Trần Xuân Đức - Đánh giá tiềm năng đất nông nghiệp bền vững Hương Sơn Hà Tĩnh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRẦN XUÂN ĐỨC ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG ĐẤT ĐAI VÀ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI THÁI NGUYÊN, NĂM 2017 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRẦN XUÂN ĐỨC ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG ĐẤT ĐAI VÀ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN HƯƠNG SƠN, TỈNH HÀ TĨNH CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI MÃ SỐ: 9850103 NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1.TS NGUYỄN NGỌC NÔNG 2. NGUYỄN TIẾN SỸ THÁI NGUYÊN, NĂM 2017 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết quả nghiên cứu trình bày trong luận án là trung thực, khách quan và chưa từng sử dụng để bảo vệ bất kỳ học vị nào. Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận án đã được cảm ơn, các thông tin trích dẫn trong luận án này đều được chỉ rõ nguồn gốc. Tác giả luận án Trần Xuân Đức ii LỜI CẢM ƠN Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận án này, tôi đã nhận được sự quan tâm giúp đỡ của nhiều tập thể và cá nhân.

Nhân dịp này tôi xin gửi lời cảm ơn đến tập thể các thầy, cô giáo Khoa Quản lý Tài nguyên, Ban Quản lý đào tạo, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Ngọc Nông, TS. Nguyễn Tiến Sỹ - người hướng dẫn khoa học đã tận tình hướng dẫn, trực tiếp chỉ ra những ý kiến quý báu và giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu thực hiện luận án.

Tôi cũng xin được gửi lòng biết ơn chân thành tới lãnh đạo các Phòng ban, người dân địa phương huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh đã tạo điều kiện để tôi điều tra, thu thập số liệu và thực hiện, theo dõi mô hình thí nghiệm phục vụ cho nghiên cứu đề tài. Cuối cùng tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới các tập thể và cơ quan, ban, ngành, bạn bè và người thân đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu. Một lần nữa tôi xin chân thành cảm ơn tất cả sự giúp đỡ quý báu của các tập thể và cá nhân đã động viên, khích lệ và giúp đỡ tôi hoàn thành luận án này. Tác giả luận án Trần Xuân Đức iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.

ii MỤC LỤC. iii PHỤ LỤC .v DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .vi DANH MỤC BẢNG. viii DANH MỤC HÌNH .xi MỞ ĐẦU. TÍNH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI.

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI. Mục tiêu tổng quát. Mục tiêu cụ thể. Ý NGHĨA CỦA ĐỀ TÀI.

NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦA ĐỀ TÀI. TỔNG QUAN TÀI LIỆU. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG. Khái niệm về đất, đất đai, đất sản xuất nông nghiệp.

Sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Đánh giá tiềm năng đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững. TÌNH HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT NÔNG NGHIỆP TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM .Tình hình sử dụng đất trên thế giới.

Tình hình sử dụng đất tại Việt Nam. NHỮNG NGHIÊN CỨU ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG ĐẤT ĐAI PHỤC VỤ SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG Ở VIỆT NAM. Những nghiên đánh giá tiềm năng đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững ở Việt Nam. Những nghiên cứu về đánh giá tiềm năng đất đai phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững trên địa bàn Hà Tĩnh.

NHỮNG NHẬN XÉT RÚT RA TỪ NHỮNG NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI .43 iv Chương 2. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI. Đối tượng nghiên cứu.

Phạm vi nghiên cứu. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Hương Sơn. Thực trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Hương Sơn.

Đánh giá tiềm năng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hương Sơn. Kết quả theo dõi một số mô hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Hương Sơn. Đề xuất định hướng và giải pháp sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững huyện Hương Sơn. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Phương pháp thu thập số liệu thứ cấp. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu. Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp. Phương pháp đánh giá hiệu quả và tính bền vững của các loại, kiểu sử dụng đất.

Phương pháp điều tra, chỉnh lý bản đồ đất và lấy mẫu đất phân tích. Phương pháp phân tích đất. Phương pháp đánh giá tiềm năng đất sản xuất nông nghiệp. Phương pháp xây dựng bản đồ.

Phương pháp xử lý số liệu. Phương pháp chuyên gia. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN HƯƠNG SƠN.

Điều kiện tự nhiên. Điều kiện kinh tế, xã hội. Đánh giá chung về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội huyện Hương Sơn. THỰC TRẠNG SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN HƯƠNG SƠN.

Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp. Biến động sử dụng đất sản xuất nông nghiệp giai đoạn 2005 - 2015. Hiện trạng các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hương Sơn. Đánh giá hiệu quả và tính bền vững của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hương Sơn.

Đánh giá một số tồn tại, hạn chế trong sản xuất nông nghiệp tại huyện Hương Sơn. ĐÁNH GIÁ TIỀM NĂNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP HUYỆN HƯƠNG SƠN. Đặc điểm, tính chất của các loại đất sử dụng cho sản xuất nông nghiệp huyện Hương Sơn. Xây dựng bản đồ đơn vị đất đai.

