Nghiên cứu đặc điểm cận lâm sàng, kiểu gen HBV, HCV ở người nghiện ma túy tại TTHN TP.HCM

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHẠM HỮU QUỐC NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CẬN LÂM SÀNG, KIỂU GEN CỦA HBV VÀ HCV Ở NGƯỜI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CAI NGHIỆN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Hà Nội - 2022 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHẠM HỮU QUỐC NGHIÊN CỨU MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CẬN LÂM SÀNG, KIỂU GEN CỦA HBV VÀ HCV Ở NGƯỜI NGHIỆN MA TÚY TẠI TRUNG TÂM CAI NGHIỆN THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Chuyên ngành: Nội khoa Mã số: 9720107 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Tấn Bỉnh Hà Nội - 2022 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan luận án này là công trình nghiên cứu của tôi với sự hướng dẫn khoa học của tập thể cán bộ hướng dẫn. Các kết quả nêu trong luận án là trung thực và được công bố một phần trong các bài báo khoa học. Luận án chưa từng được công bố.

Nếu có điều gì sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm. TÁC GIẢ Phạm Hữu Quốc LỜI CẢM ƠN Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của quý Thầy, Cô giáo, các nhà Khoa học, các anh, chị, em, bạn bè, đồng nghiệp và những người thân yêu. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đối với Ban Giám đốc Học viện Quân y cùng các Phòng, Ban khác đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Tôi luôn biết ơn Bộ môn Nội tiêu hóa Học viện Quân y đã dành cho tôi những điều kiện tốt nhất để tôi hoàn thành chương trình học tập và nghiên cứu khoa học.

Tôi xin trân trọng cảm ơn sâu sắc tới PGS. Trần Việt Tú, GS. Nguyễn Tấn Bỉnh đã tận tình giúp đỡ và hướng dẫn tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Tôi xin cám ơn quý Thầy, Cô giáo đã tham gia giảng dạy và giúp đỡ tôi rất nhiều trong thời gian qua.

Tôi xin được tỏ lòng biết ơn và sự kính trọng đến quý Thầy Giáo sư, Tiến sỹ trong Hội đồng chấm luận án đã dành nhiều thời gian, công sức chỉ dẫn, giúp đỡ tôi trong quá trình hoàn thiện và bảo vệ thành công luận án. Tôi chân thành cảm ơn Đảng ủy Chỉ huy Bệnh viện Quận Gò Vấp, Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện tốt nhất để tôi học tập và nghiên cứu. Tôi luôn biết ơn gia đình, người thân, bạn bè và các đồng nghiệp đã hỗ trợ, động viên, tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi yên tâm học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án. Phạm Hữu Quốc MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt trong luận án Danh mục các bảng Danh mục các biểu đồ Danh mục các ảnh ĐẶT VẤN ĐỀ.

Tổng quan về các chất ma túy. Khái niệm về các chất ma túy. Các chất ma túy thường gặp ở Việt Nam. Thực trạng và xu hướng sử dụng ma túy hiện nay.

Đặc điểm dịch tễ học nhiễm HBV, HCV ở người nghiện ma túy. Trên thế giới. Một số đặc điểm của vi rút và biểu hiện lâm sàng, cận lâm sàng nhiễm HBV, HCV. Đặc điểm và hình thái cấu trúc của vi rút viêm gan B và C.

Đặc điểm kiểu gen của vi rút viêm gan B và C. Đường lây truyền của HBV, HCV. Các dấu ấn sinh học của HBV, HCV. Biểu hiện lâm sàng nhiễm vi rút viêm gan B và C.

Biểu hiện cận lâm sàng nhiễm vi rút viêm gan B và C. Đột biến kháng thuốc DAA ở vi rút viêm gan C. Cơ chế hình thành đột biến kháng thuốc DAA của HCV. Xét nghiệm tìm đột biến kháng thuốc DAA của HCV.

Một số nghiên cứu trong và ngoài nước. Trên thế giới. Tại Việt Nam. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu. Địa điểm nghiên cứu. Thời gian nghiên cứu.

Thiết bị, vật liệu nghiên cứu. Thiết bị, hóa chất phục vụ cho xét nghiệm HBsAg, Anti-HCV. Thiết bị, hóa chất phục vụ cho xét nghiệm xác định tải lượng vi rút. Thiết bị, hóa chất phục vụ cho xét nghiệm xác định enzyme gan.

Thiết bị, hóa chất phục vụ cho xét nghiệm kiểu gen HBV, HCV và kháng thuốc DAA của HCV. Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu.

Nhập và xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Đánh giá tỷ lệ nhiễm HBV, HCV, tải lượng vi rút và hoạt độ enzyme gan ở đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm HBV, HCV ở đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm tải lượng HBV, HCV. Đặc điểm hoạt độ enzyme gan ở đối tượng nghiên cứu.

Xác định kiểu gen của HBV, HCV và các đột biến gen liên quan đến kháng thuốc DAA của HCV ở đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm kiểu gen của HBV, HCV. Đột biến liên quan đến kháng thuốc DAA của HCV. Một số đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm về giới và tuổi. Đặc điểm về chất gây nghiện, thời gian nghiện, đường sử dụng. Đánh giá tỷ lệ nhiễm HBV, HCV, tải lượng vi rút và hoạt độ enzyme gan ở đối tượng nghiên cứu. Tỷ lệ nhiễm HBV, HCV ở nhóm đối tượng nghiện ma túy.

Đặc điểm tải lượng vi rút. Đặc điểm enzyme gan của người nhiễm HBV, HCV. Xác định kiểu gen của HBV, HCV và các đột biến gen liên quan đến kháng thuốc DAA của HCV ở đối tượng nghiên cứu. Kiểu gen của HBV, HCV.

