Luận án: Hiệu quả VOSCAP kiểm soát glucose máu, cải thiện chỉ số hóa sinh ở bệnh nhân ĐTĐ type 2 tại Hà Nội

LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án hoàn toàn trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nghiên cứu nào. Tác giả luận án Phạm Thị Lan Anh MỤC LỤC Trang phụ bìa Lời cam đoan Mục lục Danh mục các chữ viết tắt.i Danh mục các bảng.ii Danh mục các hình vẽ, đồ thị.iv ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU.3 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN.

Tình hình đái tháo đường trên thế giới và Việt Nam. Tình hình đái tháo đường trên thế giới. Tình hình đái tháo đường ở Việt Nam. Yếu tố nguy cơ và biến chứng của đái tháo đường type 2.

Yếu tố nguy cơ. Hậu quả của đái tháo đường type 2. Các chỉ số chẩn đoán, tiên lượng trong bệnh đái tháo đường và biến chứng đái tháo đường. Chỉ số glucose máu.

Chỉ số HbA1c. Chỉ số Insulin và chỉ số kháng insulin HOMA-IR. Xét nghiệm glucose máu sau ăn trên bệnh nhân ĐTĐ type 2. Chỉ số liên quan đến biến chứng ĐTĐ.

Các biện pháp phòng và điều trị ĐTĐ type 2. Chế độ ăn cho bệnh nhân ĐTĐ. Thuốc điều trị trong ĐTĐ. Polyphenol thảo dược trong việc hỗ trợ phòng và điều trị ĐTĐ.

Hỗn hợp chiết xuất từ lá vối, lá ổi, lá sen (VOS) và một số kết quả bước đầu trong hỗ trợ phòng và điều trị đái tháo đường trên chuột đái tháo đường. Giới thiệu về lá vối, lá ổi, lá sen. Một số kết quả nghiên cứu về hỗn hợp VOS chiết xuất từ là vối, lá ổi, lá sen.31 CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Thiết kế nghiên cứu.

Nội dung nghiên cứu. Giai đoạn 1: Đánh giá khả năng kiểm soát glucose máu sau ăn của sản phẩm VOSCAP. Giai đoạn 2: Đánh giá hiệu quả kiểm soát glucose máu lâu dài trên bệnh nhân ĐTĐ type 2. Đối tượng, địa điểm, thời gian nghiên cứu.

Tiêu chuẩn chọn lựa đối tượng. Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu. Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu bệnh nhân đái tháo đường.

Cỡ mẫu đối tượng khỏe mạnh. Chuẩn bị sản phẩm VOSCAP cho thử nghiệm. Mô tả các bước tiến hành nghiên cứu. Giai đoạn 1: Thử nghiệm glucose máu sau ăn.

Giai đoạn 2: Đánh giá khả năng kiểm soát glucose máu cải thiện một số chỉ tiêu hóa sinh và sức khỏe của sản phẩm VOSCAP trên bệnh nhân ĐTĐ type 2. Tổ chức triển khai can thiệp. Theo dõi giám sát trong 18 tuần. Đánh giá kết quả theo từng giai đoạn.

Nhân lực, tổ chức điều tra, đánh giá, theo dõi. Phương pháp thu thập số liệu và tiêu chuẩn đánh giá. Thu thập số liệu giai đoạn 1. Thu thập số liệu giai đoạn 2.

Phân tích và xử lý số liệu. Các biện pháp khống chế sai số. Đạo đức trong nghiên cứu.59 CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. Hiệu quả kiểm soát glucose máu sau ăn của VOSCAP.

Hiệu quả kiểm soát glucose máu sau ăn trên người khỏe mạnh. Hiệu quả kiểm soát glucose máu sau ăn trên người đái tháo đường. Hiệu quả kiểm soát lâu dài của sản phẩm VOSCAP trên bệnh nhân đái tháo đường type 2. Đặc điểm chung của đối tượng tại thời điểm trước nghiên cứu.

Một số đặc điểm ở bệnh nhân uống VOSCAP. Sự thay đổi chỉ số nhân trắc, mạch, huyết áp trong 18 tuần nghiên cứu71 3. Hiệu quả can thiệp các chỉ số liên quan đến chuyển hóa glucose. Hiệu quả can thiệp đến chỉ số kháng Insulin.

Sự thay đổi về các chỉ số liên quan đến chuyển hóa lipid. Sự thay đổi về các chỉ số liên quan đến chức năng gan, thận. Một số thay đổi về khẩu phần và tần xuất tiêu thụ thực phẩm.82 CHƯƠNG 4: BÀN LUẬN. Hiệu quả kiểm soát glucose máu sau ăn của VOSCAP.

