Luận án nghiên cứu yếu tố liên quan đến thời gian nhập viện muộn ở bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp tại Bệnh viện Quận Thủ Đức (2016-2017)

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT BHYT Bảo hiểm y tế BSGĐ Bác sĩ gia đình CBCC Cán bộ công chức CĐ Cao đẳng CT Computed Tomography - chụp cắt lớp vi tính ĐH Đại học ĐQ Đột quỵ ĐQTMNC Đột quỵ thiếu máu não cấp MRI Magnetic Resonance Imaging- chụp cộng hưởng từ NIHSS National Institute of Health Stroke Scale - Thang điểm đột quỵ của viện sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ. PTCS Phổ thông cơ sở PTTH Phổ thông trung học TIA Transient Ischemic Attack- Cơn thoáng thiếu máu não rtPA Recombinant tissue - type plasminogen activator - chất hoạt hóa enzyme plasminogen mô MỤC LỤC Trang ĐẶT VẤN ĐỀ. 1 CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN. ĐỘT QUỴ THIẾU MÃU NÃO CẤP.

CỬA SỔ ĐIỀU TRỊ ĐIỀU TRỊ ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CẤP (THỜI GIAN VÀNG NHẬP VIỆN). CÁC NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN THỜI GIAN NHẬP VIỆN MUỘN Ở BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CẤP. MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM CỦA QUẬN THỦ ĐỨC. 28 CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. ĐẠO ĐỨC NGHIÊN CỨU. MỘT SỐ ĐIỂM HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI.

44 CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN. TỶ LỆ NHẬP VIỆN MUỘN Ở BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CẤP. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỜI GIAN NHẬP VIỆN MUỘN Ở BỆNH NHÂN.

59 CHƯƠNG 4 BÀN LUẬN. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA BỆNH NHÂN. TỶ LỆ BỆNH NHÂN CÓ THỜI GIAN NHẬP VIỆN MUỘN. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỜI GIAN NHẬP VIỆN MUỘN.

TỶ LỆ BỆNH NHÂN ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU NÃO CẤP NHẬP VIỆN. CÁC YẾU TỐ LIÊN QUAN ĐẾN THỜI GIAN NHẬP VIỆN MUỘN CỦA BỆNH NHÂN (P<0,05). 96 TÀI LIỆU THAM KHẢO PHỤ LỤC 1 PHỤ LỤC 2 DANH MỤC CÁC BẢNG Bảng 3. Đặc điểm nhân khẩu học của bệnh nhân (n=200).

Đặc điểm kinh tế, văn hoá, xã hội của bệnh nhân (n=200). Tỷ lệ hút thuốc lá của bệnh nhân (n=200). Tỷ lệ uống rượu/bia của bệnh nhân (n=200). Trung bình tiền sử mắc bệnh của bệnh nhân (n=200).

Tỷ lệ bệnh nhân bị tăng huyết áp và/hoặc đái tháo đường và/hoặc rối loạn lipide máu và/hoặc rung nhĩ (n=200). Tỷ lệ điểm NIHSS theo từng nhóm (n=200). Người phát hiện triệu chứng bệnh (n=200). Vị trí bệnh nhân bị đột quỵ (n=200).

Thời điểm khởi phát bệnh (n=200). Nơi khám bệnh trước khi nhập viện. Các đặc điểm khi khởi phát triệu chứng của bệnh nhân (n=200). Các đặc điểm vận chuyển khi nhập viện của bệnh nhân (n=200).

Đặc điểm hiểu biết về đột quỵ. Thời gian nhập viện của bệnh nhân (n=200). Liên quan giữa thời gian nhập viện và giới tính của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và tuổi của bệnh nhân.

Liên quan giữa thời gian nhập viện và tôn giáo của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và trình độ học vấn của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và nghề nghiệp chính của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và tình trạng hôn nhân của bệnh nhân.

Liên quan giữa thời gian nhập viện và hoàn cảnh sống của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và mức thu nhập của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và có hay không có BHYT của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và người phát hiện bệnh.