Đột biến liên quan đến kháng thuốc DAA của HCV.114 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.115 TÀI LIỆU THAM KHẢO.132 DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 ALT Alanine aminotransferase 2 ARV Antiretroviral 3 AST Aspartate aminotransferase 4 ATS Amphetamine Type Stimulants Ma túy tổng hợp dạng Amphetamines 5 BCP Basal-Core Promoter Đột biến tại vùng Basal-Core Promoter 6 BN Bệnh nhân 7 cccDNA covalently closed circular DNA DNA vòng đóng đồng hóa trị 8 cDNA complementary DNA DNA bổ trợ 9 CIA Chemiluminescent Immunoassay Kỹ thuật hóa quang miễn dịch 10 COI Chỉ số ngưỡng 11 DAA Direct-Acting Antiviral Kháng vi rút trực tiếp 12 DNA Deoxyribonucleic acid 13 DVS Dasabuvir 14 EIA Enzyme Immunoassay Kĩ thuật miễn dịch men 15 HBcAb Hepatitis B core antibody Kháng thể kháng kháng nguyên lõi của vi rút viêm gan B 16 HBeAb Hepatitis B e antibody 17 HBeAg Hepatitis B e antigen Kháng nguyên e của vi rút viêm gan B 18 HBsAg Hepatitis B surface antigen Kháng nguyên bề mặt của vi rút viêm gan B 19 HBV Hepatitis B virus Vi rút viêm gan B 20 HBV-DNA Hepatitis B virus Deoxyribonucleic acid 21 HBxAg Hepatitis B virus X antigen Kháng nguyên X của vi rút viêm gan B 22 HCC HepatoCellular Carcinoma Ung thư biểu mô tế bào gan 23 HCV Hepatitis C virus Vi rút viêm gan C 24 HCV-RNA Hepatitis C virus Ribonucleic acid TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 25 HIV-AIDS Human immunodeficiency virus infection - acquired immunodeficiency syndrome Hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người do HIV 26 IFN Interferon 27 IgG Immunoglobulin G 28 IgM Immunoglobulin M 29 KTC Khoảng tin cậy 30 LDV Ledipasvir 31 LiPA Line Probe Assay Xét nghiệm thăm dò dòng 32 LSD Lysergic acid diethylamide 33 MA MethAmphetamine 34 MDA Methylenedioxyamphetamine 35 MDEA Methylenedioxy-N-ethylamphetamine 36 MDMA Methylenedioxymethamphetamine 37 MSM Men who have sex with men Quan hệ tình dục đồng giới nam 38 NMT Nghiện ma túy 39 ORF Open reading frames Khung đọc mở 40 PC Precore Vùng Precore 41 PCR Polymerase Chain Reaction Phản ứng chuỗi polymerase 42 PT Prothrombin time 43 RAV Resistance-associated Amino acid Variant Biến thể axit amin liên quan đến kháng thuốc 44 RNA Ribonucleic acid 45 SOF Sofosbuvir 46 TPHCM Thành phố Hồ Chí Minh 47 ULN Upper Limited of Normal Giới hạn trên của giá trị bình thường 48 UNODC United Nations Office on Drugs and Crime Văn phòng Liên Hợp Quốc về ma túy và tội phạm 49 VGC Viêm gan cấp 50 WHO World Health Organization Tổ chức y tế thế giới DANH MỤC CÁC BẢNG Tra Bảng Tên bảng ng 2. Cặp mồi đặc hiệu dùng cho nhân dòng đoạn gen S của HBV 37 2. Cặp mồi đặc hiệu dùng cho nhân dòng đoạn gen C của HCV 37 2. Cặp mồi đặc hiệu cho nhân dòng đoạn NS5B của HCV 38 3.

Phân bố độ tuổi của đối tượng nghiên cứu 51 3. Chất gây nghiện, thời gian nghiện và đường sử dụng 52 3. Tải lượng vi rút ở nhóm đối tượng nhiễm HBV 55 3. Tải lượng vi rút ở nhóm đối tượng nhiễm HCV 56 3.

So sánh tải lượng HBV, HCV của đối tượng đơn nhiễm 56 3. Tải lượng HBV, HCV ở nhóm đối tượng đồng nhiễm 57 3. Hoạt độ enzyme gan ở nhóm nhiễm HBV 58 3. Hoạt độ enzyme gan ở nhóm nhiễm HCV 58 3.

So sánh hoạt độ enzyme gan giữa nhóm đơn nhiễm HBV và HCV 59 3. So sánh hoạt độ enzyme gan với tuổi của đối tượng nghiên cứu 59 3. Đặc điểm kiểu gen của HBV 62 3. Đặc điểm kiểu gen của HCV 63 3.

So sánh hoạt độ enzyme gan giữa đơn nhiễm HBV và đơn nhiễm HCV 66 3. Lựa chọn mẫu HCV làm đột biến kháng thuốc DAA 66 3. Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 1A 67 3. Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 1B 68 3.

Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 3A 70 3. Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 3B 70 3. Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 6A 71 3. Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 6H 71 3.

Phân bố đột biến axit amin trên gen NS5B liên quan đến kháng thuốc DAA của các mẫu HCV kiểu gen 6E 72 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ đột biến gen NS5B với kiểu gen của HCV 74 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ đột biến gen NS5B của HCV với tuổi đối tượng 75 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ đột biến gen NS5B của HCV với dân tộc 75 3.

Mối liên quan giữa tỷ lệ đột biến gen NS5B của HCV với hoạt độ enzyme gan 76 3. Mối liên quan giữa tỷ lệ đột biến gen NS5B của HCV với tải lượng vi rút 77 DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ Biểu Tra Tên biểu đồ đồ ng 3.