Thực trạng và kết quả can thiệp dự phòng Viêm gan B ở phụ nữ mang thai tại Hải Phòng (2017-2020)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG NGUYỄN THỊ THUỲ LINH THỰC TRẠNG MANG VI RÚT VIÊM GAN B TRÊN PHỤ NỮ MANG THAI VÀ KẾT QUẢ CAN THIỆP DỰ PHÒNG TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG NĂM 2017-2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y TẾ CÔNG CỘNG HẢI PHÒNG – 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ Y TẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y DƯỢC HẢI PHÒNG NGUYỄN THỊ THUỲ LINH THỰC TRẠNG MANG VI RÚT VIÊM GAN B TRÊN PHỤ NỮ MANG THAI VÀ KẾT QUẢ CAN THIỆP DỰ PHÒNG TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG NĂM 2017-2020 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Ngành: Y TẾ CÔNG CỘNG Mã số: 97.701 Hướng dẫn khoa học: Hướng dẫn 1: PGS. Phạm Minh Khuê Hướng dẫn 2: PGS. Nguyễn Văn Bàng HẢI PHÒNG – 2021 LỜI CAM ĐOAN Đây là công trình nghiên cứu có sử dụng một phần số liệu của đề tài cấp thành phố “Nghiên cứu sự lây truyền vi rút viêm gan B từ mẹ sang con và đề xuất một số giải pháp can thiệp” (ĐT.794) do Trường Đại học Y Dược Hải Phòng chủ trì và PGS. Phạm Minh Khuê là chủ nhiệm nhiệm vụ.

Tôi xin cam đoan các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực, chính xác. Hải Phòng, ngày 10 tháng 03 năm 2021 Người cam đoan NCS. Nguyễn Thị Thuỳ Linh LỜI CẢM ƠN Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tời Ban Giám Hiệu Trường Đại học Y Dược Hải Phòng, Phòng Đào tạo Sau đại học, Khoa Y tế công cộng và các phòng ban liên quan của trường Đại học Y Dược Hải Phòng đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến PGS.TS Phạm Minh Khuê và PGS.TS Nguyễn Văn Bàng- người thầy đã dành nhiều thời gian, trí tuệ, tâm sức trực tiếp hướng dẫn, chỉ bảo và đốc thúc tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu thực hiện luận án.

Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, cán bộ y tế bệnh viện Phụ Sản Hải Phòng và toàn bộ bà mẹ và trẻ em tham gia nghiên cứu đã nhiệt tình giúp đỡ, tạo điều kiện để tôi thu thập số liệu phục vụ cho đề tài này. Tôi xin cảm ơn TS Nguyễn Thị Thắm- Trưởng Bộ môn Dinh dưỡng và an toàn thực phẩm và các thầy cô đồng nghiệp khoa Y tế công cộng đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và làm đề tài. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến gia đình và bạn bè đã luôn động viên, ủng hộ và chia sẻ cùng tôi trong suốt quá trình học tập. Hải Phòng, ngày 10 tháng 3 năm 2021 Nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thuỳ Linh DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Anti-HBc : Antibody against Hepatitis B core Antigen (Kháng thể chống lại kháng nguyên lõi của HBV ) Anti-HBe : Antibody against Hepatitis B envelop Antigen (Kháng thể chống lại kháng nguyên vỏ của HBV ) Anti-HBs : Antibody against Hepatitis B surface Antigen (Kháng thể chống lại kháng nguyên bề mặt của HBV ) ALT : Alanin Transferase (Chỉ số men gan) APR : Antiretroviral Pregnancy Registry (Cơ quan quản lý thai kỳ) APASL : The Asian Pacific Association for the Study of the Liver (Hiệp hội Nghiên cứu Gan Châu Á Thái Bình Dương) AST : Aspartate Amino Transferase (Chỉ số men gan) BYT : Bộ Y tế CS : Cộng sự EASL : The European Association for the Study of the Liver (Hiệp hội nghiên cứu Gan Châu Âu) FDA : Food and Drug Administration (Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm) GAVI : Global Alliance for Vaccines and Immunizations (Liên minh toàn cầu về vaccine và tiêm chủng) HBeAg : Hepatitis B e Antigen (Kháng nguyên vỏ của HBV ) HBIG : Hepatitis B immuneglobulin (globulin miễn dịch viêm gan B) HBsAg : Hepatitis B surface Antigen (Kháng nguyên bề mặt HBV ) HBV : Hepatitis B virus (Vi rút viêm gan B) HBV-DNA : Deoxyribonucleic acid HBV (nhân acid của HBV ) HBV NAT : Nucleic acid testing HBV (Xét nghiệm acid nucleic HBV) IFN : Interferon KAP : Knowledge- Attitude- Practice (Kiến thức- thái độ- thực hành) KN : Kháng nguyên LAM : Lamivudine NA : Nucleotides Analog (Chất tương tự nucleotid) NĐKT : Nồng độ kháng thể NFPC : National Free Pre-pregnancy Checkups (Kiểm tra Quốc gia miễn phí tiền mang thai) PCR : Polymerase chain reaction (kỹ thuật nhân bản DNA trong ống nghiệm) PEG-IFN : Pegylate interferon QĐ : Quyết định TCMR : Tiêm chủng mở rộng TDF : Tenofovir Disoproxil Fumarate VGB : Viêm gan B WHO : World Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ.

1 Chương 1: TỔNG QUAN. Tổng quan về bệnh viêm gan B. Dịch tễ học viêm gan B ở phụ nữ mang thai. Các phương thức lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con.