Liên quan giữa thời gian nhập viện và vị trí phát hiện bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và thời điểm khởi phát triệu chứng của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện và người hiện diện. Liên quan giữa thời gian nhập viện và hành động ban đầu.

Liên quan giữa thời gian nhập viện và hành động tìm sự giúp đỡ. Liên quan giữa thời gian nhập viện và phương tiện vận chuyển. Liên quan giữa thời gian nhập viện và khoảng cách nhập viện. Liên quan giữa thời gian nhập viện và kẹt xe.

Liên quan giữa thời gian nhập viện và nơi khám bệnh trước khi vào bệnh viện. Liên quan giữa thời gian nhập viện muộn với điểm NIHSS của bệnh nhân. Liên quan giữa thời gian nhập viện muộn với kiến thức hiểu biết về đột quỵ .69 DANH MỤC HÌNH, BIỂU ĐỒ Hình 1. Vòng nối Willis và các động mạch liên quan.

Tiền sử bệnh của bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp. Các bệnh lý kèm theo. Sự phân bố điểm NIHSS của mẫu nghiên cứu. Triệu chứng khởi đầu của bệnh nhân.

Tỷ lệ thời gian nhập viện sớm và nhập viện muộn của bệnh nhân. Phân bố thời gian nhập viện của bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp .58 1 ĐẶT VẤN ĐỀ Đột quỵ đang là vấn đề thời sự trong y học, bệnh lý này ngày càng được ngành y tế cũng như cả xã hội quan tâm vì nó là bệnh phổ biến và ngày càng phổ biến do người dân quan tâm hơn đến sức khỏe và vì những hậu quả nặng nề của nó. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, đột quỵ là nguyên nhân tử vong đứng hàng thứ hai sau bệnh lý tim mạch. Theo thống kê, nếu năm 2005, số người bị đột quỵ lần đầu trên toàn thế giới có 16 triệu, tử vong 5,7 triệu (36%) thì đến năm 2030 sẽ là 22 triệu, tử vong 7,8 triệu.

Bên cạnh đó, đột quỵ còn là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế, đặc biệt là khi bệnh nhân bị mất đi sự độc lập và tự chủ trong hoạt động hàng ngày. Đột quỵ não không chỉ là vấn đề y tế, kinh tế mà còn là gánh nặng cho toàn xã hội và người thân của người bệnh. Ở Hoa Kỳ, theo tác giả Goldszmidt, hàng năm, có khoảng 700.000 người bị đột quỵ và gây tử vong cho khoảng 150. Hiện nay, có 5,8 triệu dân tại Hoa Kỳ bị đột quỵ, gây tiêu tốn chi phí cho cho chăm sóc sức khỏe liên quan tới đột quỵ lên đến con số 70 tỷ đô la Mỹ hàng năm [58].

Việt Nam có trên 90 triệu dân, số đột quỵ mới là 225.000 người, hiện đang sống là 540.720 người và tử vong mỗi năm là 117. Ba phần tư số bệnh nhân đột quỵ gặp ở tuổi trên 65, và cứ thêm 10 tuổi thì nguy cơ đột quỵ sẽ tăng lên gấp 2 lần; đây thật sự là một gánh nặng cho gia đình và xã hội [40]. Đột quỵ là tình trạng đột ngột khởi phát các khiếm khuyết thần kinh cục bộ hơn là toàn thể, tồn tại quá 24 giờ hoặc tử vong trước 24 giờ, phản ánh tổn thương não bộ, do bất thường hệ thống mạch máu não một cách tự phát, không phải do nguyên nhân chấn thương [5], [27]. Đột quỵ được phân loại chung thành đột quỵ thiếu máu não và đột quỵ xuất huyết não, trong đó đột quy thiếu máu não là dạng phổ biến nhất thông thường chiếm khoảng 80% [16], [27].

