Luận án tiến sĩ y học - Nghiên cứu đặc điểm điện sinh lý tim và kết quả điều trị cơn rung nhĩ kịch phát bằng năng lượng sóng có tần số radio

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHẠM TRẦN LINH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM ĐIỆN SINH LÝ TIM VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ CƠN RUNG NHĨ KỊCH PHÁT BẰNG NĂNG LƯỢNG SÓNG CÓ TẦN SỐ RADIO LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI ­ NĂM 2016 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y PHẠM TRẦN LINH NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM ĐIỆN SINH LÝ TIM VÀ KẾT QUẢ ĐIỀU TRỊ CƠN RUNG NHĨ KỊCH PHÁT BẰNG NĂNG LƯỢNG SÓNG CÓ TẦN SỐ RADIO Chuyên nganh: ̀ Nội Tim mạch Mãsô:́ 62 72 01 41 LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. NGUYỄN LÂN VIỆT 2. PHẠM QUỐC KHÁNH HÀ NỘI ­ NĂM 2016 LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nghiên cứu trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào trước đây.

Nếu có gì sai sót tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm. Hà Nội, ngày 6 tháng 03 năm 2016 Tác giả luận án Phạm Trần Linh MỤC LỤC TRANG PHỤ BÌA LỜI CAM ĐOAN MỤC LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG DANH MỤC HÌNH DANH MỤC BIỂU ĐỒ DANH MỤC SƠ ĐỒ ĐẶT VẤN ĐỀ. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU NHĨ TRÁI VÀ HỆ THỐNG DẪN TRUYỀN TIM. Giải phẫu nhĩ trái.

Hệ thống dẫn truyền của tim. ĐẶC ĐIỂM ĐIỆN SINH LÝ HỌC CƠ TIM VÀ HỆ THỐNG DẪN TRUYỀN. Điện thế hoạt động. Tính chịu kích thích.

Tính tự động. Tính dẫn truyền. Tính trơ và các thời kỳ trơ. CÁC KHOẢNG DẪN TRUYỀN TRONG TIM.

Đo các khoảng thời gian dẫn truyền trên điện đồ His. Dẫn truyền trong nhĩ (PA). Khoảng dẫn truyền nhĩ ­ His (AH). KÍCH THÍCH TIM CÓ CHƯƠNG TRÌNH.

Kích thích nhĩ. Kích thích thất. SINH LÝ BỆNH TRONG RUNG NHĨ. Cơ chế điện sinh lý học gây rung nhĩ.

Cơ chế gây rối loạn huyết động của rung nhĩ. Cơ chế hình thành huyết khối trong rung nhĩ. CHẨN ĐOÁN RUNG NHĨ. Dịch tễ học.

Phân loại rung nhĩ có 3 loại chính dựa vào lâm sàng. Nguyên nhân của rung nhĩ. Nguyên tắc điều trị. ĐIỀU TRỊ CƠN RUNG NHĨ KỊCH PHÁT BẰNG CATHETER CÓ TẦN SỐ RADIO.

Tình hình nghiên cứu trên thế giới. Tình hình nghiên cứu tại Việt Nam. Kỹ thuật triệt đốt cơn rung nhĩ kịch phát bằng năng lượng sóng có tần số radio qua catheter. 43 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. Tiêu chuẩn lựa chọn bệnh nhân. Tiêu chuẩn loại trừ. Tiêu chuẩn xác định một số yếu tố nguy cơ của rung nhĩ trong nghiên cứu.

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu, cỡ mẫu. Phương pháp lựa chọn đối tượng nghiên cứu. Khám lâm sàng và các xét nghiệm cơ bản.

Thăm dò điện sinh lý học tim. Quy trình kỹ thuật triệt đốt cơn rung nhĩ kịch phát bằng năng lượng sóng có tần số radio. Tiêu chuẩn đánh giá kết quả triệt đốt cơn rung nhĩ thành công. Theo dõi sau điều trị cơn rung nhĩ kịch phát bằng năng lượng sóng có tần số Radio.

XỬ LÝ SỐ LIỆU NGHIÊN CỨU. 66 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA CÁC BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Tuổi và giới.

Một số chỉ số lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu. Triệu chứng lâm sàng. Các yếu tố nguy cơ về tim mạch. Một số chỉ số cận lâm sàng của bệnh nhân nghiên cứu.

ĐẶC ĐIỂM ĐIỆN SINH LÝ TIM Ở BỆNH NHÂN RUNG NHĨ CƠN. Điện sinh lý tim ở điều kiện cơ bản. Điện sinh lý tim trong cơn rung nhĩ. KẾT QUẢ TRIỆT ĐỐT CƠN RUNG NHĨ KỊCH PHÁT.

