Luận án tiến sĩ nghiên cứu đặc điểm mô bệnh học, hóa mô miễn dịch và tình trạng methyl hóa gen RASSF1A trong ung thư biểu mô tuyến tiền liệt - Học viện Quân Y

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y === *** === VI THUẬT THẮNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM MÔ BỆNH HỌC, HÓA MÔ MIỄN DỊCH VÀ TÌNH TRẠNG METHYL HÓA GEN RASSF1A TRONG UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN TIỀN LIỆT LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y === *** === VI THUẬT THẮNG NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM MÔ BỆNH HỌC, HÓA MÔ MIỄN DỊCH VÀ TÌNH TRẠNG METHYL HÓA GEN RASSF1A TRONG UNG THƯ BIỂU MÔ TUYẾN TIỀN LIỆT Chuyên ngành:Khoa học y sinh Mã số:9720101 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. Nguyễn Đình Tảo 2. Nguyễn Ngọc Hùng HÀ NỘI i LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan những kết quả và số liệu trong luận án này là trung thực, chính xác, chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học nào khác. Nghiên cứu sinh Vi Thuật Thắng ii MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa LỜI CAM ĐOAN.ii DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT.vi DANH MỤC BẢNG.viii DANH MỤC HÌNH.xi DANH MỤC ẢNH.xii ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Sơ lược giải phẫu, phôi thai, sinh lý, mô học và phân loại ung thư tuyến tiền liệt. Sơ lược về giải phẫu. Sơ lược về phôi thai và sinh lý. Sơ lược về mô học.

Phân loại mô bệnh học ung thư tuyến tiền liệt. Ung thư tuyến tiền liệt, tân sản nội biểu mô tuyến tiền liệt và phân độ mô học ung thư biểu mô tuyến. Ung thư tuyến tiền liệt. Tân sản nội biểu mô tuyến tiền liệt.

Phân độ mô học ung thư biểu mô tuyến của tuyến tiền liệt. Xâm lấn và di căn của ung thư tuyến tiền liệt. Xâm lấn tại chỗ. Hoá mô miễn dịch và ứng dụng trong ung thư tuyến tiền liệt.

Khái niệm về hóa mô miễn dịch. Ứng dụng kỹ thuật hóa mô miễn dịch trong chẩn đoán mô bệnh học. Methyl hóa gen RASSF1A trong ung thư. Methyl hóa gen RASSF1A trong ung thư tuyến tiền liệt.36 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Nhóm bệnh nhân được nghiên cứu xác định một số đặc điểm mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt. Nhóm bệnh nhân được nghiên cứu hóa mô miễn dịch. Nhóm bệnh nhân được nghiên cứu methyl hóa gen RASSF1A.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Vật liệu, hóa chất, thiết bị nghiên cứu. Các kỹ thuật dùng trong nghiên cứu.

Xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu.61 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Phân bố tỷ lệ bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tuyến tiền liệt theo nhóm tuổi. Kết quả nghiên cứu một số đặc điểm mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt.

Xác định típ mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt, các thể ung thư biểu mô tuyến theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới năm 2004. Xác định các biến thể của ung thư biểu mô tuyến nang. Tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến phối hợp và không phối hợp với PIN độ cao. Phân bố tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến theo độ biệt hóa/nhóm điểm Gleason.

Phân bố độ biệt hóa ung thư biểu mô tuyến theo mẫu mô học thứ nhất và mẫu mô học thứ hai Gleason. Phân bố tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến phối hợp với PIN độ cao theo độ biệt hóa/nhóm điểm Gleason. Phân bố tỷ lệ các đặc điểm đặc trưng ác tính của u. Phân bố tỷ lệ các đặc điểm đặc trưng ác tính của u theo nhóm điểm Gleason.

Phân bố tỷ lệ các chất chứa trong tuyến nang ác tính. Phân bố tỷ lệ u chứa tinh thể/chất tiết kết đặc màu hồng theo nhóm điểm Gleason. Kết quả nghiên cứu hóa mô miễn dịch. Kết quả nhuộm hóa mô miễn dịch ung thư biểu mô tuyến tiền liệt.

