Luận án: Biến đổi miễn dịch và nồng độ dioxin ở nạn nhân chất da cam sau giải độc

BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y LƯƠNG MINH TUẤN NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ CHỈ TIÊU MIỄN DỊCH VÀ NỒNG ĐỘ DIOXIN Ở NẠN NHÂN CHẤT DA CAM/ DIOXIN SAU ĐIỀU TRỊ BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIẢI ĐỘC KHÔNG ĐẶC HIỆU LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2018 BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y LƯƠNG MINH TUẤN NGHIÊN CỨU SỰ BIẾN ĐỔI MỘT SỐ CHỈ TIÊU MIỄN DỊCH VÀ NỒNG ĐỘ DIOXIN Ở NẠN NHÂN CHẤT DA CAM/ DIOXIN SAU ĐIỀU TRỊ BẰNG PHƯƠNG PHÁP GIẢI ĐỘC KHÔNG ĐẶC HIỆU CHUYÊN NGÀNH: Y HỌC DỰ PHÒNG MÃ SỐ: 9720163 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC 1. NGUYỄN ĐẶNG DŨNG HÀ NỘI - 2018 LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Phó giáo sư, tiến sĩ Lê Kế Sơn và Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đặng Dũng là những người Thầy đã dành nhiều thời gian, công sức, trực tiếp hướng dẫn tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án; Cảm ơn Ban chủ nhiệm Chương trình KHCN cấp Nhà nước: “Nghiên cứu khắc phục hậu quả lâu dài của chất da cam/dioxin do Mỹ sử dụng trong chiến tranh đối với môi trường và sức khỏe con người Việt Nam” mà Phó giáo sư, tiến sĩ Lê Kế Sơn là Chủ nhiệm. Tôi xin trân trọng gửi lời cảm ơn tới Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện Quân y 103; Bộ môn Khoa Máu, Độc, Xạ và Bệnh nghề nghiệp (AM7), đã cho phép tôi tham gia đề tài nghiên cứu để làm luận án và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu; Tôi xin trân trọng cảm ơn Đảng uỷ, Chỉ huy viện Y học dự phòng Quân đội, cảm ơn tập thể cán bộ nhân viên khoa Y học lao động quân sự - Bệnh nghề nghiệp - nơi tôi công tác đã luôn ủng hộ, tạo điều kiện cho tôi hoàn thành luận án. Tôi xin chân thành cảm ơn Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Hoàng Thanh - Chủ nhiệm Bộ môn AM7 và Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Bá Vượng - Chủ nhiệm Khoa A7, Bệnh viện Quân y 103, là những người trực tiếp giúp đỡ, tận tình chỉ bảo tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu; Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy, các cô, các bạn đồng nghiệp và những người bệnh đã giúp tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu này.

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới bố mẹ, vợ, con, người thân trong gia đình đã luôn khích lệ, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận án này. Hà Nội, ngày 12 tháng 12 năm 2018 Tác giả Lương Minh Tuấn LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan số liệu trong luận án là một phần số liệu trong đề tài nghiên cứu có tên: “Nghiên cứu và ứng dụng một số biện pháp điều trị giải độc không đặc hiệu cho những người bị phơi nhiễm chất da cam dioxin”, mã số KHCN - 33. Kết quả đề tài này là sản phẩm nghiên cứu của tập thể mà tôi là một thành viên. Tôi đã được Chủ nhiệm Chương trình, Chủ nhiệm đề tài và toàn bộ các thành viên trong nhóm nghiên cứu đồng ý cho phép sử dụng số liệu đề tài này vào trong luận án của mình.

Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào khác. Hà Nội, ngày 12 tháng 12 năm 2018 Tác giả Lương Minh Tuấn MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Dioxin và các hợp chất tương tự dioxin 3 1. Đặc tính của dioxin 7 1.

Cơ chế tác động của dioxin đối với con người 7 1. Khả năng gây bệnh của dioxin 10 1. Những rối loạn bệnh lý do dioxin gây ra 13 1. Những rối loạn miễn dịch 13 1.

