Thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng. Khái niệm, bản chất thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Sự cần thiết của việc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Mục tiêu và chủ thể của việc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường.

Phương pháp thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Các công cụ thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Nội dung thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Quy trình thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường.

Các nhân tố ảnh hƣởng đến quá trình thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng. Các nhân tố khách quan. Các nhân tố chủ quan. Kinh nghiệm quốc tế về thực hiện chính sách hợp tác quốc tế trong lĩnh vực bảo vệ môi trƣờng và bài học cho Việt Nam.

Kinh nghiệm thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường của Thái Lan. Kinh nghiệm thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường của Trung Quốc. Kinh nghiệm thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường của Nhật Bản. Kinh nghiệm thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường của Hoa Kỳ.

Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam. 77 Tiểu kết Chƣơng 2. 80 Chƣơng 3: THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TẠI VIỆT NAM. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội ảnh hƣởng đến thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng tại Việt Nam.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế, xã hội. Khung khổ chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng ở nƣớc ta hiện nay. Hệ thống chính sách cấp Trung ương.

Hệ thống chính sách cấp địa phương. Nhận xét chung về thực trạng hệ thống chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường ở Việt Nam hiện nay. Tình hình thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng ở Việt Nam. Thực trạng xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách.

Thực trạng tuyên truyền thực hiện chính sách. Thực trạng tổ chức phân công thực hiện chính sách. Thực trạng đôn đốc giám sát thực hiện chính sách. Thực trạng tổng kết, đánh giá thực hiện chính sách.

Thực trạng thanh tra, kiểm tra thực hiện chính sách. Đánh giá thực trạng thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng ở Việt Nam hiện nay. Những thành tựu đạt được. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân hạn chế.

131 Tiểu kết Chƣơng 3. 141 Chƣơng 4: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƢỜNG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH HỢP TÁC QUỐC TẾ VỀ BẢO VỆ MÔI TRƢỜNG TẠI VIỆT NAM. Bối cảnh mới trong việc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng ở Việt Nam hiện nay. Bối cảnh quốc tế.

Bối cảnh trong nước. Quan điểm thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Các giải pháp tăng cƣờng thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Xây dựng kế hoạch thực hiện chính sách cho phù hợp với nhu cầu thực tiễn.

Làm phong phú, sâu sát và hiệu quả hơn về công tác tuyên truyền thực hiện chính sách. Phân công vai trò chủ trì và phối hợp rõ ràng, không chồng chéo. Thực chất hóa việc tổng kết đánh giá quá trình thực hiện chính sách. Chú trọng đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ cán bộ thực hiện chính sách.

Đảm bảo tính phù hợp của pháp luật Việt Nam và luật pháp quốc tế trong quá trình thực hiện chính sách. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các hoạt động hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường. Một số kiến nghị đối với Chính phủ trong công tác quản lý nhà nƣớc thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trƣờng. 162 Tiểu kết Chƣơng 4.

165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ. 167 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 168 DANH MỤC HÌNH, HỘP Hình 1: Kết cấu khái niệm “chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường”. 43 Hình 2: Quy trình thực hiện chính sách hợp tác quốc tế về bảo vệ môi trường.

64 Hộp 1: Phân tích kế hoạch thực hiện chính sách hợp tác về các mục tiêu của Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN đến năm 2025. 109 Hộp 2: Các bước phân công tổ chức thực hiện việc ký Biên bản Thỏa thuận quốc tế về lĩnh vực bảo vệ môi trường. 115 Hộp 3: phân tích quá trình đôn đốc, giám sát việc thực hiện Kế hoạch hành động quốc gia về hợp tác quản lý rác thải nhựa đại dương đến năm 2030. Lý do chọn đề tài Trong giai đoạn hiện nay, cùng với sự phát triển không ngừng của nền kinh tế và trình độ xã hội, các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội của nhân loại gây nhiều sức ép lên môi trường trên toàn thế giới.

Chúng ta đã và đang chứng kiến những hệ lụy về sự cố môi trường diễn ra hàng ngày, hàng giờ, không chỉ ở Việt Nam mà còn ở nhiều nước trên thế giới. Trung Quốc đang ngày đêm đối mặt với thách thức lớn về tình trạng ô nhiễm không khí tại Bắc Kinh, trong khi đó Nhật Bản luôn phải gồng mình đối phó những thảm họa thiên tai khủng khiếp,. Tại Việt Nam, tình trạng xả các chất thải nguy hại không đúng quy định từ các khu công nghiệp, nhà máy lớn ra sông, tình trạng ô nhiễm nguồn nước và không khí ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của người dân tại những khu công nghiệp. Bên cạnh đó là những vấn nạn chung về môi trường mà cả nhân loại đang phải hứng chịu như: tình trạng biến đổi khí hậu toàn cầu, cạn kiệt tài nguyên, suy giảm đa dạng sinh học, suy thoái đất và sa mạc hóa.

Do vậy, bảo vệ môi trường được coi là một yêu cầu cấp thiết trong quá trình phát triển bền vững. Những vấn đề suy thoái môi trường đang trở thành một trong những vấn đề bức xúc nổi cộm, không chỉ của người dân Việt Nam mà còn liên quan đến sự phát triển bền vững và ổn định chính trị toàn cầu.