Các típ mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt nhuộm hóa mô miễn dịch. Mức độ bộc lộ PSA của tế bào u. Phân bố mức độ bộc lộ PSA của tế bào u theo độ Gleason. Phân bố mức độ bộc lộ PSA của tế bào u xâm nhập dây thần kinh.

Tình trạng bộc lộ CK34βE12 và p63 của tế bào đáy. Mức độ bộc lộ CK34βE12 và p63 của các tế bào đáy. Tình trạng và mức độ bộc lộ CK7 và CK5/6 của biểu mô đường niệu lành tính và ác tính. Tình trạng và mức độ bộc lộ actin của các loại tế bào mô đệm.

Kết quả nghiên cứu tình trạng methyl hóa gen RASSF1A. Kết quả tách chiết ADN từ mẫu bệnh phẩm. Kết quả đánh giá hiệu quả của quá trình xử lý bisulfite. Kết quả xác định sự methyl hóa gen RASSF1A ở các mẫu ung thư.

Kết quả xác định sự methyl hóa gen RASSF1A ở các mẫu tăng sản tuyến tiền liệt. Đối chiếu tình trạng methyl hóa gen RASSF1A với một số đặc điểm mô bệnh học trong ung thư biểu mô tuyến .91 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Phân bố tỷ lệ bệnh nhân ung thư biểu mô tuyến tiền liệt theo nhóm tuổi. Một số đặc điểm mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt.

Xác định típ mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt, các thể và biến thể ung thư biểu mô tuyến của tuyến tiền liệt. Ung thư biểu mô tuyến phối hợp với tân sản nội biểu mô độ cao 108 4. Độ mô học trong ung thư biểu mô tuyến tiền liệt. Các đặc điểm đặc trưng ác tính trong ung thư biểu mô tuyến của tuyến tiền liệt.

Các đặc điểm chất chứa trong lòng tuyến nang ác tính. Sự bộc lộ một số dấu ấn miễn dịch và tình trạng methyl hóa gen RASSF1A trong ung thư biểu mô tuyến tiền liệt. Sự bộc lộ một số dấu ấn miễn dịch trong ung thư biểu mô tuyến tiền liệt. Tình trạng methyl hóa gen RASSF1A trong ung thư biểu mô tuyến của tuyến tiền liệt và tăng sản tuyến tiền liệt.

136 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.137 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT Tên viết tắt Tên đầy đủ AFIP Armed Force Institute of Pathology (Viện bệnh học Quân đội Hoa Kỳ) ADN Acid deoxyribonucleic Alu Arthrobacter luteus AMACR Alpha-methylacyl-CoA racemase AQP1 Aquaporin 1 ARN Acid ribonucleic ATM Ataxia telangectasia mutant (thể đột biến giãn mạch mất điều hòa vận động) BCL-2 B-cell lymphoma 2 BEX1 Brain-expressed X-linked 1 gene CEA Carcino embryonic antigen (kháng nguyên ung thư bào thai) CECR1 Cat eye syndrome critical region 1 COBRA Combined bisulfite restriction analysis (phân tích giới hạn bisulfite kết hợp) C1QR1 Complement Component 1 Q Receptor 1 CTAG2 cancer-testis antigens 2 DAG Diacylglycerol DNMT DNA methyltranferase (enzym chuyển methyl hóa ADN) DYNLT3 Dynein Light Chain Tctex-Type 3 EMA Epithelial membrane antigen (kháng nguyên màng biểu mô) GPB Giải phẫu bệnh GSTP1 Glutathion S-transferase Pi 1 gene HMMD Hoá mô miễn dịch KN Kháng nguyên KT Kháng thể LINE 1 Long interspersed nuclear elements 1 vii MBH Mô bệnh học MSP Methylation specific PCR (phản ứng chuỗi đặc hiệu methyl hóa) NKX3.1 NK homeobox (drosophila), family 3, locus 1 P53AIP1 Tumor Protein P53 Regulated Apoptosis Inducing Protein 1 PCa Prostate cancer (ung thư tuyến tiền liệt) PCR Polymerase chain reaction (phản ứng chuỗi polymerase) PIN Prostatic intraepithelial neoplasia (tân sản nội biểu mô tuyến tiền liệt) PSA Prostate specific antigen (kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt) RASSF1A Ras-association domain family 1 isoform A gene RCC Renal cell carcinoma (ung thư tế bào thận) RLGS Restriction landmark genomic scanning (quét hệ gen đánh dấu mốc giới hạn) SAM S-adenosylmethionine SARAH Sav/RASSF/Hpo SCLC Small cell lung cancer (ung thư phổi tế bào nhỏ) TDRD12 Tudor domain containing 12 TP53 Tumour protein p53 TSG Tumor suppressor gene (gen ức chế u) TTL Tuyến tiền liệt UTBM Ung thư biểu mô UTTTL Ung thư tuyến tiền liệt QĐKN Quyết định kháng nguyên WHO World Health Organization (Tổ chức Y tế Thế giới) (+) Dương tính (có bộc lộ) (-) Âm tính (không bộc lộ) viii DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 1. Bảng phân loại mô bệnh học các khối u tuyến tiền liệt của Tổ chức Y tế Thế giới (1980). Bảng phân loại mô bệnh học tăng sản, u và các tổn thương giống u tuyến tiền liệt của AFIP (2000). Bảng phân loại mô bệnh học các khối u tuyến tiền liệt củaTổ chức Y tế Thế giới (2004).