Một số kết quả liên quan đến phương pháp triệt đốt. Kết quả ngay sau can thiệp. Đánh giá kết quả can thiệp theo thời gian. Kết quả can thiệp sau 1 tháng.

Kết quả can thiệp sau 3 tháng. Kết quả sau 6 tháng. Sau 12 tháng triệt đốt. Một số đặc điểm ở những bệnh nhân triệt đốt không thành công 93 93 3.

Tình hình tái phát rung nhĩ của phương pháp triệt đốt. Đánh giá mức độ an toàn của phương pháp triệt đốt cơn rung nhĩ bằng RF. VỀ TÌNH HÌNH CHUNG CỦA BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Các triệu chứng lâm sàng của bệnh nhân rung nhĩ cơn.

Đặc điểm lâm sàng cơn rung nhĩ. Các yếu tố nguy cơ lâm sàng. ĐẶC ĐIỂM ĐIỆN SINH LÝ TIM CỦA BỆNH NHÂN RUNG NHĨ CƠN. Về đặc điển điện sinh lý tim ở điều kiện cơ bản.

Về đặc điểm điện sinh lý trong cơn rung nhĩ. VỀ KẾT QUẢ TRIỆT ĐỐT CƠN RUNG NHĨ KỊCH PHÁT. Về kết quả ngay sau khi triệt đốt RN. Về tỷ lệ triệt đốt không thành công và tái phát trong nghiên cứu 123 4.

Giá trị một số thông số trong triệt đốt cơn rung nhĩ kịch phát. Về mức độ an toàn của phương pháp triệt đốt rung nhĩ kịch phát bằng RF. 147 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN.148 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 149 BỆNH ÁN NGHIÊN CỨU DANH SÁCH BỆNH NHÂN DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACC American College of Cardiology (Trường môn Tim mạch Hoa Kỳ) ACT Activated Clotting Time (Thời gian hoạt hóa Thrombin) AHA American Heart Association (Hội Tim mạch Hoa kỳ) ALĐMP Áp lực động mạch phổi AVNRT Atrioventricular Nodal Reentrant Tachycardia (Cơn nhịp nhanh vào lại nút nhĩ thất) AVRT Atrioventricular Reentrant Tachycardia (Cơn nhịp nhanh vào lại nhĩ thất) BMI Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) BN Bệnh nhân ck/ph Chu kỳ/phút CRP C­Reactive Protein (Protein C phản ứng) ĐMC Động mạch chủ ĐMP Thân động mạch phổi ĐMV Động mạch vành DT Dẫn truyền ĐTĐ Điện tâm đồ EF Ejection Fraction (Phân số tống máu thất trái) ESC European Society of Cardiology (Hiệp hội Tim mạch Châu Âu) HATT Huyết áp tâm thu HATTr Huyết áp tâm trương INR International Normanlized Ratio (Chỉ số chuẩn quốc tế tỷ lệ Prothrombin) JNC VII Seventh Report of the Joint National Commitee on High Blood Pressure (Khuyến cáo lần thứ bảy của hiệp hội Tăng huyết áp Hoa Kỳ) LCX Left Circumflex Artery (Động mạch vành nhánh mũ) MRI Magnetic Resonance Imaging (Chụp cộng hưởng từ) MSCT Multi Slice Computer Tomography (Chụp cắt lớp vi tính đa dãy) N­T Nhĩ – thất NOAC Novel Oral Anticoagulants (Thuốc kháng đông đường uống thế hệ mới) NTT/N Ngoại tâm thu nhĩ NTT/T Ngoại tâm thu thất RF Radio Frequency (Năng lượng sóng có tần số radio) RLNT Rối loạn nhịp tim RN Rung nhĩ SÂTQTQ Siêu âm tim qua thực quản TD ĐSLT Thăm dò điện sinh lý tim TIA Transient Ischemic Attack (Đột quỵ não thoáng qua) TMCD Tĩnh mạch chủ dưới TMCT Tĩnh mạch chủ trên TMP Tĩnh mạch phổi TMPDP Tĩnh mạch phổi dưới phải TMPDT Tĩnh mạch phổi dưới trái TMPTP Tĩnh mạch phổi trên phải TMPTT Tĩnh mạch phổi trên trái TNP Tiểu nhĩ phải TNT Tiểu nhĩ trái TPHNX Thời gian phục hồi nút xoang TPHNXđ Thời gian phục hồi nút xoang có điều chỉnh VKA Vitamin K Antagonist (Kháng Vitamin K) VLN Vách liên nhĩ WHO World Health Organization (Tổ chức y tế Thế giới) WPW Hội chứng Wolff – Parkinson – White XV Xoang vành DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1.

