Luận án nghiên cứu lâm sàng huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở bệnh nhân suy tim mạn tính

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y HUỲNH VĂN ÂN NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG, MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ HUYẾT KHỐI TĨNH MẠCH SÂU CHI DƯỚI Ở BỆNH NHÂN SUY TIM MẠN TÍNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI ­ 2015 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y HUỲNH VĂN ÂN NGHIÊN CỨU LÂM SÀNG, MỘT SỐ YẾU TỐ NGUY CƠ HUYẾT KHỐI TĨNH MẠCH SÂU CHI DƯỚI Ở BỆNH NHÂN SUY TIM MẠN TÍNH CHUYÊN NGÀNH: NỘI TIM MẠCH Mã số: 62 72 01 41 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: PGS. NGUYỄN OANH OANH HÀ NỘI ­ 2015 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ một công trình nghiên cứu nào khác. Tác giả Huỳnh Văn Ân Lời cảm ơn! Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc Ban giám đốc Học viện Quân y, Ban giám đốc Bệnh viện Quân y 103, Bộ môn Tim ­ Thận ­ Khớp ­ Nội tiết (AM2) Bệnh viện Quân y 103, Phòng sau đại học Học viện Quân y, đã cho phép và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận an.

́ Tôi chân thành cảm ơn Ban giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Đinh, ̣ Khoa Hồi sức tích cực – chống độc, phòng Siêu âm tim Khoa Nôị Tim mạch, phòng Siêu âm mạch máu Khoa Chẩn đoán hình ảnh, Khoa Sinh hóa huyết học và phòng Kếhoach ̣ tông ̉ hợp Bệnh viên ̣ Nhân dân Gia Đinh ̣ đã giuṕ đỡtôi trong quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận an. ́ Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS. Nguyễn Oanh Oanh, PGS. Đoàn Văn Đệ, những người thầy đã hết lòng dìu dắt và tận tình chỉ bảo, hướng dẫn tôi phương pháp nghiên cứu và thực hiện luận an.

́ Tôi vô cùng biết ơn Cha tôi, ông Huỳnh Văn Công, đã luôn động viên tôi trong thời gian thực hiện luận án, cũng như trong suốt cuộc đời tôi. Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới vợ tôi, BS. Nguyêñ Thị Ngọc Trang, và 2 con Huỳnh Văn Quế, Huỳnh Ngọc Trúc Uyên, luôn bên cạnh tôi, quan tâm, động viên và tạo điều kiện cho tôi hoaǹ thanh ̣ an. ̀ luân ́ Tôi thật sự xúc động và chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm động viên, giúp đỡ tôi về mọi mặt để tôi có thể vượt qua những khó khăn và hoàn thành được nhiệm vụ học tập và nghiên cứu.

HUỲNH VĂN ÂN Tp. Hồ Chí Minh, ngaỳ 01 tháng 11 năm 2015 MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ, ký hiệu viết tắt trong luận án Danh mục bảng Danh mục biểu Danh mục hình Danh mục sơ đồ ĐẶT VẤN ĐỀ. Huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Dịch tễ học huyết khối tĩnh mạch sâu.

Đại cương huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Triệu chứng lâm sàng, diễn tiến tự nhiên của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Các phương pháp cận lâm sàng chẩn đoán huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Các yếu tố nguy cơ gây huyết khối tĩnh mạch sâu.

Dịch tễ học suy tim. Định nghĩa suy tim. Phân độ suy tim. Chẩn đoán suy tim.

Các nghiên cứu về huyết khối tĩnh mạch sâu ở bệnh nhân suy tim. Yếu tố nguy cơ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch trong suy tim. Tình trạng tiền đông máu trong suy tim. Tỷ lệ mắc bệnh và nguy cơ thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch ở bệnh nhân suy tim nhập viện.

46 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn chọn. Tiêu chuẩn loại trừ.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu:. Các bước nghiên cứu. Phương tiện nghiên cứu.

Các tiêu chuẩn dùng trong nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. Vấn đề đạo đức trong nghiên cứu. 68 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu. Tuổi và giới. Thời gian bất động. Tình trạng hút thuốc.

Triệu chứng cơ năng và thực thể của suy tim. Nguyên nhân suy tim. Các thông số về huyết học và sinh hóa. Tổn thương van tim trên siêu âm tim.

Mức độ suy tim. Aspirin, thuốc kháng tiểu cầu sử dụng ở bệnh nhân. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở bệnh nhân suy tim mạn tính. Kết quả d­dimer và huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới.

Triệu chứng lâm sàng của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Vị trí và tính chất tắc mạch của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Huyết khối tĩnh mạch nông chi dưới ở bệnh nhân suy tim mạn tính. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và tình trạng suy tim mạn tính.

