Nghiên cứu mối liên quan giữa lâm sàng, hình ảnh cộng hưởng từ với yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch ở bệnh nhân thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng - Đỗ Thị Lệ Thúy

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ======= ĐỖ THỊ LỆ THÚY NGHIÊN CỨU MỐI LIÊN QUAN GIỮA LÂM SÀNG, HÌNH ẢNH CỘNG HƯỞNG TỪ VỚI YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA VỮA XƠ ĐỘNG MẠCH Ở BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN QUÂN Y ======= ĐỖ THỊ LỆ THÚY NGHIÊN CỨU MỐI LIÊN QUAN GIỮA LÂM SÀNG, HÌNH ẢNH CỘNG HƯỞNG TỪ VỚI YẾU TỐ NGUY CƠ CỦA VỮA XƠ ĐỘNG MẠCH Ở BỆNH NHÂN THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM CỘT SỐNG THẮT LƯNG Chuyên ngành : Khoa học Thần kinh Mã số : 9720159 LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Nguyễn Văn Chương 2. Nguyễn Liên Hương HÀ NỘI LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả trong luận án là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác.

Tác giả luận án Đỗ Thị Lệ Thúy LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận án này, chúng tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn sâu sắc đến: Ban Giám đốc Học viện Quân y, Phòng đào tạo sau đại học, và các phòng, khoa, ban liên quan. Đặc biệt, tôi bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới GS. Nguyễn Văn Chương, TS. Nguyễn Liên Hương những người thầy trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện luận án với tất cả nhiệt tình và tâm huyết.

Xin chân thành cám ơn các Thầy, Cô trong Hội đồng chấm luận án các cấp đã đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp tôi hoàn thiện bản luận án. Xin cảm ơn Đảng ủy - Ban giám đốc Bệnh viện 19-8 Bộ công an, các bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên khoa Nội Thần kinh, Khoa chẩn đoán hình ảnh bệnh viện 19-8 đã luôn giúp đỡ tôi thực hiện luận án này. Cuối cùng tôi đặc biệt gửi lời cảm ơn sâu sắc đến gia đình, bố, mẹ, anh chị em, chồng, con và bạn bè luôn động viên chia sẻ khó khăn với tôi trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận án này. Tác giả Đỗ Thị Lệ Thúy MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục chữ viết tắt Danh mục bảng Danh mục biểu đồ Danh mục hình ĐẶT VẤN ĐỀ.1 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Một số đặc điểm dịch tễ bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Cơ chế bệnh sinh của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Lâm sàng của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.

Đặc điểm lâm sàng của hội chứng đuôi ngựa. Hình ảnh cộng hưởng từ cột sống thắt lưng. Đặc điểm thần kinh và mạch máu cột sống thắt lưng và đĩa đệm. Đặc điểm dinh dưỡng đĩa đệm và những yếu tố ảnh hưởng tới nuôi dưỡng đĩa đệm.

Các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch. Phân loại yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch. Vai trò của một số yếu tố nguy cơ trong vữa xơ động mạch. Nghiên cứu trên thế giới về mối liên quan giữa bệnh thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng với yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch.30 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Số lượng bệnh nhân. Tiêu chuẩn chọn đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ.

Phương pháp nghiên cứu. Thiết kế nghiên cứu. Cỡ mẫu nghiên cứu. Kỹ thuật thu thập số liệu.

Nội dung nghiên cứu. Nghiên cứu lâm sàng của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Nghiên cứu hình ảnh cộng hưởng từ cột sống thắt lưng. Nghiên cứu các yếu tố nguy cơ.

Đánh giá liên quan giữa lâm sàng và yếu tố nguy cơ vữa xơ động mạch. Đánh giá liên quan giữa hình ảnh cộng hưởng từ với các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch. Đạo đức nghiên cứu. Xử lý và phân tích số liệu.47 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.

Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh cộng hưởng từ và các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch ở đối tượng nghiên cứu. Đặc điểm lâm sàng. Hình ảnh cộng hưởng từ cột sống thắt lưng của đối tượng nghiên cứu. Các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch.

Mối liên quan giữa lâm sàng, hình ảnh cộng hưởng từ với các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch ở đối tượng nghiên cứu. Mối liên quan giữa lâm sàng với các yếu tố nguy cơ. Mối liên quan giữa hình ảnh cộng hưởng từ với các yếu tố nguy cơ.65 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Đặc điểm lâm sàng, hình ảnh cộng hưởng từ và các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch ở đối tượng nghiên cứu.

Đặc điểm lâm sàng. Hình ảnh cộng hưởng từ cột sống thắt lưng. Các yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch. Mối liên quan giữa lâm sàng, hình ảnh cộng hưởng từ với yếu tố nguy cơ của vữa xơ động mạch ở đối tượng nghiên cứu.

Mối liên quan giữa lâm sàng với các yếu tố nguy cơ. Mối liên quan giữa hình ảnh cộng hưởng từ với các yếu tố nguy cơ.118 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CÔNG BỐ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TT Phần viết tắt Phần viết đầy đủ 1. ADA : American Diabetes Assocition (Hiệp hội đái tháo đường Mỹ) 2. ATP III : Adult Tresment Panal III (bảng điều trị cho người lớn) 3.