Những rối loạn chức năng gan 16 1. Những rối loạn nội tiết và chuyển hóa 16 1. Những rối loạn bệnh lý ở da và mô dưới da 17 1. Những rối loạn bệnh lý hệ thần kinh 18 1.

Những rối loạn bệnh lý hệ tuần hoàn 18 1. Những rối loạn bệnh lý hệ hô hấp 19 1. Những rối loạn bệnh lý hệ tiêu hóa 19 1. Những dị tật bẩm sinh và bất thường sinh sản 19 1.

Các bệnh ung thư 20 1. Các ảnh hưởng khác của dioxin 21 1. Các giải pháp phòng ngừa nhiễm dioxin và phục hồi sức khỏe cho người bị phơi nhiễm 22 1.Hạn chế dioxin và các hợp chất tương tự dioxin xâm nhập vào cơ thể qua đường tiêu hóa 22 1.Tăng nhanh quá trình đào thải dioxin và các hợp chất tương tự dioxin ra khỏi cơ thể 22 1. Phương pháp giải độc tố Hubbard và ứng dụng 23 1.

Qui trình giải độc theo phương pháp Hubbard 24 1. Khả năng ứng dụng trong nhiễm độc nghề nghiệp và phơi nhiễm dioxin 28 1. Các biện pháp điều trị cơ chế tác hại của dioxin và tăng cường sức đề kháng của cơ thể 31 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu 34 2.

Tiêu chuẩn chọn 34 2. Tiêu chuẩn loại 34 2. Phương pháp nghiên cứu35 2. Thiết kế nghiên cứu 35 2.Vật liệu nghiên cứu 35 2.

Các chỉ tiêu nghiên cứu 35 2. Các kỹ thuật nghiên cứu 37 2. Địa điểm, thời gian nghiên cứu 44 2. Phương pháp nghiên cứu44 2.

Nghiên cứu mô tả cắt ngang, hồi cứu kết hợp với tiến cứu, có can thiệp 44 2. Biện pháp can thiệp 45 2. Xử lý số liệu 50 2. Đạo đức trong nghiên cứu 51 2.

Sơ đồ nghiên cứu 52 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu 53 3. Các chỉ số sinh hoá, huyết học sau điều trị giải độc56 3. Các chỉ số sinh hoá 56 3.

Các chỉ số huyết học 58 3. Nồng độ dioxin trong máu ở nhóm nghiên cứu 59 3. Sự biến đổi các chỉ số miễn dịch 74 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Căn cứ để áp dụng phương pháp giải độc Hubbard 86 4.

Giải độc không đặc hiệu 87 4. Giải độc không đặc hiệu theo phương pháp Hubbard 88 4. Sự thay đổi nồng độ dioxin và các đồng phân sau điều trị 92 4. Sự thay đổi dioxin và TEQ trong máu 92 4.

Sự thay đổi dioxin và TEQ trong máu và phân ở nhóm nghiên cứu thuần tập 99 4. Thay đổi một số chỉ tiêu miễn dịch 101 KẾT LUẬN.114 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.115 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Viết đầy đủ 2,4-D 2,4- Dichlorophenoxyacetic acid 2,4,5-T 2,4,5-Trichlorophenoxyacetic acid ADN Acid deoxyribonucleic AhR Aryl hydrocarbon Receptor ALT Alanin amino transferase AO Agent Orange mARN messenger Acid Ribo Nucleic AST Aspartat Amino Transferase BMI Body Mass Index BN Bệnh nhân MD Miễn dịch SHHH Sinh hóa huyết học TB Tế bào MHC Major Histocompatibility Complex CYP1A1 Cytochrome P450 1A1 DRE Dioxin Responsive Element Ig Immuno globulin LD50 Lethal Dose- 50 PCBs Poly Chlorinated Biphenyls PCDD Poly Chlorinated Dibenzo-p-Dioxin PCDF Poly Chlorinated Dibenzo Furan pg Picogram = 10-12 gram ppt Parts per trillion T½ Thời gian bán hủy TCDD 2,3,7,8-Tetra Chloro Dibenzo-p-Dioxin TEF Toxicity Equivalence Factor TEQ Toxicity Equivalence WHO World Health Organization IARC International Agencyfor Researchon Cancer US.EPA US Environmental Protection Agency LOQ Limit of Quantitation TDI Tolerable Daily Intake DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1. Các giá trị TEF của WHO trong đánh giá rủi ro đối với con người. Một số tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới về tổng đương lượng độc của dioxin.

