Nghiên cứu tác dụng ức chế enzym acetylcholinesterase và tăng cường khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc minh não vintong

Bài thuốc nghiên cứu. Hóa chất dùng trong nghiên cứu. Dụng cụ và trang thiết bị nghiên cứu. Đối tƣợng nghiên cứu.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu:. Phƣơng pháp nghiên cứu:. Nghiên cứu tác dụng ức chế enzym Acetylcholinesterase in vitro của bài thuốc Minh Não Vintong. Đánh giá tác dụng tăng cƣờng khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc Minh Não Vintong trên bài tập mê cung nƣớc.

Đánh giá tác dụng tăng cƣờng khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc Minh Não Vintong trên mô hình mê lộ nhiều chữ T. Phƣơng pháp xử lý số liệu .40 CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ. Đánh giá tác dụng ức chế emzym Acetylcholinesterase của bài thuốc Minh não Vintong. Tác dụng tăng cƣờng khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc Minh Não Vintong trên bài tập mê cung nƣớc.

Tác dụng tăng cƣờng khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc Minh Não Vintong trên mô hình mê lộ nhiều chữ T.44 CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN. Bàn luận về tác dụng ức chế enzym Acetylcholinesterase của bài thuốc Minh Não Vintong. Bàn luận về phƣơng pháp in vitro. Bàn luận về kết quả đánh giá tác dụng ức chế AchE của bài thuốc Minh não Vintong.

Bàn luận về tác dụng tăng cƣờng khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc Minh Não Vintong. Bàn luận về bài tập mê cung nƣớc. Bàn luận về mô hình mê lộ nhiều chữ T. Bàn luận về bài thuốc Minh não Vintong .59 TÀI LIỆU THAM KHẢO.

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Viết tắt Tiếng Việt Tiếng Anh AD Bệnh Alzheimer Alzheimer’s disease ACh Acetylcholine AChE Acetylcholinesterase ATCI Acetylthiocholin iodid Aβ Mảng beta amyloid ChEls Thuốc ức chế Acetylcholinesterase Cholinesterase inhibitors DTNB 5,5‟ - dithiobis - nitrobenzoic acid IC50 Nồng độ ức chế 50% đối tượng thử Half maximal inhibitory concentration MWM Mê cung nước Morris Morris water maze MTM Mô hình mê lộ nhiều chữ T Multiple T maze NMDA N-Methyl-D-Aspartate RNSG Flavonol Glycoside được phân lập từ Radix Notoginseng flavonol rễ của Tam thất glycoside SSTT Sa sút trí tuệ Dementia WHO Tổ chức Y tế Thế giới World Health Organization DANH MỤC BẢNG Bảng 1. Biểu hiện lâm sàng điển hình của bệnh Alzheimer phân loại theo mức độ nặng vừa và nhẹ 9 Bảng 1. Nhóm thuốc ức chế Acetylcholinesterase 13 Bảng 2. Thành phần của bài thuốc Minh não Vintong 32 Bảng 3.

Giá trị IC50 của bài thuốc Minh não Vingtong và Berberin clorid 41 Bảng 3. Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến thời gian chuột 42 tìm thấy bến đỗ Bảng 3. Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến quãng đường 43 chuột tìm thấy bến đỗ Bảng 3. Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến tỉ lệ phần trăm 44 thời gian chuột bơi trong 1/4 bể trước đó đặt bến đỗ (ngày 6) Bảng 3.

Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến thời gian chuột 45 tìm thấy khoang đích Bảng 3. Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến quãng đường 46 tìm thấy khoang đích Bảng 3. Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến thời gian tìm 47 thấy khoang đích trong ngày 8 Bảng 3. Ảnh hưởng của bài thuốc Minh não Vintong đến quãng đường 48 tìm thấy khoang đích trong ngày 8 DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 1.

Hình ảnh não người bình thường và não người bị bệnh 7 Alzheimer Hình 1. Đám rối Protein TAU (tangle of TAU protein) 10 Hình 1. Mảng protein dạng bột Amyloid bám quanh các tế bào thần 11 kinh Hình 1. Cấu tạo và tác dụng của enzym Acetylcholinesterase 11 Hình 1.

