Luận án tiến sĩ kinh tế fdi và ô nhiễm môi trường vai trò của chính sách công ở

1 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------------------------------------- HUỲNH VĂN MƯỜI MỘT FDI VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG: VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2019 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP. HỒ CHÍ MINH --------------------------------------------- HUỲNH VĂN MƯỜI MỘT FDI VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG: VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN Chuyên ngành: TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG Mã số ngành: 9340201 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học: PGS.

BÙI THỊ MAI HOÀI PGS. TRẦN TIẾN KHAI Tp. Hồ Chí Minh - Năm 2019 i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan: đề tài “FDI và ô nhiễm môi trường: Vai trò của chính sách công ở các quốc gia đang phát triển” là công trình nghiên cứu do chính tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn của Người hướng dẫn khoa học: 1) PGS.TS Bùi Thị Mai Hoài và 2) PGS.TS Trần Tiến Khai. “Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong Luận án là trung thực và chưa có ai công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác, ngoại trừ một số kết quả được công bố trong các công trình khoa học của chính Tác giả.

Tất cả những nội dung được kế thừa, tham khảo từ nguồn tài liệu khác đều được Tác giả trích dẫn đầy đủ và ghi nguồn cụ thể trong Danh mục các tài liệu tham khảo.” TÁC GIẢ LUẬN ÁN Huỳnh Văn Mười Một ii LỜI CẢM ƠN Sau thời gian học tập, nghiên cứu để thực hiện các chuyên đề và luận án tại Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh. Tôi xin trân trọng cảm ơn: Quý Thầy, Cô của Trường Đại Học Kinh Tế TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt là các Thầy, Cô trong Khoa Tài chính Công đã tận tình giảng dạy, hướng dẫn, truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu trong suốt thời gian học tập và nghiên cứu.

Tôi xin gửi lời trân trọng cảm ơn đến: PGS.TS Bùi Thị Mai Hoài và PGS.TS Trần Tiến Khai, người đã luôn quan tâm, hướng dẫn tôi từ quá trình thực hiện các chuyên đề đến việc hoàn thành luận án nghiên cứu sinh. Tôi cũng xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, các đồng nghiệp tại Trường Đại học Trà Vinh, đã tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ tôi trong thời gian học tập và thực hiện luận án, Xin kính chúc quý Thầy, Cô luôn dồi dào sức khỏe, hạnh phúc và thành công trong sự nghiệp giảng dạy cao quý của mình. Chúc quý đồng nghiệp luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và luôn thành công trong công việc và cuộc sống. Xin chân thành cảm ơn.

Huỳnh Văn Mười Một iii MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN.ii MỤC LỤC. iii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT.vii DANH MỤC CÁC BẢNG.viii DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ. 1 CHƯƠNG 1 – TỔNG QUAN ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU. Bối cảnh đề tài nghiên cứu.

Mục tiêu nghiên cứu và câu hỏi nghiên cứu. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Quy trình nghiên cứu.2 Mô hình thực nghiệm.

Dữ liệu nghiên cứu.4 Phương pháp nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài nghiên cứu. Kết cấu luận án.12 CHƯƠNG 2 – CƠ SỞ LÝ THUYẾT NGHIÊN CỨU. Cơ sở lý thuyết về các nhân tố tác động đến môi trường.

Cơ sở lý thuyết về các nhân tố tác động đến môi trường. Giả thuyết về đường cong Kuznets môi trường (Environment Kuznets Curve - EKC).Mô hình STIRPAT. Cơ sở lý thuyết về tác động FDI đến ô nhiễm môi trường. Giả thuyết “cải thiện ô nhiễm”.

Giả thuyết về ‘‘thiên đường ô nhiễm’’. Cơ sở lý thuyết về vai trò của của chính phủ đối với mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường. Vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường.1 Thể chế và ô nhiễm môi trường.2 Thể chế, FDI và ô nhiễm môi trường. Vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường.1 Chính sách công và ô nhiễm môi trường.2 Chính sách công, FDI và ô nhiễm môi trường.

Các nghiên cứu thực nghiệm. Các nghiên cứu thực nghiệm về sự đánh đổi giữa thu nhập và môi trường (giả thuyết về đường cong môi trường Kuznets -EKC). Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của FDI lên chất lượng môi trường. Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế đối trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường.1 Các nghiên cứu thực nghiệm về tác động của thể chế đến chất lượng môi trường.2 Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường.

Các nghiên cứu thực nghiệm về vai trò của chính sách công đối trong mối quan hệ giữa FDI và chất lượng môi trường. Khoảng trống nghiên cứu.51 Kết luận chương 2.54 CHƯƠNG 3 – QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU .1 Mô hình thực nghiệm.2 Phương pháp ước lượng GMM Arellano-Bond hệ thống hai bước (S-GMM). Mô tả dữ liệu và lựa chọn các biến.1 Nguồn dữ liệu nghiên cứu.2 Mô tả dữ liệu.68 Kết luận chương 3.75 CHƯƠNG 4 - KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Đánh giá tác động của các nhân tố đến mức độ ô nhiễm môi trường.