Hiệu quả kiểm soát glucose máu sau ăn trên người khỏe mạnh. Hiệu quả kiểm soát glucose máu sau ăn trên bệnh nhân ĐTĐ. Hiệu quả kiểm soát lâu dài của VOSCAP trên glucose máu, HbA1c, kháng insulin và một số chỉ tiêu sinh hóa và sức khỏe khác. Một số đặc điểm cơ bản giữa 2 nhóm chứng và nhóm VOSCAP.

Hiệu quả can thiệp trên glucose máu, HbA1c sau 12 tuần. Hiệu quả can thiệp với chỉ số Insulin và chỉ số kháng insulin (HOMA- IR) sau 12 tuần can thiệp. Sự thay đổi cholesterol, Triglycerid, HDLc và 1 số chỉ tiêu khác.110 Điểm mạnh và điểm hạn chế của luận án.113 Tính mới của luận án.117 Tài liệu tham khảo Phụ lục i DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ADA American Diabetes Association: Hiệp hội ĐTĐ Hoa Kỳ ALT Alanine transaminase AST Aspartate transaminase BMI Body Mass Index: Chỉ số khối cơ thể. CTV Cộng tác viên.

GSV Giám sát viên GI Glycemic Index: Chỉ số glucose máu Hb Hemoglobin HOMA-Insulin Homeostasis Model of Assessment - Insulin Resistance: Chỉ số kháng Insulin IAUC Incremental Area Under Curve: Diện tích dưới đường cong tăng glucose máu IC Inhibitory Concentration): nồng độ ức chế 50% đối tượng thử NGSP National Glyco-hemoglobin Standarlization Progam: Chương trình chuẩn hóa theo hemoglobin JNC VII Joint National Committee 7: Liên ủy ban quốc gia 7 THA Tăng huyết áp.HCM Thành phố Hồ Chí Minh VOSCAP Viên vối, ổi, sen WHO World Health Organization: Tổ chức Y tế thế giới ii DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 2. Thành phần của 1 Viên nang mềm VOSCAP 850 mg. Phân loại của Uỷ Ban Điều Trị Tăng Cholesterol ở người trưởng thành 2004 (APT III). Phân loại ĐTĐ theo hiệp hội đái tháo đường Mỹ ADA 2012 53 Bảng 2.

Phân loại huyết áp theo Liên ủy ban quốc gia về phòng ngừa, phát hiện, đánh giá và điều trị tăng huyết áp (JNC VII- 2003). Biến số, chỉ số/ chỉ tiêu và phương pháp thu thập. Đặc điểm chung của đối tượng khỏe mạnh trước nghiên cứu 60 Bảng 3. Nồng độ glucose máu của đối tượng khỏe mạnh tại các các thời điểm và giá trị diện tích dưới đường cong sau 2 ngày uống và không uống VOSCAP.

Đặc điểm chung của đối tượng nghiên cứu. Nồng độ glucose máu tại các các thời điểm và giá trị diện tích dưới đường cong sau 2 ngày uống và không uống VOSCAP. Đặc điểm chung của đối tượng trước nghiên cứu. Tình hình khám chữa bệnh trước nghiên cứu.

Sử dụng thực phẩm chức năng, uống rượu bia, hút thuốc qua các giai đoạn. Chế độ dinh dưỡng và chế độ sinh hoạt trước nghiên cứu. Một số đặc điểm riêng đối với nhóm uống VOSCAP trong 12 tuần. Số bệnh nhân thay đổi liều thuốc tân dược ở cả 2 nhóm.

Các chỉ số nhân trắc, mạch, huyết áp trước và sau nghiên cứu. Các chỉ số nhân trắc, mạch, huyết áp giai đoạn T12 và T18. Sự thay đổi nồng độ glucose máu, insulin và HbA1c. Tỷ lệ bệnh nhân có glucose máu ≤6,7 mmol/L và HbA1c≤ 6,5% sau 12 tuần can thiệp.

Sự thay đổi về chỉ số kháng Insulin (HOMA-IR). Sự thay đổi nồng độ cholesterol, triglyceride và HDL-Cholesterol 77 Bảng 3.Sự thay đổi nồng độ cholesterol, triglyceride và HDL-Cholesterol, giữa T12 và T18 78 Bảng 3. Sự thay đổi nồng độ AST, ALT, creatinin, acid uric. Sự thay đổi nồng độ AST, ALT, creatinin, acid uric T12 và T18.