Cấu tạo mô hình mê cung nước (Morris water maze) 27 Hình 1. Cấu tạo mô hình mê lộ nhiều chữ T (Multiple T maze) 28 Hình 2. Chuột nhắt trắng dòng Swiss trưởng thành dùng trong nghiên 33 cứu Hình 2. Sơ đồ tóm tắt các nội dung nghiên cứu 34 Hình 2.

Quá trình phản ứng diễn ra trong phương pháp đo quang sử 35 dụng thuốc thử Ellman Hình 2. Sơ đồ quy trình thử nghiệm tác dụng ức chế AchE in vitro 37 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Nằm trong nhóm bệnh lý thoái hóa thần kinh, sa sút trí tuệ (SSTT) nói chung và bệnh Alzheimer nói riêng hiện nay là mối quan tâm hàng đầu của những nhà lão khoa trên toàn thế giới. Ở người cao tuổi, SSTT gây suy giảm trí nhớ và nhiều lĩnh vực nhận thức khác, kèm theo những rối loạn về hành vi, không những ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt hàng ngày và chất lượng sống của bệnh nhân mà còn ảnh hưởng đến gia đình và toàn xã hội.[1] Suy giảm trí nhớ gây ảnh hưởng lớn đến hiệu quả và chất lượng công việc do giảm khả năng tư duy, tập trung và xử lý công việc kém. Chứng hay quên thường dẫn đến nhiều sai sót không đáng có, thậm chí có thế gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng và tài sản.

Bệnh diễn tiến xấu dần và người bệnh sẽ mất các khả năng tư duy cũng như tự chăm sóc cá nhân và cuối cùng dẫn đến tử vong. SSTT có thể gặp trong nhiều bệnh cảnh khác nhau, trong đó nguyên nhân phổ biến nhất là bệnh Alzheimer, chiếm 60% - 80% tổng số bệnh nhân SSTT.[2] Ca bệnh Alzheimer đầu tiên được mô tả vào năm 1906.[3] Từ đó đến nay, số lượng ca bệnh Alzheimer được báo cáo ngày càng gia tăng. Trung bình cứ sau khoảng 5 năm tỷ lệ SSTT lại tăng gấp đôi trong quần thể người từ 60 tuổi trở lên.[4] Trên thế giới có khoảng 47,5 triệu người mắc SSTT và có 7,7 triệu ca mắc mới mỗi năm. Dự báo đến năm 2030 số bệnh nhân SSTT lên tới 75,6 triệu và con số này sẽ tăng lên gấp 3 vào năm 2050 tức khoảng 135,5 triệu người.[5] Hầu hết nghiên cứu về tỷ lệ hiện mắc SSTT lấy mốc tuổi từ 50 trở lên, tuy nhiên một nghiên cứu lớn tại cộng đồng về SSTT ở người trẻ (Harvey và cs.

2003) gợi ý rằng tỷ lệ hiện mắc SSTT tăng theo số mũ và đang ngày càng trẻ hóa, bắt đầu từ độ tuổi 30.[1],[6] Cho đến nay, sự phát triển của Y học hiện đại vẫn chưa thể tìm ra nguyên nhân chính xác cũng như phương pháp điều trị hoàn toàn cho căn bệnh này, các loại thuốc chỉ có tác dụng làm chậm quá trình tiến triển của bệnh và hiệu quả càng cao khi bệnh được điều trị càng sớm, giúp cho chất lượng cuộc sống của bệnh nhân được cải thiện hơn.[1] 2 Theo giả thuyết Cholinergic, việc phát sinh bệnh Alzheimer có liên quan đến sự thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh Acetylcholin(ACh) trong não tới gần 90%. Acetylcholinesterase(AChE) là một enzym có chức năng làm ngưng lại hoạt động của chất dẫn truyền thần kinh ACh tại các synap thần kinh cholinergic. Ở các bệnh nhân Alzheimer có sự suy giảm nồng độ ACh đáng kể. Do đó, các thuốc ức chế AChE nhằm duy trì nồng độ ACh đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn chặn sự tiến triển bệnh Alzheimer nói riêng và hội chứng SSTT nói chung.[7] Hiện nay, đây vẫn là nhóm thuốc đầu tay trong điều trị cho các bệnh nhân SSTT ở mức độ vừa và nhẹ.