Các yếu tố liên quan đến lây truyền HBV từ mẹ sang con. Hiệu quả của các biện pháp dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con trên Thế giới và tại Việt Nam. 26 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu.

Phương pháp nghiên cứu. Công cụ và phương pháp thu thập thông tin. Tiêu chuẩn đánh giá. Quản lý và xử lý số liệu.

Sai số và cách khống chế sai số. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Thực trạng lây truyền HBV từ mẹ sang con ở phụ nữ mang thai đến khám và quản lý thai nghén tại bệnh viện Phụ Sản Hải Phòng.

Kết quả can thiệp dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con bằng truyền thông giáo dục sức khoẻ đối với bà mẹ và nhân viên y tế tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. Thực trạng lây truyền HBV từ mẹ sang con ở thai phụ mang HBV mạn tính tại bệnh viện Phụ Sản Hải Phòng năm 2017- 2020. Kết quả can thiệp dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con bằng truyền thông giáo dục sức khoẻ đối với bà mẹ và nhân viên y tế tại Bệnh viện Phụ sản Hải Phòng. 129 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC BẢNG Bảng 3.

Đặc điểm nhân khẩu học của thai phụ mang HBV mạn tính. Sự tham gia điều trị của thai phụ có chỉ định điều trị. Sự thay đổi nồng độ HBV - DNA của bà mẹ tại thời điểm 7 tháng và lúc sinh. Thông tin về trẻ sinh ra từ bà mẹ mang HBV mạn tính.

Sự phân bố trẻ theo hình thức nuôi dưỡng sau khi sinh. Tỉ lệ mang HBsAg trong máu cuống rốn của trẻ theo tình trạng HBeAg của bà mẹ lúc sinh. Tỉ lệ mang HBsAg trong máu cuống rốn của trẻ theo tình trạng HBV- DNA của bà mẹ lúc sinh. Liên quan giữa đặc điểm nhân khẩu của bà mẹ với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi.

Liên quan giữa tình trạng đã tiêm vắc xin VGB của bà mẹ với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa tiền sử gia đình có người mang HBV với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa hình thức nuôi dưỡng sau khi sinh với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa tình trạng tiêm vắc xin viêm gan B sơ sinh với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi.

Liên quan giữa tình trạng tiêm trẻ được tiêm HBIg với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa tình trạng cung cấp loạt vắc xin VGB hoàn chỉnh với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa tình trạng điều trị kháng HBV của bà mẹ với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa điều trị với tình trạng mang HBsAg (+) của trẻ 12 tháng tuổi sinh ra từ bà mẹ có HBeAg dương tính.

Liên quan giữa tình trạng HBeAg của bà mẹ lúc sinh với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Liên quan giữa nồng độ HBV DNA của bà mẹ lúc sinh với tình trạng mang HBsAg (+) ở trẻ 12 tháng tuổi. Mô hình đa biến các yếu tố liên quan đến lây truyền HBV từ mẹ sang con. Đặc điểm nhân khẩu học của bà mẹ tham gia nghiên cứu can thiệp.

Kết quả can thiệp thay đổi đến kiến thức về bệnh viêm gan B của bà mẹ. Kết quả can thiệp thay đổi đến kiến thức của bà mẹ về các biện pháp dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con. Kết quả can thiệp thay đổi đến thái độ của bà mẹ về viêm gan B ở phụ nữ mang thai. Kết quả can thiệp đến thay đổi kiến thức, thái độ của bà mẹ về viêm gan B.

Kết quả can thiệp đến thay đổi đến điểm trung bình kiến thức, thái độ của bà mẹ về bệnh viêm gan B ở phụ nữ mang thai. Thực hành của bà mẹ về dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con sau can thiệp. Đặc điểm của nhóm nhân viên y tế can thiệp. Kết quả can thiệp đến thay đổi đến điểm trung bình KAP của nhân viên y tế về bệnh VGB ở thai phụ.

Kết quả can thiệp đến thay đổi kiến thức của nhân viên y tế về bệnh VGB trên phụ nữ mang thai. Kết quả can thiệp thay đổi đến kiến thức về dịch tễ học bệnh VGB ở nhân viên y tế. Kết quả can thiệp thay đổi kiến thức về đường lây truyền HBV ở nhân viên y tế. Kết quả can thiệp thay đổi kiến thức về biện pháp phòng ngừa lây truyền HBV ở nhân viên y tế.

Kết quả can thiệp thay đổi kiến thức về chẩn đoán và quản lý bệnh VGB trên phụ nữ mang thai của nhân viên y tế. Kết quả can thiệp thay đổi kiến thức của nhân viên y tế về điều trị HBV ở phụ nữ mang thai. Kết quả can thiệp thay đổi kiến thức của nhân viên y tế về dự phòng lây truyền HBV từ mẹ sang con. Kết quả can thiệp thay đổi kiến thức của nhân viên y tế về vắc xin VGB và HBIg ở BV Phụ sản Hải Phòng.

Kết quả can thiệp thay đổi thái độ của nhân viên y tế về bệnh viêm gan B ở phụ nữ mang thai. Kết quả can thiệp thay đổi thực hành của nhân viên y tế về bệnh viêm gan B ở phụ nữ mang thai. Kết quả can thiệp thay đổi KAP của nhân viên y tế về viêm gan B ở phụ nữ mang thai. 96 DANH MỤC HÌNH Hình 2.

Sơ đồ thiết kế nghiên cứu. Tỉ lệ mang HBV mạn tính ở phụ nữ mang thai (n=1721). Đặc điểm các dấu ấn VGB của thai phụ mang HBV (n=183). Chỉ định điều trị kháng HBV theo quyết định 5448/QĐ-BYT .