Các chất sinh năng lượng, chất xơ qua các giai đoạn thử nghiệm. Khẩu phần các vi chất dinh dưỡng của bệnh nhân ĐTĐ type 2. Tần xuất tiêu thụ lương thực thực phẩm trong 3 tháng qua của 2 nhóm tại 2 thời điểm T0 và T12.85 iv DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ Sơ đồ 2. Qui trình thực hiện thử nghiệm kiểm soát glucose máu sau ăn.

Qui trình thực hiện thử nghiệm lâm sàng. Tăng glucose máu của người khỏe mạnh so với glucose máu ban đầu ở người khỏe mạnh. Tăng glucose máu sau ăn so với glucose máu ban đầu ở bệnh nhân đái tháo đường. Sự thay đổi nồng độ glucose máu khi can thiệp và ngừng can thiệp.

Sự thay đổi về tỷ lệ (%) bệnh nhân có cholesterol <5,2 mmol/L sau 12 tuần can thiệp. Sự thay đổi về tỷ lệ (%) bệnh nhân có Triglyceride <1,7 mmol/L sau 12 tuần can thiệp.80 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đái tháo đường (ĐTĐ) type 2 là một bệnh mạn tính không lây liên quan đến dinh dưỡng và lối sống, có tốc độ phát triển rất nhanh ở nhiều nước trên thế giới. ĐTĐ cũng là một nhóm các bệnh chuyển hóa đặc trưng bởi tăng glucose máu mạn tính do hậu quả của sự thiếu hụt hoặc giảm hoạt động của Insulin hoặc kết hợp cả hai. Tăng glucose máu mạn tính trong ĐTĐ làm tổn thương, rối loạn và suy yếu chức năng nhiều cơ quan khác nhau đặc biệt tổn thương mắt, thận, thần kinh và tim mạch [133].

Năm 2010 theo ước tính, trên thế giới có khoảng 285 triệu người trưởng thành tuổi từ 20-79 bị ĐTĐ, con số đó tiếp tục gia tăng 154% từ năm 2010 đến năm 2030 trong đó chủ yếu là do sự gia tăng mạnh mẽ ở các nước đang phát triển, đặc biệt là ở Ấn Độ và khu vực Đông Nam Á [115]. Tác động của ĐTĐ type 2 là làm gia tăng tỷ lệ tử vong, giảm chất lượng cuộc sống, đồng thời bệnh ĐTĐ, biến chứng ĐTĐ gây tăng gánh nặng kinh tế cho bản thân người bệnh, cho gia đình và cho xã hội [66]. Việt Nam là một quốc gia đang phát triển nhanh chóng về kinh tế xã hội, cùng với sự thay đổi lối sống, đã góp phần làm gia tăng tỷ lệ mắc bệnh ĐTĐ type 2 chung của cả thế giới [115]. Năm 1990 điều tra tại Hà Nội, Huế, Thành phố Hồ Chí Minh, tỷ lệ mắc ĐTĐ type 2 tương ứng là 1,2%, 0,96% và 2,52%.

Năm 2001 điều tra tại 4 thành phố lớn Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Hồ Chí Minh tỷ lệ mắc bệnh là 4,0%, tỷ lệ rối loạn dung nạp glucose máu là 10% [3]. Theo điều tra quốc gia về tỷ lệ ĐTĐ năm 2008, tỷ lệ bệnh ĐTĐ ở các đối tượng 30-64 tuổi tại các thành phố lớn là 7-10%. Như vậy chỉ sau 10 năm tỷ lệ mắc bệnh ĐTĐ type 2 đã gia tăng trên 300% [25]. 2 Mục tiêu vàng điều trị cho bệnh nhân ĐTĐ là phải kiểm soát, duy trì nồng độ glucose máu ở mức bình thường, trong đó có việc hạn chế tăng glucose máu sau ăn, kiểm soát nồng độ glucose máu lúc đói, HbA1c và Insulin [126].

Việc kiểm soát tốt glucose máu sau ăn trên bệnh nhân ĐTĐ sẽ góp phần giảm rối loạn chuyển hóa đường đồng thời giảm các biến chứng mạch máu lớn và mạch máu nhỏ do tăng glucose máu gây ra [69]. Để kiểm soát glucose máu sau ăn ở bệnh nhân ĐTĐ type 2, ngoài các biện pháp giảm cân, luyện tập và thay đổi chế độ ăn, người ta còn phối hợp với việc sử dụng các thuốc điều trị, trong đó có thuốc ức chế men α-glucosidase. Ức chế men α-glucosidase làm chậm tiêu hóa các đường đôi, dẫn đến giảm thu hấp glucose, do đó làm chậm sự gia tăng glucose máu sau ăn [60].