BMI : Body Mass Index (Chỉ số khối cơ thể) 4. BN : Bệnh nhân 5. CHT : Cộng hưởng từ 6. CS : Cộng sự 7.

CSTL : Cột sống thắt lưng 8. HDL-C : High Densitive Lipoprotein-Cholesterol (Lipoprotein tỷ trọng cao) 12. LDL-C : Low Densitive Lipoprotein-Cholesterol (Lipoprotein tỷ trọng thấp) 14. MRI : Magnetic Resonace Imaging (Cộng hưởng từ) 15.

MSU : Michigan State University (Đại học Michigan) 16. NCEP : National cholesterol education progrem (Chương trình giáo dục cholesterol quốc gia) 17. OR : Odds Ratio (Tỷ số chênh) 18. RLCH : Rối loạn chuyển hóa 19.

THA : Tăng huyết áp 20. TP : Toàn phần 21. TVĐĐ : Thoát vị đĩa đệm 22. VXĐM : Vữa xơ động mạch 23.

WHO : Worl Health Organization (Tổ chức Y tế thế giới) 24. YTNC : Yếu tố nguy cơ DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang 2. Biểu hiện lâm sàng tổn thương rễ thần kinh của đám rối thần kinh thắt lưng - cùng. Lượng giá điểm lâm sàng của thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng.

Phân loại BMI của WHO (2000) cho người châu Á. Phân độ tăng huyết áp theo Hội Tim mạch học Quốc gia Việt Nam. Đánh giá các rối loạn nồng độ lipid máu theo NCEP - ATP III. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo tuổi, giới tính.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo thời gian bị bệnh. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo cách khởi phát và hoàn cảnh xuất hiện bệnh. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các triệu chứng lâm sàng. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo thể thoát vị đĩa đệm trên phim chụp cộng hưởng từ.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo hình ảnh thoái hóa cột sống thắt lưng và đĩa đệm trên phim chụp cộng hưởng từ. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự phù hợp hợp giữa lâm sàng và hình ảnh cộng hưởng từ. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo chỉ số BMI. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo kết quả xét nghiệm nồng độ lipid máu.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo tỷ lệ các yếu tố nguy cơ. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo tỷ lệ phối hợp các yếu tố nguy cơ. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và nghề nghiệp.60 Bảng Tên bảng Trang 3. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo mức nồng độ Cholesterol toàn phần, HDL-C, LDL-C, Triglycerid và nghề nghiệp.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và thời gian bị bệnh. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và mức độ bệnh trên lâm sàng. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự kết hợp các yếu tố nguy cơ và mức độ bệnh trên lâm sàng. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và vị trí thoát vị đĩa đệm.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự kết hợp các yếu tố nguy cơ và vị trí thoát vị đĩa đệm. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và số tầng thoát vị đĩa đệm. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự kết hợp các yếu tố nguy cơ và số tầng thoát vị đĩa đệm. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và thể thoát vị đĩa đệm.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự kết hợp các yếu tố nguy cơ và thể thoát vị đĩa đệm. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và mức độ hẹp ống sống. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự kết hợp các yếu tố nguy cơ và mức độ hẹp ống sống.72 Bảng Tên bảng Trang 3. Phân bố đối tượng nghiên cứu theo các yếu tố nguy cơ và hình ảnh thoái hóa cột sống, đĩa đệm trên phim cộng hưởng từ.

Phân bố đối tượng nghiên cứu theo sự kết hợp các yếu tố nguy cơ và hình ảnh thoái hóa cột sống, đĩa đệm trên phim cộng hưởng từ. Hồi quy logistic đơn biến mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ với mức độ bệnh trên lâm sàng. Hồi quy logistic đa biến mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ với mức độ bệnh trên lâm sàng. Hồi quy logistic đơn biến mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ với số tầng thoát vị đĩa đệm.

Hồi quy logistic đa biến mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ với số tầng thoát vị đĩa đệm. Hồi quy logistic đơn biến mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ với mức độ hẹp ống sống. Hồi quy logistic đa biến mối liên quan của một số yếu tố nguy cơ với mức độ hẹp ống sống.80 DANH MỤC HÌNH Hình Tên hình Trang 1. A) Đĩa đệm bình thường trên ảnh T2W B) Thoái hóa đĩa đệm L4-L5: Giảm tín hiệu và giảm chiều cao đĩa đệm trên ảnh T2W.

a) Lồi đĩa đệm L4-L5 và thoát vị đĩa đệm L5-S1 trên ảnh T2W cắt dọc b) Lồi đĩa đệm L4-L5 trên ảnh T2W cắt ngang. Thoát vị đĩa đệm L2-L3, L3-L4, L4-L5 ra trước trên ảnh T1W và T2W cắt dọc. A) Thoát vị đĩa đệm L3-L4 vào lỗ ghép bên phải trên ảnh T2W cắt ngang B) Thoát vị Schmorl vào mặt trên thân đốt sống L4 trên ảnh T2W đứng dọc. Các thể thoát vị đĩa đệm.

A) Cột sống thắt lưng bình thường B) Cột sống thắt lưng thoái hóa: Giảm đường cong sinh lý, giảm chiều cao thân đốt sống L3, L4 và mỏ xương phía trước thân đốt sống L4.