So sánh đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng giữa nhóm không huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới và nhóm có huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với giới tính và tuổi. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với tình trạng bất động. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với BMI và hút thuốc.

Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với các thông số huyết học và đông máu. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với CRP. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với rung nhĩ. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với nguyên nhân suy tim.

Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với việc dùng aspirin, thuốc kháng tiểu cầu. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với phân suất tống máu thất trái. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với mức độ suy tim NYHA III/IV. Phân tích hồi qui đa biến.

Đặc điểm nhóm bệnh nhân nghiên cứu. So sánh các đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng giữa 2 nhóm có huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới và không có huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. 106 Đại đa số BN có kết quả d­dimer dương tính (≥500ng/mL). Trong đó 58 BN HKTMS đều có kết quả d­dimer dương tính.

Tuy nhiên các BN không có HKTMS chi dưới cũng có kết quả d­ dimer dương tính, dù có HKTMN hoặc không có huyết khối. 107 Ghi nhận này phù hợp với y văn là d­dimer âm tính có giá trị loại trừ HKTMS, d­dimer dương tính không có giá trị xác định chẩn đoán HKTMS. BMI và tình trạng hút thuốc. Phân suất tống máu thất trái.

Mức độ suy tim. Sử dụng aspirin, thuốc kháng tiểu cầu. Tỷ lệ và triệu chứng lâm sàng, cận lâm sàng của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở bệnh nhân suy tim mạn tính. Đặc điểm dân số của nhóm có huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới.

Triệu chứng lâm sàng của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Vị trí và tính chất tắc mạch của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Tỷ lệ và vị trí của huyết khối tĩnh mạch nông chi dưới ở bệnh nhân suy tim mạn tính. Triệu chứng lâm sàng của nhóm có huyết khối tĩnh mạch nông chi dưới.

Vị trí của huyết khối tĩnh mạch nông chi dưới. Các yếu tố nguy cơ huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở bệnh nhân suy tim mạn tính. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với tuổi. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với giới tính.

Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với thời gian bất động. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với BMI. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với hút thuốc. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với các thông số huyết học và đông máu.

Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với CRP. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với rung nhĩ. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với việc dùng aspirin, thuốc kháng tiểu cầu. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với tình trạng suy tim mạn tính.

Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với phân suất tống máu thất trái. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với nguyên nhân suy tim. Mối liên quan của huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới với mức độ suy tim NYHA III và IV. Giới hạn của nghiên cứu.151 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ, KÝ HIỆU VIẾT TẮT TRONG LUẬN ÁN TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1 aPTT Activated partial thromboplastin time (thời gian thromboplastin hoạt hóa từng phần) 2 BMI Body Mass Index (chỉ số khối cơ thể) 3 BN Bệnh nhân 4 CRP C reactive protein 5 ĐM Động mạch 6 EF% Ejection fraction (phân suất tống máu) 7 HKTMN Huyết khối tĩnh mạch nông 8 HKTMS Huyết khối tĩnh mạch sâu 9 KTC 95% Khoảng tin cậy 95% 10 INR International normalized ratio (chỉ số bình thường hóa quốc tế) 11 NT­proBNP Amino­terminal pro­brain natriuretic peptide (tiền chất peptide bài niệu natri type B) 12 NYHA­FC New York Heart Association Functional Classification (phân loại chức năng của Hiệp Hội Tim New York) 13 OR Odds ratio (tỷ suất chênh) 14 PT Prothrombin time (thời gian prothrombin) 15 TM Tĩnh mạch 16 TTHKTM Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch 17 TTP Thuyên tắc phổi DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1.

Mô hình dự đoán khả năng mắc huyết khối tĩnh mạch sâu trên lâm sàng của Wells. Bảng đánh giá BMI theo chuẩn dành riêng cho người châu Á. Đặc điểm chung của nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo nhóm tuổi và giới.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo thời gian bất động. Phân nhóm BMI theo chuẩn dành riêng người châu Á. Tình trạng hút thuốc theo giới. Triệu chứng cơ năng và thực thể của suy tim.

Nguyên nhân suy tim. Rung nhĩ ở nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Các thông số về huyết học. Các thông số về sinh hóa.

Tổn thương van tim và áp lực động mạch phổi. Phân nhóm phân suất tống máu (EF%) thất trái. Mức độ suy tim của nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Sử dụng aspirin, thuốc kháng tiểu cầu.

Tỷ lệ huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới ở bệnh nhân suy tim. Đặc điểm lâm sàng, d­dimer của nhóm bệnh nhân có huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới. Kết quả về d­dimer và huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới .