Luận án TS: Sức khỏe tâm thần sinh viên TP.HCM sau COVID-19 (Minh Thị Lâm)

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI MINH THỊ LÂM SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SAU KHI MẮC COVID-19 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC HÀ NỘI, 2024 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI MINH THỊ LÂM SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SAU KHI MẮC COVID-19 Ngành: Tâm lý học Mã số: 9.01 LUẬN ÁN TIẾN SĨ TÂM LÝ HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. Phan Thị Mai Hương PGS. Đinh Thị Hồng Vân HÀ NỘI, 2024 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Những số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận án đảm bảo tính chính xác, trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Minh Thị Lâm LỜI CẢM ƠN Trải qua 3 năm học tập và nghiên cứu, dưới sự hướng dẫn nhiệt tình, tận tâm của PGS. Phan Thị Mai Hương, Tôi đã hoàn thành Luận án của mình. Với tình cảm chân thành và lòng biết ơn, Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất đến Cô giáo. Trong suốt thời gian được làm việc cùng Cô, Cô đã tận tình hướng dẫn, dành mọi thời gian để làm việc với Tôi khi Tôi ra Hà Nội và hay khi Cô vào thành phố Hồ Chí Minh công tác.

Cô sẵn sàng trao đổi, giúp đỡ khi Tôi cần sự hỗ trợ không kể ngày đêm. Tôi học tập được ở Cô những năng lực và phẩm chất, kỹ năng quý giá của một nhà khoa học. Cô còn là một chỗ dựa tinh thần đặc biệt của Tôi trong những ngày tháng chênh vênh của cuộc sống. Sự ấm áp, chân thành, nhiệt tình, niềm tin yêu, và lạc quan trong cuộc sống là những giá trị Tôi nhận được từ Cô khi chia sẻ những khó khăn.

Một lần nữa, Tôi xin gửi lời biết ơn đến Cô thật nhiều. Tôi cũng xin gửi lời cám ơn sâu sắc và chân thành đến PGS. Định Thị Hồng Vân, Cô đã nhận lời hướng dẫn, tận tình trong công việc, động viên Tôi những lúc Tôi khó khăn nhất, loay hoay không biết bắt đầu từ đâu. Cô luôn động viện, hỗ trợ, trong mọi tình huống Tôi cần.

Tôi khâm phục sức trẻ, tinh thần làm việc say mê với công việc giảng dạy và nghiên cứu khoa học của Cô. Cô cũng là người hướng dẫn tận tình tôi trong từng giai đoạn của Luận án. Cô luôn đồng hành và dìu dắt mỗi khi Tôi cần. Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới Cô.

Tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến GS. Nguyễn Thị Mai Lan, những người đầu tiên tôi được tiếp xúc ở Học viện Khoa học xã hội để làm hồ sơ học Nghiên cứu sinh và sau này là những Thầy Cô giảng dạy trực tiếp tôi. Thầy Cô đã tận tình, giúp đỡ Tôi, tạo động lực cho Tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Hỗ trợ trong mọi điều kiện và hoàn cảnh.

Những ấn tượng sâu sắc về các Thầy Cô trong tâm trí của Tôi sẽ không phai mờ. Tôi xin cám ơn sự cộng tác, giúp đỡ nhiệt tình các Anh Chị, các bạn đồng nghiệp và các em sinh viên ở các trường Đại học tại thành phố Hồ Chí Minh trong quá trình điều tra, thu thập số liệu phục vụ cho luận án. Tôi xin cám ơn các Thầy Cô giáo của Khoa học xã hội,Tâm lý học và công tác xã hội, Học viện Khoa học Xã hội, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, các Thầy Cô giáo đã giảng dạy, động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho Tôi trong quá trình làm Nghiên cứu sinh. Tôi cũng xin cám ơn Ban giám hiệu, các Thầy Cô giáo, các đồng nghiệp ở bộ môn Tâm lý học, khoa Giáo Dục, trường Đại học Sài Gòn đã luôn động viên, khuyến khích Tôi trong thời gian tôi làm luận án.

Cảm ơn những người bạn đã luôn bên cạnh, hỗ trợ, giúp đỡ, động viên Tôi trong những ngày học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Lời cảm ơn cuối cùng, cũng là lời cảm ơn đặc biệt nhất, Tôi xin gửi đến những người thân trong gia đình, những người đã luôn sát cạnh, tạo mọi điều kiện thuận lợi để Tôi có thể thực hiện được ước mơ của mình. Nếu không có sự hỗ trợ của người thân, Tôi sẽ không hoàn thành được luận án của mình. Do điều kiện thời gian nghiên cứu chưa nhiều, kinh nghiệm nghiên cứu khoa học còn hạn chế nên luận án của Tôi vẫn có những thiếu sót, kính mong Quý Thầy Cô giáo và đồng nghiệp đóng góp ý kiến, giúp Tôi hoàn thiện luận án này tốt hơn.

Xin trân trọng cảm ơn! TP Hồ Chí Minh, ngày 28 tháng 08 năm 2024 NCS. Minh Thị Lâm MỤC LỤC MỞ ĐẦU. 1 Chương 1: TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA SINH VIÊN TRONG BỐI CẢNH COVID-19. Nghiên cứu về các vấn đề sức khỏe tâm thần của người mắc COVID-19, sinh viên sau khi mắc COVID-19.

Nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến sức khoẻ tâm thần của người mắc COVID-19, sinh viên trong mắc COVID-19. 17 Tiểu kết chương 1. 25 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA SINH VIÊN SAU KHI MẮC COVID-19. Luận điểm về sức khỏe tâm thần.

Luận điểm COVID-19. Sinh viên và một số đặc điểm tâm lý của sinh viên. Sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19. 49 Tiểu kết chương 2.

56 Chương 3: TỔ CHỨC VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Tổ chức nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. 62 Tiểu kết chương 3.

77 Chương 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU THỰC TIỄN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN CỦA SINH VIÊN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SAU KHI MẮC COVID-19. Thực trạng sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19. So sánh sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19 theo các lát cắt. Ảnh hưởng của các yếu tố đến sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19.

Nghiên cứu trường hợp về sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19. Phân tích định tính: Những ấn tượng tiêu cực về COVID-19 còn ám ảnh lâu dài ở sinh viên sau khi mắc COVID-19. 161 Tiểu kết chương 4. 171 KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ.

177 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ. 183 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 201 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT SKTT: Sức khỏe tâm thần TP HCM: Thành phố Hồ Chí Minh KHTN: Khoa học tự nhiên KHXH: Khoa học xã hội WHO: Tổ chức y tế thế giới PTSD: rối loạn căng thẳng hậu sang chấn Thang đo GHQ-12: Thang đo sức khỏe tổng quát Thang đo PHQ-9: Thang đo Sức khỏe dành cho Bệnh nhân Thang đo GAD-7: Thang đo rối loạn lo âu tổng quát Thang đo PTSD COVID-19: Thang đo triệu chứng rối loạn căng thẳng hậu sang chấn liên quan đến COVID-19 Thang đo WHO-5: Thang Chỉ số hạnh phúc Thang đo GSE: Thang đo cái tôi hiệu quả tổng quát Thang đo BRS: Thang đo khả năng phục hồi ngắn gọn Thang đo MSPSS: Thang đo ủng hộ xã hội đa diện DANH MỤC BẢNG Bảng 3. Đặc điểm khách thể nghiên cứu.

Cách tạo biến số dùng trong phân tích dữ liệu. Cách tạo các biến giả (Dummy). Độ tin cậy Cronbach Alpha của các thang đo. Cảm nhận về mức độ mạnh mẽ của một số cảm xúc tiêu cực ngay khi bị mắc COVID-19.

Số cảm xúc âm tính được trải nghiệm. Kết quả đánh giá các vấn đề sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19 (N = 508). Các triệu chứng trầm cảm. Các triệu chứng lo âu.

Số lượng triệu chứng PTSD với tần suất xuất hiện từ ít khi và từ thỉnh thoảng trở lên. Các triệu chứng rối loạn stress hậu sang chấn liên quan COVID-19 của sinh viên sau mắc COVID-19. Các biểu hiện của cảm nhận hạnh phúc (trong hai tuần qua). Số vấn đề sức khỏe tâm thần (từ mức nhẹ trở lên).

Mối tương quan giữa các chiều cạnh sức khỏe tâm thần. Hệ số tương quan Pearson giữa trầm cảm, lo âu và hạnh phúc. Mối liên hệ trầm cảm và hạnh phúc (tỷ lệ %, N=508). Mối liên hệ lo âu và hạnh phúc (tỷ lệ , N=508).

So sánh sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19 theo các lát cắt. Ảnh hưởng của các yếu tố liên quan đến COVID-19 đến sức khỏe tâm thần tổng quát của sinh viên sau khi mắc COVID-19. Ảnh hưởng của các yếu tố nguồn lực tâm lý xã hội đến sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19. Ảnh hưởng của các yếu tố áp lực cuộc sống của sinh viên đến sức khỏe tâm thần của sinh viên sau khi mắc COVID-19.

Ảnh hưởng của trạng thái cảm xúc ngay khi bị mắc COVID-19 đến sức khỏe tâm thần của sinh viên sau một thời gian mắc COVID-19. Mô hình tổng hợp. Những hình ảnh/ tình huống/ sự kiện liên quan đến COVID-19 gây ra sự bất an lâu dài cho sinh viên sau khi mắc COVID-19. Những điều liên quan đến COVID-19 vẫn còn ám ảnh gây ra sự bất an hiện nay cho sinh viên sau khi mắc COVID.

163 DANH MỤC HÌNH Hình 2.1: Mô hình tâm lý – sinh học – xã hội về sức khỏe tâm thần (Delphis, 2019). Mô hình nghiên cứu. Phân bố điểm cảm nhận về trạng thái cảm xúc ngay khi bị mắc COVID-19 (N=508). Phân bố điểm sức khỏe tâm thần tổng quát (GHQ-12) của sinh viên sau khi mắc COVID-19 (N=508).

Phân bố điểm trầm cảm (PHQ-9) của sinh viên sau khi mắc COVID- 19 (N=508). Phân bố điểm lo âu (GAD-7) của sinh viên sau khi mắc COVID-19 (N=508). Phân bố điểm cảm nhận hạnh phúc (WHO5) của sinh viên sau khi mắc COVID-19 .89 DANH MỤC BIỂU ĐỒ, LƯỢC ĐỒ, HỘP Biểu đồ 1: Tỷ lệ trầm cảm (PHQ-9) ở sinh viên sau khi mắc COVID-19. Tỷ lệ rối loạn lo âu ở sinh viên sau khi mắc COVID-19 (N = 508).

Tỷ lệ cảm nhận hạnh phúc (WHO-5) ở sinh viên sau khi mắc COVID-19 .1: Các con đường đến rối loạn lo âu của sinh viên sau khi mắc COVID-19 .2: Các con đường đến rối loạn lo âu của sinh viên sau khi mắc COVID-19 .159 Hộp 1: Một số ví dụ về những ám ảnh âm thanh/ hình ảnh/ bối cảnh không phải sự sống của người dân thời kỳ COVID-19. Error! Bookmark not defined. Hộp 2: Một số ví dụ về phòng ngừa dịch bệnh COVID-19 .168 Hộp 3: Một số ví dụ về những ám ảnh thiếu thốn, bất tiện trong cuộc sống .