Bảng phân loại mô bệnh học các khối u tuyến tiền liệt củaTổ chức Y tế Thế giới (2016). Phân nhóm điểm Gleason. Phân nhóm độ của hội nghị đồng thuận ISUP (2014). Các tiêu chuẩn mô bệnh học để chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến nang.

Các kháng thể sử dụng trong nghiên cứu. Trình tự nucleotide của các mồi cho phản ứng PCR và MSP. Phân bố tỷ lệ bệnh nhân mắc ung thư biểu mô tuyến tiền liệt theo nhóm tuổi. Kết quả xác định típ mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt.

Kết quả xác định các biến thể của ung thư biểu mô tuyến nang. Tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến của tuyến tiền liệt phối hợp và không phối hợp với PIN độ cao. Phân bố tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến theo độ biệt hóa/nhóm điểm Gleason. Phân bố độ biệt hóa ung thư biểu mô tuyến của tuyến tiền liệt theo mẫu thứ nhất và mẫu thứ hai Gleason.

Phân bố tỷ lệ ung thư biểu mô tuyến phối hợp PIN độ cao theo độ biệt hóa/nhóm điểm Gleason. Phân bố tỷ lệ các đặc điểm đặc trưng ác tính của u. Phân bố tỷ lệ các đặc điểm đặc trưng ác tính của u theo nhóm điểm Gleason.Phân bố tỷ lệ u có đặc điểm đặc trưng ác tính và u không có đặc điểm ác tính theo nhóm điểm Gleason.Phân bố tỷ lệ các chất chứa trong tuyến nang ác tính .Phân bố tỷ lệ u chứa tinh thể/chất tiết kết đặc màu hồng theo nhóm điểm Gleason.Phân bố tỷ lệ u chứa tinh thể/chất tiết kết đặc màu hồng và u không chứa tinh thể/chất tiết kết đặc màu hồng theo nhóm điểm Gleason.Kết quả nhuộm hóa mô miễn dịch ung thư biểu mô tuyến tiền liệt .Các típ mô bệnh học ung thư biểu mô tuyến tiền liệt nhuộm hóa mô miễn dịch .Mức độ bộc lộ PSA của tế bào u .Phân bố mức độ bộc lộ PSA theo độ Gleason .Mức độ bộc lộ PSA của tế bào u xâm nhập dây thần kinh .Tình trạng bộc lộ 34βE12 và p63 của tế bào đáy .Mức độ bộc lộ CK34βE12 và p63 của tế bào đáy .Tình trạng và mức độ bộc lộ CK7 và CK5/6 của biểu mô đường niệu lành tính và ác tính .Tình trạng và mức độ bộc lộ actin .Tỷ lệ methyl hóa trong ung thư và tăng sản tuyến tiền liệt .Tỷ lệ methyl hóa theo độ Gleason .Tỷ lệ methyl hóa theo điểm Gleason/độ biệt hóa .Tỷ lệ methyl hóa theo tình trạng u xâm lấn dây thần kinh .Tỷ lệ methyl hóa trong tăng sản tuyến tiền liệt theo tình trạng PIN. So sánh kết quả điểm Gleason trong nghiên cứu của chúng tôi với một số tác giả.