Luận án TS: Chức năng thất trái bằng siêu âm đánh dấu mô ở bệnh nhân thận mạn

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 =======***======= NGUYỄN ĐÌNH CHÚC NGHI£N CøU CHøC N¡NG THÊT TR¸I B»NG PH¦¥NG PH¸P SI£U ¢M §¸NH DÊU M¤ C¥ TIM ë BÖNH NH¢N BÖNH THËN M¹N TÝNH LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC HÀ NỘI - 2021 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ QUỐC PHÒNG VIỆN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Y DƯỢC LÂM SÀNG 108 =======***======= NGUYỄN ĐÌNH CHÚC NGHI£N CøU CHøC N¡NG THÊT TR¸I B»NG PH¦¥NG PH¸P SI£U ¢M §¸NH DÊU M¤ C¥ TIM ë BÖNH NH¢N BÖNH THËN M¹N TÝNH Chuyên ngành : Nội tim mạch Mã số LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC Người hướng dẫn khoa học: 1. Phạm Thái Giang 2. Phạm Nguyên Sơn HÀ NỘI - 2021 i LỜI CAM ĐOAN Tôi là NGUYỄN ĐÌNH CHÚC, nghiên cứu sinh Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108, chuyên nghành nội tim mạch, xin cam đoan: 1. Đây là công trình nghiên cứu do tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn trực tiếp của PGS.

Phạm Nguyên Sơn và PGS. Phạm Thái Giang thuộc Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108. Các số liệu và kết quả nghiên cứu là hoàn toàn chính xác, trung thực và khách quan, đã được xác nhận và chấp thuận của cơ sở nơi thu thập số liệu nghiên cứu. Công trình nghiên cứu này là của riêng tôi, không trùng lặp với bất kỳ nghiên cứu nào khác đã được công bố ở Việt Nam.

Tôi hoàn toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật về những cam kết này. Hà Nội, ngày 02 tháng 3 năm 2021 Người viết cam đoan Nguyễn Đình Chúc ii LỜI CẢM ƠN Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm ơn tới: Ban Giám đốc Bệnh viên Trung Ương Quân Đội 108, Phòng đào tạo sau đại học, Bộ môn tim mạch, Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108, đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình học tập và nghiên cứu. Ban Giám đốc Bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ và Trung tâm Thận lọc máu, đã tạo điều kiện tốt nhất cho tôi được tham gia nghiên cứu sinh tại Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108 và thực hiện thu thập số liệu nghiên cứu tại Bệnh viện. Phạm Nguyên Sơn, Phó Giám đốc Bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108, Chủ nhiệm Bộ môn nội tim mạch, Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108, là người thầy trực tiếp hướng dẫn, đã tận tình giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án.

Phạm Thái Giang, Chủ nhiệm khoa cấp cứu tim mạch. Bệnh viện Trung Ương Quân Đội 108, Phó chủ nhiệm Bộ môn nội tim mạch. Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108, là người thầy trực tiếp hướng dẫn, đã tận tình giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình thực hiện luận án. Vũ Điện Biên nguyên chủ nhiệm Bộ môn nội tim mạch và TS.

Phạm Trường Sơn, Bộ môn nội tim mạch, Viện nghiên cứu khoa học Y Dược lâm sàng 108. Nguyễn Thị Thu Hoài, Viện tim mạch Việt Nam, đã tận tình hướng dẫn tôi trong quá trình thực hiện luận án. Tất cả người bệnh và thân nhân của người bệnh tham gia vào nghiên cứu đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong quá trình thu thập số liệu. Xin cảm ơn gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã giúp đỡ, động viên khích lệ đối với tôi trong quá trình học tập và thực hiện luận án này.

Hà Nội - 2021 Nguyễn Đình Chúc iii MỤC LỤC Trang Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục các chữ viết tắt. vi Danh mục bảng.

viii Danh mục biểu đồ. xi Danh mục hình. xii ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU.

BIẾN CHỨNG TIM Ở BỆNH NHÂN BỆNH THẬN MẠN TÍNH. Bệnh thận mạn tính. Một số biến chứng tim hay gặp ở bệnh nhận bệnh thận mạn tính. ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẤT TRÁI BẰNG SIÊU ÂM TIM.