Đánh giá tác động của các nhân tố đến mức độ ô nhiễm môi trường. Kiểm định giả thuyết về đường cong môi trường Kuznets-EKC. Kiểm định tác động của FDI đến ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển. Kiểm định vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển.

Vai trò của thể chế đối với môi trường. Vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường. Kiểm định vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển. Vai trò của chính sách công đối với môi trường.

Vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ô nhiễm môi trường.90 Kết luận Chương 4.93 CHƯƠNG 5 - KẾT LUẬN VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH. Kết luận và đóng góp của đề tài nghiên cứu.2 Các đóng góp về lý thuyết.2 Hàm ý chính sách.1 Chính sách đối với các quốc gia đang phát triển.2 Hàm ý chính sách đối với Việt Nam.3 Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tương lai.103 DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ.105 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 119 Phụ lục 1 : Các khái niệm, tính cấp thiết và cách thức đo lường về ÔNMT.119  Các khái niệm về môi trường.119 Phụ lục 2 : Các khái niệm, tính cấp thiết và cách thức phân loại về dòng vốn FDI.122 Phụ lục 3 : Phân loại dòng vốn FDI.126 Phụ lục 4 : Thực trạng thu hút dòng vốn FDI.129 Phụ lục 5 : Danh sách 86 quốc gia đang phát triển phân tích.130 Phụ lục 6: Danh sách 2 nhóm quốc gia thu nhập trung bình thấp và thu nhập trung bình cao.131 Phụ lục 7: Kết quả kiểm định các nhân tố tác động đến mức độ ÔNMT.132 Phụ lục 8: Kết quả kiểm định tác động của FDI đến ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển.136 Phụ lục 9: Kết quả kiểm định vai trò của thể chế trong mối quan hệ giữa FDI và ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển.137 Phụ lục 10: Kết quả kiểm định vai trò của chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển.145 vii DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT Ký hiệu Tiếng Anh Tiếng Việt CO2 Carbon dioxide FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội GMM General Method of Moments GEI General Environmental Institutions Thể chế môi trường chung IPCC Intergovernmental Panel on Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Climate Change khí hậu MENA Middle East and North Africa Trung Đông và Bắc Phi MIP Minority Investor Protection Thể chế bảo vệ nhà đầu tư thiểu số NIE New Institutional Economics Kinh tế học thể chế mới ÔNMT Environmental Pollution Ô nhiễm môi trường PPP Public-Private Partnerships Hợp tác công tư WB World Bank Ngân hàng Thế giới WDI World Development Indicators Chỉ báo phát triển thế giới WGI Worldwide Governance Indicators Chỉ báo quản trị toàn cầu viii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2.1 Kết quả lược khảo tác động FDI lên môi trường.2 Kết quả lược khảo tác động của thể chế lên môi trường.3 Kết quả lược khảo mối quan hệ giữa thể chế, FDI và môi trường.4 Bảng tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu của luận án.5 Bảng tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu của luận án. 1 Thống kê mô tả các biến.

2 Thống kê mô tả các biến thể chế (quản trị công). 3 Các biến và đo lường.1 Tác động của các nhân tố đến lượng khí thải CO 2 tại các nước đang phát triển.2 Tác động của thu nhập đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển (kiểm định giả thuyết EKC).3 Kết quả ước lượng ngưỡng tác động của thu nhập đến mức độ ÔNMT tại các quốc gia đang phát triển.4 Tác động của FDI đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.5 Tác động của các khía cạnh thể chế đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.6 Vai trò của thể chế, FDI đến lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.7 Vai trò của chính sách công đối với lượng khí thải CO2 tại các quốc gia đang phát triển.8 Vai trò của chính sách công, FDI đến lượng khí thải CO 2 tại các quốc gia đang phát triển. 91 ix DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Sơ đồ 1.1 Các bước của quy trình nghiên cứu. Phát thải CO2 tại các nước đang phát triển giai đoạn 2002-2014.

FDI tại các nước đang phát triển (chia theo nhóm thu nhập) giai đoạn 2002- 2014. Thể chế (6 chỉ tiêu) các quốc gia phát triển giai đoạn 2002-2014. Số thu thuế tại các nước đang phát triển giai đoạn 2002-2014.71 1 TÓM TẮT FDI VÀ Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG: VAI TRÒ CỦA CHÍNH SÁCH CÔNG Ở CÁC QUỐC GIA ĐANG PHÁT TRIỂN Động cơ nghiên cứu của luận án xuất phát từ tình hình thực tiễn và khoảng trống nghiên cứu. Số liệu thực tế cho thấy, nhiều quốc gia đang phát triển theo đuổi chính sách thu hút FDI vì mục tiêu tăng trưởng mà bỏ qua các hiểm họa về môi trường.

Ở một phương diện khác, khái lược các nghiên cứu trước chỉ ra, chính sách công cũng đóng vai trò có ý nghĩa trong mối quan hệ giữa FDI và mức độ ô nhiễm môi trường. Theo đó, mục tiêu của luận án nhằm đánh giá thực nghiệm vai trò của thể chế và chính sách công trong mối quan hệ giữa FDI và mức độ ô nhiễm môi trường tại các quốc gia đang phát triển.