Khuyến cáo triệt đốt rung nhĩ. Biến chứng của điều trị rung nhĩ bằng RF qua catheter. Mức độ triệu chứng theo phân loại EHRA. Các mức độ rối loạn dẫn truyền nhĩ thất.

Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi và giới tính. Một số chỉ số lâm sàng (n=42). Các triệu chứng lâm sàng thường gặp. Đặc điểm cơn rung nhĩ ở bệnh nhân nghiên cứu (n=42).

Thời điểm thường xuất hiện cơn rung nhĩ (n=42). Một số yếu tố nguy cơ về tim mạch. Một số chỉ số xét nghiệm máu (n=42). Một số chỉ số siêu âm tim của bệnh nhân nghiên cứu (n=42).

Một số chỉ số Điện tâm đồ của bệnh nhân nghiên cứu (n=42). Một số chỉ số theo dõi Holter Điện tâm đồ của bệnh nhân nghiên cứu (n=42). Thể tích nhĩ trái, đường kính tĩnh mạch phổi trên phim chụp MSCT (n=42). Các khoảng điện sinh lý tim cơ bản ở BN nghiên cứu.

Thời gian phục hồi nút xoang và thời gian phục hồi nút xoang có điều chỉnh chung ở bệnh nhân nghiên cứu (n=42) 76 Bảng 3. Thời gian phục hồi nút xoang và thời gian phục hồi nút xoang có điều chỉnh chung theo tuổi và giới. Thời gian trơ hiệu quả cơ nhĩ và cơ thất ở tất cả bệnh nhân và theo nhóm tuổi. Vị trí xuất hiện ngoại tâm thu nhĩ khởi phát gây rung nhĩ (n=42).

Các khoảng dẫn truyền trong cơn rung nhĩ ở các nhóm tuổi. Các khoảng dẫn truyền trong cơn rung nhĩ ở hai nhóm can thiệp. Lựa chọn điện cực và số lần chọc vách liên nhĩ. Thời gian liên quan đến thủ thuật.

Phân bố số điểm triệt đốt ở hai nhóm. Vị trí triệt đốt cô lập tĩnh mạch phổi và nhĩ trái (n=42). Một số đường triệt đốt trong buồng nhĩ phải (n: số vị trí hoạt động điện sớm trong cơn rung nhĩ). Một số đường triệt đốt trong buồng nhĩ trái (n: số vị trí hoạt động điện sớm trong cơn rung nhĩ).

Kết quả cô lập tĩnh mạch phổi và nhĩ trái (n=42). Kết quả đốt phối hợp điều trị rung nhĩ. Tỷ lệ thành công ngay sau can thiệp. Kết quả điều trị rung nhĩ bằng RF sau 1 tháng.

So sánh một số chỉ số trên Holter Điện tâm đồ bệnh nhân trước và sau can thiệp 1 tháng (n=42). Kết quả điều trị cơn rung nhĩ bằng RF sau 3 tháng. Kết quả điều trị cơn rung nhĩ bằng RF sau 6 tháng. Kết quả điều trị cơn rung nhĩ bằng RF sau 12 tháng.

Một số thông số can thiệp ở những bệnh nhân triệt đốt không thành công (n=5). Triệu chứng ở những bệnh nhân triệt đốt không thành công (n=5). Biểu hiện trên Holter điện tâm đồ của bệnh nhân điều trị rung nhĩ không thành công. Tỷ lệ tái phát theo thời gian.

Biến đổi một số chỉ số huyết học trước và ngay sau can thiệp (n=42). Một số chỉ số đánh giá chức năng tim trên siêu âm trước và sau can thiệp (n=42). Đặc điểm điện tâm đồ trước và sau can thiệp. Tỷ lệ biến chứng của thủ thuật (n=42).

So sánh độ tuổi và giới với một số nghiên cứu khác. Thời gian phục hồi nút xoang có điều chỉnh qua một số nghiên cứu. So sánh tỷ lệ thành công sau khi triệt đốt cơn rung nhĩ với một số nghiên cứu trên Thế giới. So sánh tỷ lệ thành công sau 12 tháng với một số nghiên cứu trên thế giới.

Kích thước nhĩ trái qua một số nghiên cứu. Kích thước TMP qua một số nghiên cứu.127 DANH MỤC BIỂU ĐỒ Biểu đồ Tên biểu đồ Trang Biểu đồ 1. Thay đổi nhiệt độ khi triệt đốt bằng RF. Tỷ lệ thành công điều trị rung nhĩ bằng RF sau 12 tháng theo dõi qua catheter trong một số nghiên cứu toàn cầu.

Phân bố bệnh nhân theo giới tính (%) .