Đánh giá chức năng tâm thu thất trái. Đánh giá chức năng tâm trương thất trái. Đánh giá chức năng thất trái bằng siêu âm đánh dấu mô. MỘT SỐ NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ TRÊN BỆNH NHÂN BỆNH THẬN MẠN.

Nghiên cứu nước ngoài. Nghiên cứu tại Việt Nam. 35 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU.

Tiêu chuẩn lựa chọn đối tượng nghiên cứu. Tiêu chuẩn loại trừ. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Phương pháp nghiên cứu.

Cỡ mẫu nghiên cứu. Thời gian và địa điểm nghiên cứu. Các bước tiến hành nghiên cứu. Quy trình siêu âm tim.

Các tiêu chuẩn chẩn đoán sử dụng trong nghiên cứu. Kỹ thuật khống chế sai số trong nghiên cứu. Phương pháp xử lý số liệu. Đạo đức trong nghiên cứu.

62 Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG, MỘT SỐ CHỈ SỐ SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ CƠ TIM Ở BỆNH NHÂN BỆNH THẬN MẠN TÍNH CÓ PHÂN SỐ TỐNG MÁU THẤT TRÁI BÌNH THƯỜNG. Đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Đặc điểm một số chỉ số siêu âm đánh dấu mô cơ tim. MỐI LIÊN QUAN GIỮA CÁC CHỈ SỐ SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ CƠ TIM VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG Ở BỆNH NHÂN BỆNH THẬN MẠN TÍNH CÓ PHÂN SỐ TỐNG MÁU THẤT TRÁI BÌNH THƯỜNG. Mối liên quan giữa một số chỉ số siêu âm đánh dấu mô cơ tim với một số đặc điểm lâm sàng ở nhóm bệnh. Mối liên quan giữa một số chỉ số siêu âm đánh dấu mô cơ tim với một số đặc điểm cận lâm sàng ở nhóm bệnh.

Phân tích hồi qui đa biến liên quan giảm chức năng thất trái. 98 Chương 4: BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CHUNG ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG VÀ MỘT SỐ CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẤT TRÁI TRÊN SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ CƠ TIM.

Đặc điểm lâm sàng và cận lâm sàng. Đặc điểm một số chỉ số siêu âm đánh dấu mô cơ tim đánh giá chức năng thất trái. MỐI LIÊN QUAN GIỮA CÁC CHỈ SỐ ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẤT TRÁI TRÊN SIÊU ÂM ĐÁNH DẤU MÔ VỚI MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BỆNH NHÂN NGHIÊN CỨU. Liên quan với đái tháo đường.

Liên quan với giai đoạn bệnh thận mạn tính. Liên quan với biểu hiện tim mạch ở bệnh nhân bệnh thận mạn. Phân tích hồi qui đa biến liên quan giảm chức năng thất trái. HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI.