LD50 của 2,3,7,8 -TCDD đối với một số loài động vật. Giá trị tham chiếu một số chỉ số huyết học. Phương pháp định lượng, giá trị tham chiếu một số chỉ số sinh hóa máu. Các đồng phân độc của dioxin và furan.

Tuổi đời của các đối tượng nghiên cứu. Thời gian sống ở vùng “nóng” quanh sân bay Đà Nẵng. Tỷ lệ mắc các nhóm bệnh ở đối tượng nghiên cứu. Kết quả phân loại sức khoẻ của nhóm nghiên cứu.

Sự thay đổi chỉ số BMI của nhóm nghiên cứu trước và sau điều trị. Kết quả sinh hóa máu của nhóm nghiên cứu. Kết quả enzyme gan của nhóm nghiên cứu. Kết quả huyết học của nhóm nghiên cứu.

Sự thay đổi tình trạng thiếu máu sau điều trị. Sự thay đổi số lượng bạch cầu hạt sau điều trị. Kết quả phân tích dioxin và các đồng loại trong máu. Kết quả phân tích đương lượng độc theo giới tính.

Nồng độ 2,3,7,8-TCDD theo thời gian sống trong vùng ô nhiễm. Phân bố nồng độ 2,3,7,8-TCDD theo thời gian sống gần sân bay. Sự thay đổi nồng độ 2,3,7,8-TCDD theo nhóm tuổi. Sự thay đổi 2,3,7,8-TCDD theo thời gian dùng nước giếng khoan.

Sự thay đổi nồng độ các PCDD trước và sau điều trị. Sự thay đổi các PCDF trước và sau điều trị. Sự thay đổi tổng đương lượng độc (TEQ) sau điều trị. Kết quả phân tích nồng độ dioxin và các đồng phân trong máu của nhóm thuần tập trước - sau giải độc.

Kết quả phân tích nồng độ TEQ trong máu của nhóm thuần tập trước - sau giải độc. So sánh nồng độ dioxin trung bình trong máu nhóm thuần tập trước - sau giải độc. Kết quả phân tích nồng độ TEQ và các đồng phân trong máu của nhóm thuần tập trước - sau giải độc. Nồng độ một số đồng phân trong máu của nhóm nghiên cứu thuần tập tại các thời điểm trong quá trình giải độc.

Kết quả phân tích nồng độ TEQ trong máu của nhóm thuần tập. Kết quả phân tích nồng độ 2,3,7,8 -TCDD và TEQ trong phân của nhóm thuần tập trước - sau giải độc. Kết quả phân tích nồng độ 2,3,7,8 -TCDD và TEQ trong máu và phân của nhóm thuần tập trước giải độc. Kết quả phân tích nồng độ 2,3,7,8 -TCDD và TEQ trong máu và phân của nhóm thuần tập sau giải độc.

Các chỉ số miễn dịch dịch thể trước và sau điều trị giải độc. Phân bố các chỉ số miễn dịch dịch thể trước và sau điều trị. Phân bố chỉ số IgA trước và sau điều trị theo tuổi. Phân bố chỉ số IgA trước và sau điều trị theo thời gian sống gần sân bay.

Phân bố chỉ số IgM trước và sau điều trị theo tuổi. Phân bố chỉ số IgM trước và sau điều trị theo thời gian sống gần sân bay. Phân bố chỉ số IgG trước và sau điều trị theo tuổi. Phân bố chỉ số IgG trước và sau điều trị theo thời gian sống gần sân bay.

Sự thay đổi các chỉ số miễn dịch tế bào lympho T. Phân bố chỉ số tế bào lympho T CD3 trước và sau điều trị theo tuổi.