Rất nhiều các chất thuộc nhóm này có nguồn gốc từ các loại thực vật (Galantamine,…)[1],[8], điều này chứng minh thảo dược là nguồn chất liệu nghiên cứu hữu ích để tìm ra các chất ức chế AChE. Trong những năm gần đây, nghiên cứu sàng lọc cây thuốc, bài thuốc y học cổ truyền, hay một số hợp chất thiên nhiên theo hướng ức chế AChE cũng đã và đang được nhiều nhà khoa học tiếp cận. Minh Não Vintong được xây dựng dựa trên bài thuốc kinh nghiệm của PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, trong quá trình điều trị bệnh nhân với vai trò hỗ trợ điều trị chứng mất ngủ và thiểu năng tuần hoàn não bài thuốc đã cho thấy những tác dụng nhất định. Bài thuốc gồm có các vị thuốc quý như: Đông trùng hạ thảo, Viễn chí, Ý dĩ, Xa tiền, Đinh lăng, Nhân sâm, Hà thủ ô, Xuyên khung, Tam thất.

Một số vị thuốc trong bài thuốc này đã được nghiên cứu đơn lẻ hoặc phối ngũ thành những bài thuốc có tác dụng điều trị đối với các chứng SSTT, trong đó có rất nhiều nghiên cứu đã đi theo hướng ức chế AChE cho thấy kết quả khả quan.[2],[9],[10],[11]… Với thực tế nêu trên, để làm rõ hơn tác dụng thực sự của bài thuốc chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu tác dụng ức chế enzym acetylcholinesterase và tác dụng tăng cƣờng khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc Minh Não Vintong trên thực nghiệm” với 2 mục tiêu: 1. Đánh giá được tác dụng ức chế enzym Acetylcholinesterase in vitro của bài thuốc Minh Não Vintong 2. Đánh giá được tác dụng tăng cường khả năng học tập và ghi nhớ của bài thuốc trên mô hình mê cung nước (Morris water maze) và trên mô hình mê lộ nhiều chữ T (Multiple T maze) của bài thuốc Minh Não Vintong 3 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Hội chứng sa sút trí tuệ theo y học hiện đại 1.

Khái niệm sa sút trí tuệ Sa sút trí tuệ (Dementia) là một hội chứng do nhiều nguyên nhân gây nên, gây suy giảm nhiều khả năng nhận thức, trí nhớ, gây cản trở hoạt động hàng ngày, công việc và quan hệ xã hội. Chẩn đoán SSTT dựa vào hỏi bệnh (thường được cung cấp bởi người chăm sóc hơn là bệnh nhân), khám thực thể và đánh giá tình trạng tâm thần.[1] Sa sút trí tuệ là bệnh rất thường gặp ở người cao tuổi. Khoảng 6-10% người trên 60 tuổi mắc SSTT. Tỉ lệ mắc mới của SSTT cũng tăng nhanh, từ 0,2-0,5% ở tuổi 60, tăng lên 4-11% ở tuổi 85.[12] Theo số liệu thống kê của The World Alzheimer Report 2015, năm 2015 có khoảng 46,8 triệu người bị SSTT, trong đó khoảng 60% là bệnh Alzheimer và cứ sau mỗi 20 năm, số người mắc SSTT lại tăng lên gấp đôi.

Số ca bệnh mắc mới trung bình là 3 ca/ 1 giây.[13] Ở người cao tuổi, quá trình lão hóa xuất hiện, sự lão hoá của hệ thần kinh sẽ dẫn tới biến đổi các chức năng thần kinh, tâm lý tâm thần – nhất là sự suy giảm nhận thức. Suy giảm nhận thức nhẹ là nhóm bệnh có thể phát triển thành SSTT do một số nguyên nhân như bệnh Alzheimer, bệnh mạch máu, hoặc cũng có thể chỉ là quá trình lão hoá não. Từ suy giảm nhận thức phát triển thành sa sút trí tuệ nhanh hay chậm là tùy thuộc vào tác nhân gây bệnh. Từ giữa những năm 1930 đến những năm 1950, một số bác sĩ tâm thần người Mỹ do David Rothschild đứng đầu đã đối phó với thách thức của bệnh SSTT tại các bệnh viện nhà nước bằng cách coi SSTT là một vấn đề tâm lý xã hội hơn là một bệnh não.