136 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC vi DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ACC/AHA : American College of Cardiology/American Heart Association (Trường môn tim mạch Hoa Kỳ / Hiệp hội tim mạch Hoa Kỳ) Apical - R : Apical rotation (Xoay mỏm) BN : Bệnh nhân Basal - R : Basal rotation (Xoay đáy) BTMT : Bệnh thận mạn tính CKD - : Chronic Kidney Disease - Epidemiology collaboration EPI (Hợp tác dịch tễ bệnh thận mạn tính) CNTT : Chức năng thất trái CNTTr : Chức năng tâm trương DICOM : Digital imaging and Communications in Medicine (Tiêu chuẩn ảnh số và truyền thông trong y tế) ĐTĐ : Đái tháo đường GCS : Global Circumferential Strain (Độ biến dạng theo chiều chu vi toàn bộ thất trái) GCSR - a : Global Circumferential Later Diastolic Strain Rate (Tốc độ biến dạng tâm trương muộn chiều chu vi toàn bộ) GCSR - e : Global Circumferential Early Diastolic Strain Rate (Tốc độ biến dạng tâm trương sớm chiều chu vi toàn bộ) GĐC : Giai đoạn cuối GLS : Global Longitudinal Strain (Độ biến dạng theo chiều dọc toàn bộ thất trái) GLSR - a : Global Longitudinal Later Diastolic Strain Rate (Tốc độ biến dạng tâm trương muộn theo chiều dọc toàn bộ) GLSR - e : Global Longitudinal Early Diastolic Strain Rate (Tốc độ biến dạng tâm trương sớm theo chiều dọc toàn bộ) vii GRS : Global Radial Strain (Độ biến dạng theo chiều xuyên tâm toàn bộ thất trái) GRSR - a : Global Radial Systolic Later Diastolic Strain Rate (Tốc độ biến dạng tâm trương muộn chiều ngang toàn bộ) GRSR - e : Global Radial Systolic Early Diastolic Strain Rate (Tốc độ biến dạng tâm trương sớm chiều ngang toàn bộ) ISN : International society of nephrology (Hội thận học Quốc tế) KDIGO : Kidney Disease: Improving Global Outcomes (Nhóm cải thiện hậu quả bệnh thận toàn cầu) KDOQI : Kidney Disease Outcomes Quality Initiative (Hội đồng lượng giá hậu quả bệnh thận) LV -Tor : Left ventricular - Torsion (Xoắn thất trái chuẩn hóa) LV Twist : Left ventricular Twist (Góc xoắn thất trái) MDP : Myocardial Diastolic Performance (Chỉ số chức năng cơ tim tâm trương) MDRD : Modification of Diet in Renal Disease (Công thức biến đổi bữa ăn bệnh thận) MLCT : Mức lọc cầu thận MSP : Myocardial Systolic Performance (Chỉ số chức năng cơ tim tâm thu) NICE : National institute for health and care excellence (Viện Y tế quốc gia về chất lượng điều trị Hoàng gia Anh) NKF : National kidney foundation (Hội thận học quốc gia Mỹ) PSTMTT : Phân số tống máu thất trái THA : Tăng huyết áp TTP-T : Time to peak - Twist (thời gian đạt góc xoắn tối đa thất trái) TTPU : Time to peak untwisting velocity (Thời gian đạt tốc độ tháo xoắn tối đa) UTR : UnTwist rate (Tốc độ tháo xoắn tối đa) viii DANH MỤC BẢNG Bảng Tên bảng Trang Bảng 1. Phân chia giai đoạn bệnh thận mạn. Phân chia giai đoạn bệnh thận mạn. Các thông số siêu âm đánh dấu mô đánh giá biến dạng thất trái.

Phân chia giai đoạn bệnh thận mạn. Phân loại mức độ thiếu máu. Phân loại quốc tế BMI trên người trưởng thành. Phân loại rối loạn lipid máu.

Giá trị bất thường một số chỉ số sinh hoá máu. So sánh tuổi, giới giữa hai nhóm. Phân bố bệnh nhân theo nhóm tuổi nhóm bệnh. Đặc điểm BMI nhóm bệnh nhân nghiên cứu.

Phân bố bệnh nhân theo giai đoạn bệnh thận mạn tính 66 Bảng 3. Đặc điểm huyết áp nhóm bệnh nhân nghiên cứu. Phân chia bệnh nhân theo mức độ thiếu máu. Đặc điểm xét nghiệm sinh hoá.

Đặc điểm một số chỉ số chức năng tâm thu trên siêu âm tim ở nhóm bệnh nhân bệnh thận mạn tính. Đặc điểm một số chỉ số chức năng tâm trương trên siêu âm tim ở nhóm bệnh nhân bệnh thận mạn tính. Đặc điểm phì đại thất trái trên siêu âm tim ở nhóm bệnh nhân bệnh thận mạn tính. Giá trị bình thường và ngưỡng giá trị bất thường các chỉ số siêu âm dánh dấu mô cơ tim tâm thu thất trái nhóm chứng.

Giá trị bình thường và ngưỡng giá trị bất thường các chỉ số siêu âm dánh dấu mô cơ tim tâm trương thất trái nhóm chứng .73 ix Bảng Tên bảng Trang Bảng 3. So sánh giá trị trung bình một số chỉ số đánh giá chức năng tâm thu nhóm bệnh nhân và nhóm chứng.