Đột quỵ 2 thiếu máu não cục bộ là tình trạng mô não bị chết do hậu quả của gián đoạn dòng máu đến một khu vực của não. Vùng trung tâm thiếu máu sẽ hoại tử trong vài phút, nhưng vùng xung quanh với mức độ thiếu máu nhẹ hơn thì vẫn có thể cứu vãn, vùng này được gọi là vùng tranh tối tranh sáng. Các tế bào thần kinh ở vùng tranh tối tranh sáng là mục tiêu điều trị, các tế bào này sẽ chết đi nếu không được tái tưới máu kịp thời, khoảng thời gian vàng có thể điều trị để cứu các tế bào này gọi là cửa sổ điều trị [26]. Liệu pháp điều trị đột quỵ cấp đã phát triển rất nhiều trong ba thập kỷ qua, bao gồm điều trị trong các đơn vị đột quỵ, tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch trong vòng 4,5 giờ và gần đây hơn là lấy huyết khối qua đường động mạch trong vòng 6 giờ [19], [73].

“Thời gian là não” đã trở thành cương lĩnh toàn cầu của các phương pháp điều trị giai đoạn cấp và trên thực tế, tất cả các kết quả phụ thuộc rất nhiều vào thời gian nhập viện điều trị (trong nhồi máu não, 1.9 triệu neurons bị mất mỗi phút) [19], [40]. Bệnh viện quận Thủ Đức đã thực hiện điều trị đột quỵ thiếu máu não cấp bằng thuốc tiêu sợi huyết trong vòng 4,5 giờ và can thiệp mạch máu lấy huyết khối trong vòng 6 giờ. Tuy nhiên, việc áp dụng các phương pháp điều trị này vẫn còn nhiều hạn chế do phần lớn bệnh nhân nhập viện muộn sau 6 giờ. Tại Việt Nam các nghiên cứu về vấn đề liên quan đến nhập viện muộn ở bệnh nhân đột quỵ não còn rất hạn chế, vì vậy chúng tôi tiến hành đề tài: “Nghiên cứu các yếu tố liên quan đến thời gian nhập viện muộn ở bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp tại bệnh viện quận Thủ Đức năm 2016- 2017”, với 2 mục tiêu chuyên biệt như sau: 1.

Xác định tỷ lệ nhập viện muộn ở bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp tại bệnh viện quận Thủ Đức. Tìm hiểu các yếu tố liên quan đến thời gian nhập viện muộn ở bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não cấp. 3 Chương 1 TỔNG QUAN 1. ĐỘT QUỴ THIẾU MÃU NÃO CẤP 1.

Tóm lược giải phẫu tưới máu não Não bộ chỉ chiếm 2% trọng lượng cơ thể nhưng được cấp máu tốt và có hoạt động chuyển hóa cao. Nó cần tới khoảng 15% cung lượng tim và 20% tổng mức tiêu thụ oxy trong cơ thể. Não bộ được cấp máu bởi hai động mạch cảnh trong và hai động mạch đốt sống. Những động mạch này tạo nên một sự tiếp nối phức tạp ở nền não (vòng Willis Các mạch máu từ vòng nối này tỏa đi theo các hướng để tưới máu cho nhiều vùng não khác nhau).

Hệ thống động mạch cảnh trong: động mạch cảnh trong đi vào trong hộp sọ, lướt qua xương đá để vào xoang hang, đi tiếp vào khoang dưới nhện và cho một nhánh đi vào hốc mắt, có tên là động mạch mắt và tiếp đó chia thành bốn nhánh: động mạch não trước, động mạch não giữa, động mạch mạch mạc trước và động mạch thông sau. Hệ thống động mạch đốt sống- thân nền: có hai động mạch đốt sống, chúng đi vào lỗ mỏn ngang của đốt sống cổ, chúng đi quanh đốt đội đi tiếp vào lỗ chẩm, tại đây chúng cung cấp máu máu cho nhánh động mạch tiểu não sau dưới, các nhánh cho mặt bên hành tủy. Hai động mạch đốt sống gặp nhau tại rãnh hành- cầu làm thành động mạch thân nền. Nhìn chung các động mạch cảnh trong và những nhánh của chúng tưới máu cho não trước, ngoại trừ thùy chẩm của bán cầu đại não.

Trong khi đó các động mạch đốt sống và những nhánh của chúng tưới máu cho thùy chẩm, thân não và tiểu não.