Đánh giá tiềm năng đất đai đối với các loại sử dụng đất. KẾT QUẢ THEO DÕI MỘT SỐ MÔ HÌNH SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP TẠI HUYỆN HƯƠNG SƠN. Mô hình 1: Chuyên lúa (lúa xuân - lúa mùa). Mô hình 2: Chuyên màu (Lạc - Đậu - Ngô).

Mô hình 3: Chuyên cỏ (Cỏ Mulato 2). Mô hình 4: Cây công nghiệp lâu năm (Chè CLV18). Mô hình 5: Cây ăn quả (Cam bù). Những nhận xét rút ra sau khi theo dõi các mô hình sử dụng đất.

ĐỀ XUẤT ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP SỬ DỤNG ĐẤT SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG HUYỆN HƯƠNG SƠN. Đề xuất định hướng sử dụng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững huyện Hương Sơn. Đề xuất các giải pháp thực hiện sử dụng đất sản xuất nông nghiệp bền vững trên địa bàn huyện Hương Sơn .147 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ .152 DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ AHP Phương pháp phân tích thứ bậc (Analitic Hierichy Process) BVTV Bảo vệ thực vật CLĐ Công lao động CLĐGĐ Công lao động gia đình CPTG Chi phí trung gian CNH - HĐH Công nghiệp hoá - hiện đại hoá CPTG Chi phí trung gian CT Chỉ thị DTTN Diện tích tự nhiên FAO Tổ chức Nông lương thế giới (Food and Agriculture Organization) GTNC Giá trị ngày công GTSX Giá trị sản xuất GTGT Giá trị gia tăng HQMT Hiệu quả môi trường HQKT Hiệu quả kinh tế HQXH Hiệu quả xã hội HSĐV Hiệu suất đồng vốn HTX Hợp tác xã ISRIC Trung tâm Thông tin tài nguyên đất Quốc tế (International Soil Reference and Information Centre) IUCN Hiệp hội quốc tế các tổ chức bảo vệ thiên nhiên và tài nguyên môi trường (International Union for Conservation of Nature) LUT Loại sử dụng đất (Land use type) MCE Phương pháp đánh giá đa chỉ tiêu (Multi- Criteria Evalue) NN&PTNT Nông nghiệp và Phát triển nông thôn NS Năng suất NTTS Nuôi trồng thuỷ sản PTBV Phát triển bền vững PTNT Phát triển Nông thôn vii PTNNBV Phát triển nông nghiệp bền vững SDĐ Sử dụng đất SXNN Sản xuất nông nghiệp TBKHKT Tiến bộ khoa học kỹ thuật TV1 Tiểu vùng 1 TV2 Tiểu vùng 2 TV3 Tiểu vùng 3 TW Trung ương UNDP Chương trình Phát triển Liên Hiệp Quốc (United Nations Development Programme) UNEP Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (United Nations Environment Programme) WCED Ủy ban Môi trường và phát triển thế giới (World Commission on Environment and Development) viii DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Tiềm năng đất đai và diện tích đất canh tác nông nghiệp trên thế giới.

Tiềm năng đất đai và diện tích đất canh tác nông nghiệp. 28 tại một số nước Đông Nam Á. Biến động về dân số và diện tích đất canh tác trên thế giới (giai đoạn 1960 - 2050). Diện tích, cơ cấu đất nông nghiệp toàn quốc năm 2015.

Biến động đất nông nghiệp giai đoạn 2010 - 2015. Phân bố số phiếu điều tra theo tiểu vùng huyện Hương Sơn. Bảng phân cấp chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế của các kiểu sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên địa bàn huyện Hương Sơn. Bảng phân cấp đánh giá hiệu quả xã hội của các kiểu sử dụng đất trên địa bàn huyện Hương Sơn.

Bảng phân cấp đánh giá hiệu quả môi trường của các kiểu sử dụng đất trên địa bàn huyện Hương Sơn. Phân cấp và cho điểm các chỉ tiêu trong đánh giá tính bền vững của các LUT sản xuất nông nghiệp huyện Hương Sơn. Ma trận so sánh cặp đôi. Một số chỉ tiêu kinh tế của các ngành giai đoạn 2010-2016 huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.

Tình hình biến động dân số giai đoạn 2010-2016. Hiện trạng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và đất có tiềm năng chuyển đổi sang đất sản xuất nông nghiệp đến 31/12/2015 huyện Hương Sơn. Tình hình biến động sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và đất.72 có tiềm năng chuyển đổi sang sản xuất nông nghiệp huyện Hương Sơn. Hiện trạng các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp huyện Hương Sơn.

Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp TV1. Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp TV2. Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp TV3. Hiệu quả kinh tế của các loại sử dụng đất sản xuất nông nghiệp tại huyện Hương Sơn.

Hiệu quả xã hội các LUT sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 1. Hiệu quả xã hội các LUT sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 2. Hiệu quả xã hội các LUT sản xuất nông nghiệp tiểu vùng 3 .